voorkaft (Brandt) 3.12Willy Brandt: Duits wereldburger

Over Willy Brandt (1913-1992) werden al tientallen biografieën geschreven maar een oorspronkelijk Nederlandstalige biografie ontbrak nog. Met zijn op de bestaande literatuur gebaseerde boek wilde Sam van Clemen die leemte vullen. Of hij erin geslaagd is, laten we over aan het oordeel van de lezer. Het is een in hoofdzaak politieke biografie geworden, met vooral aandacht voor Brandts rol binnen de socialistische partij van Duitsland, de SPD. Daarnaast is er aandacht voor zijn drankverslaving en zijn talloze amoureuze escapades. Ik stel me de vraag hoe ernstig en betrouwbaar iemand is als politicus, indien hij niet eens in staat is de huwelijkstrouw in acht te nemen. Eén enkele vriendin kan misschien nog, maar tientallen? Als vader was Brandt trouwens een complete ramp.
Historicus Van Clemen schreef zijn biografie uit een “onverholen bewondering” voor zijn onderwerp (bladzijde 237). Dat is te merken. Haast iedere vorm van kritiek op de politicus Brandt door zijn tegenstanders wordt door zijn biograaf als laster omschreven.

De Duitse politicus kwam onder de naam Herbert Frahm in de voormalige Hanzestad Lübeck als natuurlijk kind ter wereld. Al vrij jong engageerde hij zich in de arbeidersbeweging. Uit angst voor de nationaalsocialisten vluchtte hij in 1933 naar Noorwegen. In de vooroorlogse jaren ontwikkelde Frahm zich tot een professioneel en getalenteerd journalist en breidde hij zijn politieke activiteiten uit. Hij veranderde zijn naam in Willy Brandt. Tijdens de oorlog nam hij in een Noors legeruniform deel aan verzetsacties tegen zijn landgenoten. Na de oorlog werd hem dat in Duitsland zeer kwalijk genomen. Ook in eigen kringen, omdat hij het land uit gevlucht was. Een aantal van zijn vrienden bleven immers de hele tijd in nazikampen geïnterneerd. Bijwijlen was Brandt een heel eenzame man. Sommige conservatieve politici bleven hem consequent Frahm noemen. Toch slaagde Brandt erin binnen de SPD carrière te maken.

Kennedy

In 1956 werd hij burgemeester van Berlijn. Internationale bekendheid kreeg hij in augustus 1961, door de bouw van de Berlijnse Muur en zijn verzet daartegen, en aan de zijde van president Kennedy (“Ich bin ein Berliner”), die de geplaagde stad enige tijd later bezocht. De omstandigheden waarin dat bezoek plaatsvond, worden door Van Clemen goed geschetst. Vanaf 1969 was Brandt bondskanselier. Voor zijn fel bekritiseerde ‘Ostpolitik’ en zijn knieval voor het gettomonument in Warschau, kreeg hij in 1971 de Nobelprijs voor de Vrede. Na de ontmaskering van een naaste medewerker als Stasi-spion (de Guillaume-affaire), en vooral een zoveelste liefdeszaak – met een beeldschone jonge vrouw, die een DDR-spionne bleek te zijn – nam hij begin mei 1974 ontslag. Die zaak en het liederlijke leven van de bondskanselier veroorzaakte heel wat deining. Willy Brandt hield er een maandenlange depressie aan over. Daarna bleef hij de SPD nog een tijd leiden en zette hij zich in voor de Socialistische Internationale. Een laatste hoogtepunt beleefde hij in november 1989, toen hij aan de zijde van kanselier Helmut Kohl vanop het balkon van het stadhuis de val van de Muur mocht verkondigen.
Het vrij vlot leesbare boek bevat een chronologie, bibliografie en register.

MAEKEBLYDE

[blockquote style=”3″]Titel: Willy Brandt: biografie van een Duitser, Europeaan en wereldburger
Auteur: Sam van Clemen
Uitgeverij: Aspekt
Jaar: 2014
Bladzijden: 261
ISBN 978 94 6153 521 4
Prijs: 24,95 euro[/blockquote]