Volgens een peiling van RTBF en La Libre, uitgevoerd door Ipsos, zouden vooral N-VA (-3,6 procent) en CD&V (-1,9 procent) stemmen kwijtspelen als er vandaag verkiezingen zouden worden gehouden. Open Vld maakt met 15,4 procent een verlies bij een vorige peiling goed en keert terug naar de score van de verkiezingen van 25 mei 2014. Winst zou er in Vlaanderen zijn voor de oppositiepartijen sp.a (+2,4 procent), voor VB (7,4 procent, +1,6 procent) en voor Groen (9,6 procent, +1 procent). 

Wat moet een mens daarover schrijven, en daarboven titelen? “Ruziemakers krijgen tikken”, meent Het Laatste Nieuws, dat eraan toevoegt dat het uiteenvallen van centrumrechts geen optie is.

“Ruzie maken loont niet”, vindt Het Belang van Limburg. “Kibbelkabinet krijgt klappen… Afgaande op de resultaten doen de liberalen er verstandig aan om zich telkens zo ver mogelijk te houden van het gekibbel tussen hun coalitiepartners”, meent Carl Devos in Het Nieuwsblad. Hij had het eerder al over een soort wetmatig voordeel voor de liberale “constructieve positivo’s”. Overigens, ook Bart de Wever zag al eerder in dat gekissebis de verwezenlijkingen van de Zweedse coalitie ondersneeuwde.

Twijfel

Die snelle analyses lijken geloofwaardig, maar zijn ze geloofwaardig? Er zijn redenen om daaraan te twijfelen.

Ten eerste klopt ze niet langs Franstalige kant. Aan Franstalige kant – merkwaardig – houdt de MR stand. De liberalen steken zelfs de PS voorbij in Brussel, waar MR de grootste partij wordt. Natuurlijk gaat het om een tussenstand, amper tien maanden na de verkiezingen. Maar weinigen achtten dit mogelijk toen Charles Michel zijn partij als enige Franstalige partij op weg naar een wel heel atypische coalitie met een ruime Vlaamse meerderheid joeg.

De PS-oppositie verliest fors, zowel in Wallonië (-3,3 procent) als in Brussel (-6 procent). Blijkbaar vooral aan extreemlinks (8,3 procent). Wie sprak daar weer van een Tweestromenland?

Ten tweede spelen – naast de mogelijke factor “onderling gekrakeel” – ook andere factoren mee.

De verschuivingen tussen de nieuwe peiling en de verkiezingen zijn relatief klein en wijzen niet op een politieke aardverschuiving. Na tien maanden is dat ook niet te verwachten.

Toch zullen sommigen bij de N-VA wel even met de ogen knipperen. Wie van 32,4 naar 28,8 procent zakt, zit nog ruim in de electorale comfortzone – posities aan de macht zijn nog niet in het gedrang – maar dat verlies mag zich niet doorzetten.

Wijst die eerste terugval op een terugvloei van een deel van de mistevreden Vlaamsgezinde kiezers naar een radicaler alternatief? In tijden van communautaire stilstand is dat best mogelijk. Duidelijker dan de voorzitter het deed, kun je dat probleem niet omschrijven: “De communautaire geest blijft in de fles… Een woord is een woord”, BDW). “België verandert N-VA meer dan N-VA België”, vatte Carl Devos die lastige positie mooi samen. Vlaams Belang krijgt hier een enorm gat in de kiezersmarkt aangeboden.

Maar ook de concentratie op “Verandering” op het sociaaleconomische speelveld levert tot dusver geen resultaat op. “Lood in de schoenen”, zei De Wever hierover. Nogal wat kiezers vinden de beloofde verandering redelijk tegenvallen. Als geen ander weet De Wever dat het sociaaleconomische, veiligheid en migratie ook communautaire verhalen zijn.

Zekerheid

Opmerkelijk is dat voorlopig weinig commentatoren bij het aanschouwen van die knipperlichtpeiling de vraag stellen of de N-VA niet verlaten wordt omdat de partij in het sociaaleconomische debat blunderde door te weinig oog te hebben voor de sociale bekommernissen van de modale Vlaams(gezind)e kiezer.

Besparingen en hervormingen zijn inderdaad absoluut noodzakelijk. Maar niet één keer gaf de partij het signaal dat ze over alle bevolkingsgroepen moeten worden gespreid. Toch niet met de nodige klanksterkte om dat aan de modale Vlaming duidelijk te maken. Dat zou er straks moeten komen met de fameuze kaaimantaks. We zijn benieuwd. De Morgen waarschuwt minister Van Overtveldt nu al voor het etiket “rijkenvriend”.

Als die perceptie niet snel wordt bijgestuurd, dreigt de populariteit van de partij structureel te worden aangetast. Een brede volkspartij mag die fout niet maken.

Nut

“Quid N-VA? Het wordt tijd dat De Wever zijn verhaal van vijf jaar geleden herneemt. Radicaal Vlaams, met wat minder aandacht voor sommige plastrons van Voka die hem de liberale les lezen”, schreven we hier al op 2 juli vorig jaar.

De jongste maanden wakkert het debat over de N-VA-koersrichting aan. “Hoe lang kan de N-VA de dubbelzinnigheid volhouden”, vroeg Bart Maddens (KU Leuven) in De Tijd, nadat ook in de Franstalige pers al met verbazing werd geschreven over de gematigde opstelling van de partij, ook in dossiers als migratie. Een gevolg van de zuigkracht van het Belgische systeem? Of is die gematigdheid een tactisch spel van De Wever? Is de N-VA een partij met vijftig tinten grijs, met ultraflaminganten en verkapte belgicisten?

Ook in Doorbraak worden almaar meer vragen gesteld, en niet alleen door auteurs met een VB-profiel. “In 2014 geen draagvlak voor de roep om een staatshervorming? Hallo? Was die er in 2007 dan wel? Hebben we met z’n allen iets gemist? Als dat draagvlak er niet is, wanneer was het er dan wel?… In ras tempo vervelt de N-VA tot een establishmentpartij”, luidt de striemende kritiek van Laurens de Vos (Universiteit Amsterdam).

“Besparen, besparen op alles? Neen er is één uitzondering: de transfers van noord naar zuid”, stelt Guido Moons.

“Wie een spel speelt, moet de spelregels volgen”, repliceerde Kamerlid Peter de Roover op de kritiek. In het parlement kan de N-VA volgens hem met 33 zetels op 150 niets forceren. “Voor onze compromissen geen alternatief…” Kritische beschouwingen hebben “weinig of geen praktisch nut”, aldus de man die nu meer over de centen van de partij moet waken dan over het vuur dat hij zolang in Vlaamse kringen mee aanwakkerde.

Dat De Wever dit gevaar realistischer inschat dan zijn eeuwig optimistische partijapparaat, zou kunnen blijken uit zijn stekelige reactie op het feit dat ook de werkgevers het sociaal akkoord tekenden: “Als je mensen rond de tafel zet die een particulier belang kunnen oplossen ten koste van het algemeen belang, dan heb je altijd prijs.” … “De werkgevers zijn niet mijn baas, wel het algemeen belang.”

Dat de CD&V met nog amper 16,7 procent terugzakt naar het peloton van de achtervolgers op afstand (sp.a 16,4 procent en Open Vld 15,4 procent) zal ook daar niet voor vreugde zorgen. De partij kiest de jongste tijd voor een linkser profiel, maar het origineel (sp.a en Groen) blijft in die middens vooralsnog populairder dan de kopie.

‘t Pallieterke