Maandag 15 december 2014. De aarde is niet uit haar baan gedreven. Dit land vooralsnog evenmin. Hier is het nog mogelijk om met al bij al mager bezette piketten luchthavens, havens, openbaar vervoer, industrieterreinen en distributieketens plat te leggen. “Een staking moet irriteren”, zei ACV-voorzitter Marc Leemans. Maar het zijn de verkeerde mensen – niet zozeer de regering, wel de burgers – die dergelijke actie irritant, zuur en bovendien duur vinden. Vakbonden spelen alles of niets, maar de kans dat ze de uithoudingsslag winnen is minimaal.

De Ochtend (VRT-radio) had maandag Karel Vinck en Luc Cortebeeck te gast. Vinck, destijds topman bij o.a. Bekaert en Umicore, had maar één boodschap: er is meer communicatie nodig, en die moet leiden tot een “plan”. Cortebeeck kwam niet verder dan de stelling dat in een echte democratie niet de kiezer beslist waarna de regering zomaar haar goesting mag doen. Het middenveld moet mogen meespelen. Communicatie – wat is de regering nu precies van plan? – en inspraak tussen verkiezingen door, dat zouden de kernen kunnen zijn van een interessant debat over de democratie. Een debat tussen de radicale militant en de gemiddelde burger.

De Wever, nog altijd de helderste claxon van de N-VA, kwam de voorbije dagen zijn regeringsploeg ter hulp. “Men staakt ons de recessie in”, zei hij in De Zevende Dag. Zijn boodschap dat de vakbonden, vooral dan de Waalse (“de gewapende arm van de PS”) en de socialistische, “leugenachtige” en “lachwekkende” boodschappen verspreiden om de bevolking op te hitsen is duidelijk. Uiteindelijk hebben ze maar één doel: de val van de regering.
Veel handiger kan je niet zijn in een poging om in België de FGTB en in Vlaanderen het ABVV te isoleren, maar tegelijk ook de beide vleugels van de socialistische vakbond van elkaar te scheiden. Dat de kameraden over de taalgrens veel radicaler zijn dan hun Vlaamse vrienden, mede onder druk van extreem-links en Ecolo, laat De Wever toe weer volop de Vlaamse kaart te trekken.

Zijn verhaal gaat er bij veel modale Vlaamse burgers ongetwijfeld vlotjes in. Omdat die weten dat er inderdaad moét worden bespaard én omdat er een vrij breed begrip is voor de huidige maatregelen. Maar het overleg is vervuild. Een paar voorbeelden maar: de gemiddelde burger zou volgens het ACV jaarlijks zo’n 907 euro verliezen, maar de bonden zwijgen over de forfaitaire belastingverlaging vanaf 2015. Volgens cijferaars van De Tijd zal de netto-koopkracht zelfs stijgen. Van tweeverdieners dan toch. Eenzelfde welles-nietesspel wordt gespeeld in het debat over de pensioenen van onder meer de leraars. Daaraan wordt niet geraakt, maar ze zullen wel langer moeten werken.

Fout

Toch maakte de ploeg van Charles Michel de gloeiende fout om de besparingen, die inderdaad nodig zijn om de sociale zekerheid te redden, zo goed als exclusief in de mand van de werkenden en gepensioneerden te leggen en de grote bedrijven en kapitalen te ontzien. En is dat niet ongenuanceerd zo, dan is het beslist in de perceptie van veel mensen wel degelijk het geval. De troost dat de politieke sokkel van de regering hierdoor niet meteen verpulvert – peilingen wijzen niet op een dramatische ommekeer – is niet meer dan kortetermijngeluk. Het is vandaag onmogelijk in te schatten waar dat verhaal bij volgende politiek examens, de verkiezingen van 2018 en 2019, zal eindigen.
Kan het regeringsverhaal economisch slagen? Wellicht maar ten dele. Tamtamgeroffel over tienduizenden nieuwe jobs en derhalve meer budgettaire ruimte, doet denken aan het vreselijke voluntarisme van Guy Verhofstadt. Na het mislukken daarvan moest hij op de vlucht slaan naar Europa. Een loonlastenverlaging leidt niet per definitie naar meer jobs, zeker niet in KMO’s, wel tot kassa-kassa… Hun voordeel is evenwel onvoldoende voor nieuwe aanwervingen.
Dit blad schreef al voor de verkiezingen dat de N-VA haar sociaal profiel liet ondersneeuwen. Dat belette niet dat de partij electoraal piekte, maar tegelijk timmerde ze een plafond boven dat succes en legde ze een hypotheek op verdere groei in de toekomst. Alleen als het De Wever menens is met zijn zoeken naar “intelligente vormen” van vermogenswinstbelasting, of varianten op dit thema, opent hij mogelijks een luik naar verse zuurstof. Ons fiscaal systeem is oneerlijk, niet alleen in de perceptie.

Gebrul

De socialisten en de Walen zijn evenmin zeker van hun stuk. Wie de inspanning kan opbrengen om dagelijks de spreekbuizen van links Vlaanderen te volgen (De Morgen, de VRT…) stelt vast dat men daar ook met twijfels zit. Die media hebben boter op het hoofd. De stembrieven waren nog niet geteld of een vreemdsoortig ideologisch gebrul tegen De Wever en co barstte los. An Goovaerts en Lisbeth Imbo, de twee hoofdredacteurs van De Morgen, riepen maandag de regering op om van het sociaal conflict – “geen politiek links-rechtsspel” te maken. Veel schijnheiliger kunnen die vuurspuwers niet zijn.
Ooit zal wel eens een politicoloog dit verhaal navertellen: wetenschappelijk is aangetoond dat het journalistenleger maatschappelijk de linkse weg verkiest, soit. De impact van overtrokken verontwaardiging in de politieke democratie is eerder gering.

Communautair

Hoe snel sluipt de communautaire kat dan toch weer in de politiek? Dat dit er van komt zou niet eens onlogisch, noch verrassend zijn. Dit politiek en cultureel gespleten land is ook op sociaaleconomisch gebied verdeeld. Dat heeft veel te maken met de macht van het socialisme. In Vlaanderen heeft de sp.a domweg de politieke trein van de autonomie gemist. Dat Rudy de Leeuw (ABVV) wil staken “tot de regering plooit”, wekt bijna medelijden op. Zijn troepen zijn niet sterk genoeg om via polarisatie Vlaanderen nog lang plat te leggen. Te duvelen, zeg maar. En het communisme? Dat is hier alleen nog aanwezig in kringen van dokters, kunstenaars en studenten. Dat ligt in Wallonië wel even anders.
Het wordt dus uitkijken hoe lang het duurt vooraleer de Waalse PS de “collaborateurs” van de MR bij de keel heeft. Met een fors en snel herstel van de Waalse economie zou Michel kunnen overleven, maar niets wijst erop dat dit eraan komt. De ironie van het huidige sociaal conflict is dat de nu voorliggende hervormingen van de huidige regeringsploeg voor Wallonië absoluut niet volstaan.
Michel is dus gedoemd om te mislukken, tenzij Vlaanderen de huidige transfers naar Wallonië nog maar eens wil uitbreiden. Wij dachten dat dit niet de bedoeling van N-VA en CD&V kon zijn? Het enige wat na de verschillende staatshervormingen nog gesplitst kan worden, is de sociale zekerheid. De Wever en Di Rupo zullen het daar ongetwijfeld nog over hebben.

‘t Pallieterke