Het Laatste Nieuws nomineerde “de honderd Belgen van 2014”, volgens een door die krant uitgestippelde hiërarchie. Bij het schrijven van dit stukje was het nog raden naar de nummer één. Ik vermoed dat Philippe de Eerste dicht in de buurt zal komen. Of de einduitslag dat vermoeden al of niet zal bevestigen, doet er niet toe. Op plaats 32 prijkt alvast de Marokkaanse cineast Adil El Arbi, via een populaire televisiequiz tot de eerste allochtone “slimste mens ter wereld” in Vlaanderen gebombardeerd.

Voetbalicoon Michel Preud’homme (34ste) en wielrenner van het jaar Greg van Aevermaet (33ste) moesten Adil laten voorgaan. Minister Liesbeth Homans (31ste) en premier Charles Michel (30ste) net niet. Kan tellen, als stilzwijgend eerbetoon aan een man die naar zijn zeggen “niks kent van al die Vlaamse shit”, nog nooit een boek las maar desondanks van alle quizmarkten meer dan thuis is, “fuck”. Wie zelfs weet uit welk boekje de onderwijzeres voorlas in het schooltje waar Georges Bush op 9/11 een lesuurtje bijwoonde, kan men niet van wereldvreemdheid verdenken. Zal ik zeker niet doen. Zeker is echter dat de opmars naar en de zege van Adil in de “grote finale” een mediahype tot gevolg had, zonder meer te quoteren als een enorme opsteker voor de multiculturele illusie.

Jozef de Witte, blijkbaar directeur voor het leven van het gelijkekansencentrum, wist dat “De slimste mens”-quiz al eerder zijn invloed op de hersens van de doorsnee-Vlaming had bewezen. “Als je er verkiezingen kan mee winnen of er alleszins het pad voor kan effenen, misschien kan “De slimste mens” dan ook de strijd tegen racisme doen winnen”, concludeerde hij. Of hij als “goede Belg” en “kameraad” zowel over de ene als de andere strijd in dezelfde positieve zin dacht, verduidelijkte hij niet. Hij verduidelijkte wel “dat de Vlaamse televisiekijker plots een persoonlijkheid als Adil El Arbi had gezien die bescheiden, grappig en moeiteloos de slimste autochtonen (!) van het land naar huis had gespeeld, waardoor de ogen van die kijker opengingen”.

Einstein

Jozef stond niet alleen om de goegemeente de juiste multiculturele perceptie aan te praten. Uit de bladzijde na bladzijde opgepompte ode aan de jongste “slimste mens” ooit, kan volgende flard symbool staan: “Adil speelde in de finale zomaar eventjes de supergenieën (sic) Bart de Pauw en Gert Verhulst naar huis. En dat is Vlaanderen niet ontgaan!” Dat betwijfel ik niet. Ik las in dat verband het ophefmakende bericht over een oma die haar kleindochter had bezworen nooit met een Marokkaan als lief te komen aanzetten. Maar sinds Adil op het scherm was verschenen en triomfeerde, mocht dat wel. Als dit verhaaltje niet waar zou zijn, is het alleszins goed gevonden.

Toch valt te vrezen dat pretschrijvelaars die van dergelijk proza bevallen zich stilaan zorgen over hun geestestoestand moeten maken. Als Bart en Gert volgens hen al “supergenieën” zijn, vraag ik me af op welke onbereikbare hoogte het statuut van Adil El Arbi dan wel staat. Daarmee vergeleken moet zelfs Albert Einstein een sukkel geweest zijn. Van de weeromstuit duikt dan de door een slecht karakter geïnspireerde vraag op: was alles ook in deze altijd wel wat het leek? Op grond van een aantal genoteerde “toevalligheden” in de “grote finale” ben ik geneigd enige twijfel te koesteren, zonder aan de verdiensten van slimste mens Adil afbreuk te willen doen.

Opmerkelijk

Opmerkelijk was het bijrolletje van Gert Verhulst. Of hij kende een ware “offday”, of hij nam al dan niet onder lichtjes uitgeoefende druk vrede met de eretitel “winnaar van het hoogste aantal sessies ooit”. Mocht dat zo zijn, had een ietwat grotere strijdvaardigheid zijn geloofwaardigheid als recordhouder zeker niet geschaad. Nog opmerkelijker was dat de op achtervolgen aangewezen Bart de Pauw bij een 51-48 stand plots “vergat” zich strategisch tot een 47-48 achterstand te laten zakken. Had het supergenie dat wel gedaan, had hij bij de ultieme finalevraag, over de Britse formule 1-piloot Lewis Hamilton, Adil, moeiteloos van de tabellen geveegd. Omdat hij Adil de kans gaf als eerste te antwoorden, veegde die hem weg.

Van een door de wol geverfde quizfinalist kon men veel verwachten, maar niet dat hij naliet te doen wat hij al een aantal keren had gedaan en nog meer had zien doen. De verklaring voor zijn blunder kreeg de naam “opgevreten door de zenuwen” opgespeld. Het had allicht waarheidsgetrouwer “zoals het scenario voorschreef” kunnen zijn. Overigens, Bart de Pauw was de dagen voor de finale en de dagen erna amper uit de media weg te denken. Extra publiciteit als “slimste mens” had hij niet echt meer nodig. De hem toebedeelde publiciteit voor zijn nieuwe programma, “De Biker Boys”, volstond ruimschoots. Adil, naar zijn zeggen een “Marokelg” of “Belgokaan”, kon er maar wel bij varen.

D.Mol