Sint-Pietersabdij Gent

Naar aanleiding van het tragische heengaan van Luc de Vos beleefde de Gentse Sint-Pietersabdij weer even nationale bekendheid. Het grandioze barokcomplex aan het gelijknamige plein, dat meer aan Venetië dan aan een Vlaamse provinciestad doet denken, vormde de coulisse voor ‘s mans uitvaart. Eens de rouwenden huiswaarts waren gekeerd, de laatste kaars was gedoofd en de media waren opgekrast, leek in het veertien eeuwen oude instituut de orde van de dag terug te keren. Heden is die dagorde eerder artistiek dan religieus getint. De abdij is al geruime tijd een bescheiden trekpleister, niet omwille van de weergaloze rust die zij biedt in een poel van hectiek, dan wel om de vele exposities die zij in haar gewelfde onderbuik draagt. We staan graag even stil bij het nieuwste en originele project, dat een overzicht geeft van het leven en het werk van Carll Cneut (°Geluwe 1969), één van Vlaanderens bekwaamste en om die reden meest geprezen boekillustratoren.

Zoals de werktitel “Carll Cneut. In my head” laat vermoeden, heeft de tentoonstelling meer om het lijf dan de loutere presentatie van een collectie. De geestelijk-artistieke wording van de kunstenaar eist zeker een even belangrijke plaats op in dit bonte wisselspel van illustratie en biografie. Cneuts geboortedorp, Geluwe, bij Wervik, is welhaast de definitie van landelijke eenvoud en ongedwongenheid. Carll Cneut leek op een doordeweeks bestaan af te stevenen – men zag in hem een groot advocaat –, ware het niet dat hij met zijn tekentalent en verbeeldingskracht op een gans ander pad belandde. Hij leerde de kunst smaken via de Soubrypunten en hij koos uiteindelijk voor Sint-Lucas in plaats van de universiteit. Een onooglijke interim-opdracht als illustrator was het spreekwoordelijke kleine hoekje waaruit een mooie loopbaan opbloeide. Hoewel, wanneer men zijn boekillustraties nader bestudeert, kan men niet om de illusie van een zekere voorbestemdheid heen. De band met zijn rurale jeugdjaren ligt ogenschijnlijk stevig verankerd in Cneuts latere illustratiekunst. De getoonde originele ontwerpen uit een vijftiental boeken zijn een demonstratie van hoe volwassen fantasie en grillige jeugdherinneringen samen tot iets heerlijks kunnen groeien.

Cneut lijkt op het eerste zicht surreële werelden te scheppen, waarin de lijn tussen dierenrijk en mensenbestaan dreigt te vervagen. Zijn composities doen soms verdacht veel denken aan de kleurenpracht en de rariteitenkabinetten van de jonge Ensor. Maar in het bizarre schuilt net de kracht van de fantasie. Cneut tast de grenzen van het conventionele af en hij durft indien nodig die geborneerdheid te overschrijden. Goede verhalen wekken bij de lezer onvermijdelijk bepaalde gevoelens, doch een illustratie vermag zoveel meer. Artiesten als Cneut begrijpen dat men met één rake tekening een verhaal uit zijn papieren drager kan tillen, zodat het in de hoofden een eigen leven gaat leiden. Zoals hij het zelf verwoordt: “Het spannendste aan boekillustratie is de kans om een geheel eigen universum te creëren tussen twee kaften.” Die stelling is nog veel sterker van toepassing op kinderboeken. Als volwassen toeschouwer voelt men aan dat Cneuts hang naar het groteske een verhaal voor kinderen, gelet op hun nog onvolgroeide manier van waarnemen, een heel aparte sfeer verleent. De beelden van zijn hand zijn soms zo intens dat ze zowaar reminiscenties oproepen aan de gekke voorstellingswereld uit de eigen jonge jaren.

De tentoonstelling is te bewonderen tot 10 mei 2015 in de Gentse Sint-Pietersabdij (Sint-Pietersplein 9). De teksten op de audiogids zijn ingesproken in het Nederlands en het West-Vlaams door de komiek Wouter Deprez, een dorpsgenoot van Carll Cneut. Voor de gelegenheid heeft de illustrator zijn atelier naar de exporuimte overgebracht, zodat de bezoekers hem in zijn observatie-, denk- en tekenwerk kunnen aanschouwen.

Tom