Hoe rechtschapen is Caïro?

De pret kon niet op toen Poetin naar Egypte ging. En waarom ook niet? Per slot van rekening konden leuke deals gesloten worden, zonder dat Moskou zeurt over mensen- en andere rechten die men met voeten treedt. Hamvraag is of er een nieuw bondgenootschap in de maak is. Of had dat theater enkel tot doel de Amerikaanse jaloezie te prikkelen?

Het bezoek van Poetin aan Egypte was bij momenten theatraal. Dat de Russische president zijn Egyptische collega een kalasjnikov cadeau deed, mag dan perfect passen in het stoere imago dat hij zich graag aanmeet, er zat een diepere symbolische waarde in. Rusland is maar wat bereid om wapentuig te verkopen, zeker aan Egypte. Per slot van rekening hebben beide landen een verleden als nauwe bondgenoten, althans, tot Sadat in de jaren zeventig een eind maakte aan de aanwezigheid van Russische adviseurs in zijn land. Vervolgens was er een amateuristische fanfare die het Russische volkslied speelde met een partituur die schijnbaar ten prooi was gevallen aan knaagdieren. Het werd een pijnlijk schouwspel en… een hit op YouTube. O ja, en dan gingen beide staatshoofden bingo spelen in een rusthuis. Het is eens wat anders dan de wilde feestjes die Chroesjtsjov en Nasser destijds hielden. Maar laten we er geen karikatuur van maken. Het bezoek kreeg de nodige grandeur – 21 kanonschoten en Poetin-posters langs de snelweg -, wat beide leiders zeer goed uitkwam. Zie je wel dat ik in deze tijden van economische boycot nog vrienden heb, wou de bewoner van het Kremlin laten zien. Een paria? Niet ik. Daarnaast was er het signaal van Caïro naar de VS. Bekoelde relaties (het was ooit anders: Egypte heeft de vierde grootste F-16-vloot ter wereld) hoeven geen probleem te zijn; er zijn alternatieven.

Rafale

Er werden knopen doorgehakt waar beide landen beter van worden. Een kerncentrale zal dankzij Russische knowhow gebouwd worden. Het toerisme wordt verder aangezwengeld. Van de tien miljoen Russen die jaarlijks een buitenlandse reis maken, doen drie miljoen dat naar het land van de farao’s. Dat aantal wil men opkrikken. Op korte termijn wil men de bilaterale handel zelfs vervijfvoudigen. Wellicht is dat wat te hoog gegrepen, maar ambitie is er in overvloed.

Een groot deel van de samenwerking is militair, al is dat in het verleden een hobbelig parcours gebleken. Vorig jaar mislukte een akkoord rond de levering van Russische jachtvliegtuigen. Ondertussen raakte vlak na het vertrek van Poetin bekend dat uiteindelijk Franse Rafale gevechtsvliegtuigen zullen gekocht worden. Niet onbelangrijk is dat besloten werd de betalingen van militaire aankopen in de eigen munt te doen, niet in dollars. De VS zullen er weinig van voelen, maar als gebaar kan het tellen. In het verleden kwam Rusland hetzelfde overeen met China en Thailand.

Kamp kiezen

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, in 1943 om precies te zijn, knoopten beide landen voor het eerst diplomatieke relaties aan. Maar de voorgeschiedenis ging veel verder. Een belangrijk moment was toen in het midden van de 16de eeuw de patriarch van Alexandrië steun vroeg aan de Russische tsaar; er was dat klooster in belabberde toestand (door toedoen van de Turken), dat dringend opgeknapt moest worden, maar de centen ontbraken. De hulp kwam er. Recenter waren er de goede relaties tussen het naoorlogse Egypte en de USSR. Dat bracht heel wat Egyptenaren naar Russische universiteiten. Zo volgde de latere leider Moebarak er een opleiding tot gevechtspiloot. Na de dood van Nasser, begon zijn opvolger, Sadat, zijn land terug in westers vaarwater te loodsen. Het is pas onder Poetin dat er terug wat officiële contacten waren. De westerse terughoudendheid betreffende de putsch van Sisi lijken die in een stroomversnelling te brengen. En toch. Het tij kan snel keren. De herinnering aan Sadat is nog zeer levendig. Misschien zijn de zoete broodjes die met Rusland gebakken worden een manier om de Amerikaanse houding ten aanzien van Egypte te beïnvloeden, eerder dan de uiting van de reële wens tot een ander ‘kamp’ te gaan behoren.

m.