Blijvende ruzie bij de PS

Iedereen had gedacht dat de Franse socialisten de rangen zouden sluiten nadat Nicolas Sarkozy zijn terugkeer naar de politiek had aangekondigd. De interne ruzies zouden verdwijnen om de gemeenschappelijke vijand te bestrijden. Tenslotte werd François Hollande in 2012 vooral verkozen dankzij de anti-Sarkozy-campagne. Maar zie, bij de PS rollen ze al weken vechtend over straat en het wordt alleen maar erger.

Het begon aan het begin van het politieke najaar, toen twee ministers van de linkerzijde van de PS, Arnaud Montebourg en Benoît Hamon, zich openlijk vragen stelden bij het beleid van president Hollande. Ze vonden de sociaalliberale bocht – meer besparen, minder belastingen voor bedrijven – onaanvaardbaar. Eerste minister Manuel Valls kon niet anders doen dan hen ontslaan. Als nieuwe minister van Economie werd Rotschild-bankier Emmanuel Macron aangetrokken, wat de gemoederen bij de linkerzijde zeker niet heeft bedaard. Zeker ook omdat Macron zich wat laatdunkend heeft uitgelaten over Fransen uit de arbeidersklasse.

Het vuur werd de voorbije week nog aangewakkerd door oud-premier en Rijsels burgemeester Martine Aubry, die openlijk kritiek uitte op het beleid van het duo Hollande-Valls. En het ging verder. Hamon trad opnieuw op de voorgrond en hij verklaarde dat deze regering “de republiek bedreigt”. Meteen zat het spel op de wagen. Stéphane le Foll, woordvoerder van de regering, verklaarde: “Als het dat is wat hij wil zeggen, dat hij dan de PS verlaat.” De hevige polemiek begon pas na een tijd te luwen.

De verdeeldheid binnen de PS werd ook in de Franse Assemblée duidelijk. De besparingsmaatregelen werden slechts met een kleine meerderheid goedgekeurd: 266 stemmen voor, 245 stemmen tegen en 56 onthoudingen. Bij die onthoudingen 39 socialisten, waaronder een aantal ex-ministers. Daarbij Benoît Hamon en Aurélie Filippetti, de ex-minister van Cultuur. En zeggen dat deze socialisten in hun functie van minister het besparingsbeleid aanvankelijk verdedigd hebben.

Valls spreekt niet meer over socialisme

Premier Manuel Valls vond dat het tijd was om op te treden, maar wat hij deed had een averechts effect. In het bobo-blad Le Nouvel Observateur riep Manuel Valls op te stoppen met “het oubollige links, zij die gehecht is aan een nostalgisch verleden, bezeten door het marxisme”. Valls wil een “pragmatisch links”. Hij weigerde tijdens het interview het woord ‘socialisme’ te gebruiken. Hij zei het jammer te vinden dat de PS in 2012 de hand niet heeft gereikt aan de centrist François Bayrou.

Tal van politieke waarnemers stellen zich de vraag waar Valls op aanstuurt. Wil hij zijn vertrek uit Matignon, de ambtswoning van de premier, voorbereiden? Een beetje zoals Jacques Chirac, die in 1976 zelf ontslag nam als premier van Valéry Giscard d’Estaing, omdat hij “niet de middelen had om een eigen beleid te voeren”. In maart 2015 zijn er in Frankrijk kantonnale verkiezingen. Dat zal opnieuw uitdraaien op een nederlaag voor de PS. Misschien wil Valls een persoonlijke blamage vermijden en wil hij een vroegtijdige exit. Blijkbaar zou Hollande niet gelukkig zijn geweest met het interview.
Dat de zenuwen enorm gespannen staan, blijkt uit de heisa rond Gérard Filoche, lid van het PS-partijbestuur. Die maakte zich op Twitter vrolijk over het overlijden van Christophe de Margerie, de topman van oliereus Total, die vorige week omkwam bij een vliegtuigongeluk in Rusland. Filoche vroeg zich op Twitter af of “de opvolger ons minder zal bestelen”. Later verduidelijkte hij zijn woorden: “Een eerbetoon aan de man? Ja. Aan de bloedzuiger? Neen.” De verontwaardiging was groot. Ook bij de PS. Meerdere kopstukken vroegen zich af of Filoche in de partij nog een plaats heeft. Filoche moet voor een soort disciplinaire commissie van de PS verschijnen.

Naar de cohabitation

Raakt de PS nog uit de miserie? Iedereen is ervan overtuigd dat François Hollande geen enkele kans meer maakt om in 2017 herkozen te worden. En voor een andere PS-kandidaat wordt het een hele klus om de tweede ronde te halen. Voor Marine le Pen (FN) ligt het ticket al klaar. Zij zal het wellicht moeten opnemen tegen ex-president Nicolas Sarkozy, of ex-premier Alain Juppé. Tenzij… Tenzij Hollande alsnog beslist de Franse Assemblée te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Die zullen zeker uitdraaien op een rechtse overwinning waardoor er, zoals in 1986-1988 en 1993-1995, een cohabitation ontstaat tussen een linkse president en een rechtse premier. Daarmee wordt de UMP meegenomen in het politieke bad en zou de populariteit van klassiek rechts dalen. In 1988 wist Mitterrand met die truc de presidentsverkiezingen te winnen. Of de huidige PS daartoe in staat is, is nog de vraag. Hollande en co komen qua intellect en strategisch politiek inzicht nog niet eens aan de enkels van wijlen François Mitterrand.

Salan