Bei uns in Deutschland

Matthias, een goede Duitser

Duitsers en Duitsland duiken op in films die binnenkort in onze zalen zullen arriveren. Matthias, de zoon van Julien, draagt één van de prenten, in een rol als romantische held. Zijn Duitse officierspet staat hem prachtig. Matthias Schoenaerts (37) speelt de pannen van het dak in de verfilming van “Suite Française”, het boek van Irène Némirovsky. Officier Schoenaerts is karig met woorden. Hij lost problemen op door zijn overdaad aan testosteron in te zetten. In het Limburgs, het Engels, het Frans en het Duits blijft hij een harde of zachte macho. Voor de Oscargenomineerde film “Rundskop” (2011) trainde hij zich te pletter, om op te treden als opgepompte veeboer met een verslaving aan pepmiddelen. Een straatvechter is hij in “De rouille et d’os” (2012). In “The Drop” (2014) is hij een afschrikwekkende psychopaat. Hij begon op zijn vijftiende als acteurtje in “Daens”, eveneens Oscargenomineerd. Dan bleef het stil, tot hij afstudeerde aan het Conservatorium van Antwerpen. De ene na de andere rol volgde, in het theater, in tv-reeksen en in films.

Bankier

Irène Némirovsky, van Joods-Russische afkomst, geboren in Kiev, toen nog deel van het Russische keizerrijk, begon tijdens de Tweede Wereldoorlog aan de romancyclus “Suite Française”. Twee novelles werden uitgewerkt, drie moesten er volgen. Een belangrijk element in het boek is de lafheid en de kruiperigheid van veel Fransen voor de bezetter. Némirovsky had geen schrik van tegenkanting. Zij bekeerde zich tot het katholicisme. Haar boek van 1929 (David Golder), reeds in 1930 verfilmd, vertelt op een ongepoetste wijze over het leven van een Joodse geldwolf en zijn dochter. Haar vader was bankier. De clichés die antisemieten lief zijn, worden er zonder rem in opgenomen, wat haar de gram van weldenkende Israëlieten opleverde. Zij schreef om den brode, en deels uit overtuiging, voor de Franse ultranationalistische bladen Candide en Gringoire. Némirovsky is veelvoudig.

De intrige van “Suite Française”, die weerhouden wordt in de film, draait rond de Franse Lucile Angellier en Bruno von Falk (Schoenaerts). Officier von Falk wordt bij haar ingekwartierd en de liefde doet haar werk. Angellier wordt weggehoond door haar dorp en von Falk krijgt problemen met zijn oversten. Némirovsky werd in 1942 naar Auschwitz gedeporteerd en ze kon haar roman niet afwerken. Haar dochters gaven de tekst, die zij in een kast hadden gevonden, uit in 2004. De fantasie van Némirovsky was nog niet bezwaard door de herinneringen aan of de kennis van de Holocaust en de oorlogsverschrikkingen. De romance tussen Bruno von Falk en de schoondochter van een kille grootgrondbezitster in Noord-Frankrijk wordt gestut door hun beider liefde voor de muziek.

Filmbespreker Dana Linssen in NRC Handelsblad is lovend en analyseert: “Met de Tweede Wereldoorlog zijn filmmakers nog niet klaar, maar er is een zekere behoefte om verhalen terug te brengen tot een of andere menselijke maat. Bijvoorbeeld door ons zonder reserves mee te nemen naar een onschuldig moment, een soort tijdsvacuüm, waarin de toeschouwer wordt gevraagd even zijn kennis van de wereldgeschiedenis te vergeten. Je ongeloof uitstellen, heet dat in filmtermen.”

Ontkenning

Een tweede film die in de zalen zal belanden, is “Phoenix” van Christian Petzolds. Hierin keert de Joodse Nelly, overlevende uit een concentratiekamp, terug in Duitsland. Haar gekwetste gezicht is omzwachteld en een arts vraagt haar hoe zij er wil uitzien, voor hij begint met de herbouw van haar gelaat. De ingewikkeldheid van de mens brengt mee dat zij zich later kleedt en zich kapt als Hedy Lamarr, een Oostenrijks-Amerikaanse actrice die haar opleiding kreeg in Berlijn, bij Max Reinhardt, en later trouwde met een Joodse wapenhandelaar die goede contacten onderhield met Adolf Hitler en Benito Mussolini. Lamarr vluchtte het huis uit, want ze kon de kringen waarin haar man verkeerde niet luchten.

“Phoenix” draait rond de zoektocht, en afwijzing, van Nelly naar haar man, die zij terugvindt in de nachtclub Phoenix, bij de uitvoering van een Duitse versie van Night and Day van Cole Porter. Johnny herkent haar niet en een bizar verhaal van aantrekking en ontkenning begint.

Een deel van Vlaams-radicaal Vlaanderen is niet klaar met zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog; veel wordt verzwegen, ontkend, gehuld in leugens. Zo ook bij de hoofddader Duitsland. “Im Labyrinth des Schweigens” zal dat over een tijd in onze bioscopen tonen. De Duits-Italiaanse regisseur-acteur Giulio Ricciarelli tekent de aanloop naar de Frankfurter Auschwitz-processen. Fritz Bauer, procureur-generaal, waarschuwt zijn idealistische collega dat een onderzoek naar de oorlogsmisdaden van gewone Duitsers, die na de oorlog weer als vanouds bakker, leraar of advocaat worden, niet eenvoudig zal zijn. De onderzoeker zal verdwalen in een labyrint van stilte en ontkenning. De jonge jurist negeert het advies, pakt de dossiers aan en het Auschwitzproces is een keerpunt geworden in het collectieve geheugenverlies van Duitsland na 1945.

Kurt Ruegen


Tags assigned to this article:
2015-14Bei uns in DeutschlandDuitsland

Related Articles

Buitenlands spervuur

Verboden toegang Ernstige islamcritici als Wilders, Robert Spencer en Pamela Geller mochten niet in Groot-Brittannië binnen omdat ze zogezegd een

Film (Sprakeloos & Miss Sloane)

Intens Sprakeloos Hilde van Mieghem is geen ‘gewoon’ als actrice en als regisseuse. Als je de inhoud van haar vorige