Kritiek op Uplace neemt rare bochten

De hippe ondernemers zijn nog niet thuis

Kiezen voor de goedkeuring door de Vlaamse regering van het ruimtelijk uitvoeringsplan voor het shoppingcentrum Uplace (13 februari) was het sein voor een zoveelste aanval op de N-VA, ook al werd het project al in 2009 goedgekeurd. Dat de partij bakken kritiek over zich heen krijgt van sp.a en Groen, en ook van Vlaams Belang, hoort bij het politieke spel. Maar in dit dossier gaat het toch om meer. Ook de middenstandsorganisaties blijven malcontent. En dat is vervelend.

De internationale lifestyle-vastgoedgroep, een groep ondernemers rond voorzitter en meerderheidsaandeelhouder Bart Verhaeghe, wil ons werken, winkelen en ontspannen naadloos in elkaar laten overlopen in een “beleveniscentrum” met 300 winkels, fitnessruimtes, een bioscoop, speelterreinen, pleinen, recreatie- en conferentieruimtes, tentoonstellingen, kantoren en een groot internationaal hotel. “Een kooporgie”, spot Paul Goossens in De Standaard. De procedure loopt nog volop en de Vlaamse regering mag zich nog aan veel ambras verwachten. De hippe ondernemers zijn nog niet thuis.

Kritiek is er omdat het project slecht zou zijn voor de middenstand of honderden zelfstandige kleinhandelszaken in die regio van Vlaams-Brabant. Het zou ook zorgen voor files en milieuproblemen, voor minder commerce in buurtsteden als Vilvoorde, Mechelen en Leuven.

Dat Paul de Grauwe en Unizo-topman Karel van Eetvelt nog maar eens kritiek uitten op het toegeven van de regering aan de machtige vastgoedpromotoren achter Uplace, is geen nieuws. Al in 2009 noemde Van Eetvelt “nog meer grote shoppingcentra buiten de kernen onaanvaardbaar”. Al jaren voert Unizo een juridische strijd. Ook de vakbonden zijn tegen. Eigen stand eerst. Weinig verrassend.

De gekste kritiek kwam van Jonathan Holslag, docent internationale politiek aan de VUB. De man, al jaren de behoudsgezinde propagandist van de merknaam België, viel eerder al op door zijn pleidooi voor een herfederalisering van de economische diplomatie in ons land. Dat de gewesten naast verschillende politieke voorkeuren, taal en cultuur ook verschillende economieën hebben, moet hem ontgaan zijn. Net zoals de wetenschap dat Vlaanderen instaat voor 80 procent van de Belgische export, maar dit terzijde.

Zijn analyse in De Morgen, is lachwekkend fanatiek. Vlaams-nationalisten laten “stortplaatsen bouwen voor vastgoedbaronnen, betonboeren en prulketens” en zouden gekant zijn tegen aantrekkelijke steden, een sterke lokale economie, ja, zelfs tegen kwaliteit, identiteit en schoonheid.

Bombastischer krijg je het niet geformuleerd. “Hoe laag kan het Vlaams-nationalisme vallen?”, aldus die opgewonden medemens. We hebben van hem niet één holle slag gehoord toen Brussel gelijkaardige projecten plande.

Wie hij met zijn kritiek op “burgermannetjes in pak die bij het zien van een zak geld en een boardroom al hun principes laten varen”, voor ogen heeft, kunnen ze bij de N-VA wel vermoeden. Dat die andere nationalisten van Vlaams Belang zich in dit dossier veel kritischer opstellen, heeft Holslag evenmin opgemerkt. Dat ondergraaft zijn geloofwaardigheid. Overigens, over andere partijen die Uplace mee goedkeurden, geen woord.

Middenstand

Holslag mag dan al een medestander zijn van progressieve critici van Groen en sp.a, de kritiek komt ook uit een hoek van waaruit N-VA die ongetwijfeld liever niet zo graag ziet komen. Het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen heeft het over “megalomane projecten die de lokale handel volledig kannibaliseren”. Ook Unizo vreest voor leegstand en verloedering in de kernen. Touring waarschuwt voor meer verliesuren op de Brusselse Ring en voor langere files. Wim van Hees van Ademloos, expert in calamiteiten rond de Antwerpse Lange Wapper, lijkt ervan uit te gaan dat al wie straks voorbij Uplace passeert kanker krijgt. Fijn stof, weet je wel. En dan heb je nog de middeleeuws aandoend klokkenluiders van Vilvoorde, Mechelen en Leuven. Eigen stad eerst, weinig verrassend.

Verweer

Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts wil dat men stopt met “gratuite en onjuiste uitspraken” over Uplace. We mogen dit project niet “verzuipen in gejammer en gezeur”. Hoeveel zal het project op zich dan kosten? Nul euro overheidssteun, zoals Uplace zelf schrijft? Hoeveel jobs zal het opleveren? 3.000, zoals Uplace schrijft? Hier moet Weyts toch even wat duidelijker over worden. In de commerciële wereld is de ene zijn brood al eens de ander zijn dood…

Ook Matthias Diependaele reageerde op de kritiek als door een wesp gestoken. Of onze steden de concurrentie aankunnen, met nieuwe projecten buiten de stad, zoals hij stelt, valt nog te bezien. “Een bepaald soort Vlamingen houdt niet van steden die van iedereen zijn”, jammert Paul Goossens. Maar de grote “tegenstelling” tussen stad en platteland is vooral een kronkel in linkse hoofden. Internet, e-commerce, de eBays, Bol.coms en Zalando’s van deze wereld komen ons commerciële landschap veel ingrijpender verstoren dan de locatie van een mega-winkelcentrum.
“De vraag die we ons in Vlaanderen moeten stellen, is of we er nog in slagen om twee stenen op elkaar te leggen zonder dat we zeven keer naar de Raad van State moeten”, zei Diependaele in De Zevende Dag. Juist. Dat de kritiek veel minder gericht is tegen Brusselse megaprojecten als Dockx Bruxsel aan de Van Praet-brug, of Neo Brussels op de Heizel (60.000 m²), zegt veel over de motieven van veel tegenstanders. Ook juist. Kritische vragen over een nieuwe voetbaltempel voor een handvol matchen van de vet betaalde Rode Duivels hoor je in die middens nauwelijks. Merkwaardig allemaal.

Dat het arrondissement Vilvoorde momenteel 18.477 werkzoekenden telt, en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest meer dan 108.000 werkzoekenden, is geen supersterk argument. Een project als Uplace is maar een druppel op een hete plaat.

Dat de N-VA resoluut zou blijven kiezen voor de belangen van de Grote Jongens, in dit geval voor een “Benidorm-aan-het-zeekanaal” (Goossens nog eens), is niet zonder risico. Al was het maar omdat Uplace onvermijdelijk zal zorgen voor een verdere verstedelijking, internationalisering en ontnederlandsing van een deel van Vlaams-Brabant.

Die problemen verdienen meer aandacht van een partij die het Vlaamse karakter van de Rand hoopt te kunnen behouden. Niemand heeft daarvoor pasklare recepten, dat weten we ook wel. Maar alleen al het feit dat Vlaanderens grootste partij daar niet meer naar zou zoeken, zou zonde zijn.

Anja Pieters


Tags assigned to this article:
2015-09Actueel

Related Articles

Huis van Alijn vernieuwt

In deze rubriek kwam het documentatiecentrum en museum voor het Vlaamse volksleven Huis van Alijn al meermaals aan bod. Het

Destructieve oppositie

Wanneer u dit leest, is in Gent het grote verkeersexperiment, genaamd “circulatieplan”, van start gegaan. Niet toevallig op de eerste

Roskammen

Het kan verkeren Hoe zou het met Matz Sels zijn? Uitstekend, dank u. Het zit er niet in dat de