Vaast Leysen (1921-2016)

Op maandag 21 maart overleed de Antwerpse ondernemer Vaast Leysen. Samen met André Vlerick leverde hij ontegensprekelijk de belangrijkste bijdrage tot de Vlaamse economische ontvoogding na de Tweede Wereldoorlog.

Leysen – geen familie van het geslacht waartoe wijlen André en zijn zonen Christian en Thomas Leysen behoren – was een echt financiële ondernemer. In 1943 begon hij bij Bank van Breda in Lier en werd er vennoot. De bank evolueerde al snel naar een financiële instelling met uitgebreide diensten, vooral aan ondernemingen. Daarbij ook veel multinationale instellingen die zich in de Kempen en de Antwerpse haven hadden gevestigd. Vlaanderen was in de periode na WO II een lageloonland. Amerikaanse bedrijven kwamen er vaak op af. De Vlaamse welvaart nam snel toe en halverwege jaren zestig waren de Vlamingen rijker dan de Walen. Er had zich ook een Vlaams kmo-netwerk ontwikkeld. Voor een deel omdat veel kleine Vlaamse familiebedrijven toeleverancier waren van multinationals. Vlaanderen stop in België economisch aan de top, maar kon dat niet verzilveren in meer economische macht. De financieel-economische machtscenakels bevonden zich nog altijd in de Brusselse francofone haute finance. Met de Generale Maatschappij voorop. Vlamingen waren er niet welkom.

André Vlerick (1990-1990) zorgde voor een tegengewicht met zijn eigen managementschool, die een economische elite moest voortbrengen. Wat gelukt is. Vaast Leysen was de andere grote voortrekker van de Vlaamse economische ontvoogding. Hij stond in 1968 aan de wieg van een Vlaamse zakenkrant, de Financieel-economische Tijd (nu De Tijd). Als voorzitter van het Vlaams Economisch Verbond (VEV), de voorganger van het huidige Voka, wou hij een Vlaams tegengewicht vormen voor het al te belgicistische Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO). De VEV-voorzitter pleitte al vroeg voor een fusie tussen het VEV en de Kamers van Koophandel, wat uiteindelijk pas in 2004 lukte. Leysen was voorstander van een verregaande Vlaamse autonomie, ook en vooral op economisch vlak. Ook de studies over de Vlaams-Waalse transfers verdienden volgens hem meer dan gewone aandacht. Onder zijn impuls werd de VEV-studiedienst verder uitgebouwd.

Na de mislukte aanval van Carlo de Benedetti op de Generale Maatschappij in 1988 en de Franse controle over de holding probeerde Leysen een aantal mensen rond zich te verzamelen om de Vlaamse invloed in die holding te verhogen. Dat lukte niet echt. De Vlaamse bedrijfswereld had geen interesse in een financiële instelling die altijd had neergekeken op Vlaanderen. Leysen stimuleerde wel het verankeringsdebat: Vlaamse bedrijven moesten in Vlaamse handen blijven. In de praktijk kwam er weinig van in huis, zeker in een steeds internationaler wordende economie. Enkel Telenet Vlaanderen was enige tijd een voorbeeld van Vlaamse verankering. Leysen zette de Brusselse financiële elite wel een neus met de oprichting van de zakenclub De Warande. Hij stak er veel geld in en zorgde ervoor dat de instelling zich in hartje Brussel kon vestigen.

Op politiek vlak speelde hij achter de schermen een belangrijke rol. Hij zag in het Egmontpact dé kans op communautaire vrede. Leysen had niet door dat het Egmontpact voor veel Vlamingen onaanvaardbaar was. In de jaren zeventig pleitte hij meermaals in discrete gesprekken voor rooms-blauwe regeringen om de negatieve impact van de socialisten op de economie te counteren. Maar daar hadden de politici geen oren naar. Zij luisteren liever naar het koninklijk hof, waar vooral koning Boudewijn de socialisten in de regering wou om sociale en desnoods politieke onlusten te voorkomen.

Vaast Leysen was een overtuigd Vlaming maar hij keek ook constant over de grenzen. De Wilg, zijn familiale holding, heeft onder andere belangen in de Zuid-Amerikaanse landbouw. Een anekdote: de Congolese kardinaal Laurent Monsengwo werd in de jaren zestig, tijdens zijn studies, door Vaast Leysen onder zijn hoede genomen en werd de pleegzoon van het echtpaar.

Angélique Vanderstraeten


Tags toegewezen aan dit artikel:
2016-13Beurs

Gerelateerde artikels

De politie uw vriend, is verleden tijd

Er is een tijd geweest dat de Antwerpse politie niets kon misdoen in de ogen van al wat rood en

Fietsen met de remmen op, wie houdt dat vol?

Dankuwel, lezer, 2015 en u bent er weer. Wat wordt dit jaar voor diegenen die blijven hopen op meer Vlaanderen?