De Bijbel in gewone taal

De Bijbel in gewone taal

voorkaft (Bijbel in Gewone Taal)Een duidelijke Bijbel voor iedereen

Nooit gedacht dat ik op een dag voor ’t Pallieterke de Bijbel zou recenseren. Toch gebeurt het. Op twee november wordt op de boekenbeurs een nieuwe Bijbelvertaling voorgesteld, de Bijbel in Gewone Taal (BGT). Die verscheen al op zeven oktober (anders mag die niet op de boekenbeurs) en de eerste druk is ondertussen uitverkocht. Aan de BGT is zeven jaar gewerkt. Het is een vertaling uit de Hebreeuwse en Griekse brontekst, gemaakt door twaalf Nederlandse Bijbelwetenschappers én gelezen en aangepast door een Vlaming, in opdracht van het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG). De bedoeling was een Bijbelvertaling te maken duidelijk voor iedereen. De Bijbel in Gewone Taal zou dan ook de meest leesbare Bijbel zijn ooit in het Nederlands gemaakt. Dat marketingzinnetje duidt erop dat het NBG door die vertaling mensen opnieuw de kans wil geven de Bijbel te beleven.

De BGT is gemaakt door een team van gespecialiseerde bijbelvertalers. De vertalers zijn deskundig op het terrein van de Bijbelse talen en het Nederlands. De eerste groep bestaat uit specialisten in het Oude Testament (geschreven in het Hebreeuws en het Aramees) en uit specialisten in het Nieuwe Testament (geschreven in het Grieks). Alle vertalers zijn bovendien getraind in het gebruik van gewone taal. De vertalers hebben gewerkt in koppels, een brontekstkenner en een neerlandicus. Die gewone taal werd samengevat in vierduizend woorden. De vertalers kregen dus de moeilijke taak binnen een ‘beperkte’ woordenschat te blijven, een woordenschat met vandaag dagelijks gebruikte woorden. De ‘gewone taal’ moest duidelijk en helder zijn. Bij het vertalen is ook gelet op een duidelijke opbouw van de tekst. De zinnen zijn overzichtelijk en niet te lang.

Is het geslaagd? En hoe klinkt dat nu? Ik zal u een geheim verklappen. Ik ben gelovig en actief in de kerkgemeenschap. Sterker nog, actief als begeleider van een bijbelleesgroep. Waar anders dan daar kun je een Bijbelvertaling aftoetsen? En ik moet zeggen, iedereen was na de eerste kennismaking behoorlijk enthousiast. Met die opmerking dat een ervaren kerkganger wel afscheid moet nemen van de ‘bekende verwoordingen’. Maar bij het lezen van een Bijbeltekst uit de Willibrordvertaling (de vertaling uit de jaren zeventig van vorige eeuw die nu in de liturgie gebruikt wordt) in een viering of een begrafenis, besluipt je wel eens het gevoel dat de tekst verloren gaat doordat die Bijbelse taal wat ver staat van de niet-kerkelijk geoefende luisteraar. Per slot, merkte een aanwezige op, is die Willibrord ook (maar) een vertaling die een andere vervangen heeft. Ook toen moesten ze afscheid nemen van de bekende verwoordingen.

Tweede punt. Deze vertaling geeft een interpretatie mee. Door de beperkte woordenschat wordt er al eens iets omschreven dat in de oudere vertaling een enkel woord is. Of is de vertaling een soort verduidelijking. Misschien ergerlijk voor Bijbelgeleerden, maar niet voor de gewone, niet-Bijbelvaste man of vrouw.
Genoeg gepalaverd. Laat ik u bij wijze van conclusie een stukje aanbieden. Op zoek naar een stuk dat toch breed bekend moet zijn, kwam ik bij de ‘zaligsprekingen’: Mattheüs 5, 1-12. Eerst in de ‘bekende’ Willibrordvertaling (de eerste zes verzen):

[1] Bij het zien van deze menigte ging Hij de berg op, en toen Hij was gaan zitten, kwamen zijn leerlingen bij Hem. [2] Hij nam het woord en onderrichtte hen met deze toespraak: [3] ‘Gelukkig die arm van geest zijn, want hun behoort het koninkrijk der hemelen. [4] Gelukkig die verdriet hebben, want zij zullen getroost worden. [5] Gelukkig die zachtmoedig zijn, want zij zullen het land erven. [6] Gelukkig die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden. …

In de Bijbel in Gewone Taal klinkt dat zo:

[1] Toen Jezus al die mensen zag, ging hij een berg op. Daar ging hij zitten. Zijn leerlingen kwamen bij hem. [2] Jezus begon zijn leerlingen uitleg te geven over de nieuwe wereld. Hij zei: [3] ‘Het echte geluk is voor mensen die weten dat ze God nodig hebben. Want voor hen is Gods nieuwe wereld. [4] Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten. [5] Het echte geluk is voor mensen die vriendelijk zijn. Want aan hen zal God de aarde geven. [6] Het echte geluk is voor mensen die doen wat God wil, en die dat het allerbelangrijkste vinden. Want God zal hun moeite belonen. …
De conclusie of dat beter is of niet, laat ik graag aan de lezer, maar de frisse taal kan mij wel bekoren. En als daarmee opnieuw meer mensen in de Bijbel beginnen te lezen, dan kan de oefening enkel positief zijn.
O ja. Wie geïnteresseerd is in het hoe van de vertaling, er is daarover een boekje verschenen, met de toepasselijke titel: Hoe vertaal je de Bijbel in gewone taal?

PFS

 

Er zijn verschillende uitgaven van de Bijbel in Gewone Taal.
– Huisbijbelversie: harde kaft, ISBN 978 90 891 2040 3, 39,50 euro.
– Standaardbijbel: harde kaft, ISBN 978 90 891 2041 0, 28,50 euro.
– Scheurkalender.
Uitgever: Nederlandse Bijbelgenootschap.


Tags assigned to this article:
2014-45BoekenNederlandse BijbelgenootschapPFS

Related Articles

Het ABC van Gaston Durnez

Gaston Durnez konterfeit lustig ABC Gaston Durnez is op zijn 86e een durfal, met een frisse geest. Hij woont tussen

Een veiliger oord

Doodgewone mensen tegen verheven schurken Half 2015 stond Europa, België inbegrepen, op stelten om Napoleons nederlaag in Waterloo te herdenken.

Antihelden

De antihelden van Napoleon Was hij een voorloper van Hitler, een vernieuwer, een hervormer van het recht, een heerser die