De lange zevende eeuw, of hoe christendom en islam de macht verdeelden

De lange zevende eeuw, of hoe christendom en islam de macht verdeelden

2015-11_16_De lange zevende eeuw (Medium)Waarom groeide de moslimmacht?

Veel Arabieren voor Mohammed waren christenen en dienden aan de grenzen van het Oost-Romeinse Rijk als huurlingen of hulptroepen hun christelijke geloofsgenoten. In het jaar 600 was het christendom onbedreigd. Sedert de aanvaarding van het christendom door keizer Constantijn, machtig in de eerste jaren van de vierde eeuw, groeide die religie uit tot staatsgodsdienst en niemand zag in de drie eeuwen nadien zware tegenkantingen of bedreigingen.

Echter, tussen 600 en 750 viel het christelijke gemenebest rond de Middellandse Zee uiteen. In 750 was het Middellandse Zeegebied verdeeld tussen christendom en islam. Die tweedeling tussen een christelijk noorden en een islamitisch zuiden bestaat al 1264 jaar ononderbroken. Hoe groeide de moslimmacht op geen anderhalve eeuw van een handvol woestijn-Arabieren uit Mekka en Medina naar een staatsgodsdienst in het Midden-Oosten en in Noord-Afrika? De Nederlandse historicus Wim Jurg schetst de snelle omslag van één overheersende godsdienst rond de Mare Nostrum, de Romeinse Zee, naar twee rivaliserende religies, in “De lange zevende eeuw, of hoe christendom en islam de macht verdeelden”. Jurg schreef voordien een boek over de vierde eeuw, waarin het vervolgde christendom via een aantal begunstigingen staatsgodsdienst werd.

In de vijfde eeuw begon de westelijke helft van het Romeinse Rijk, met Rome als hoofdplaats, in elkaar te storten, terwijl de oostelijke helft, met Constantinopel als hoofdplaats, zo krachtig bleef dat het later gebieden in het westen kon heroveren. De crisis in het oosten volgde in de zevende eeuw. Het Oost-Romeinse Rijk overleefde, maar grote delen werden voortaan geregeerd door een islamitische kalief in plaats van door een christelijke keizer. Tussendoor trokken kruisvaarders naar het oosten en trokken Osmanen naar Europa (tot aan de buitenwijken van Wenen) maar die veroveringen werden ongedaan gemaakt.

De Perzen

Eeuwenlang vochten de Romeinen en de Perzen om de macht in de woestijnen van het Midden-Oosten. Na de doorbraak van de profeet Mohammed, halverwege de zevende eeuw, stopten de Arabieren met hun onderlinge plundertochten. Ze ontdekten dat de Romeinen en de Perzen door hun lange oorlogen en grensconflicten moegestreden waren. De Arabieren begonnen zich beter te organiseren om nadien met energie, en een strijdende godsdienstigheid, hun uitgeputte tegenstanders te bevechten. Een patroon werd gevestigd. De Romeinse soldaten verzetten zich, maar ze waren met te weinig. De burgers van de steden van het oostelijke keizerrijk sloten overeenkomsten met de Arabische invallers. De Arabieren waren verrast dat het zo gemakkelijk ging. In de overeenkomsten gingen de burgers van de steden akkoord met een nieuwe, extra belasting, die ze rechtstreeks aan de Arabieren zouden betalen. In ruil kregen zij de garantie dat hun bezittingen ongemoeid bleven en dat ze hun gewone leven konden voortzetten, met inbegrip van de uitoefening van hun godsdienst. Dat gold zowel voor christenen als Joden. De Arabieren wilden in de eerste eeuw van hun geloof hun nieuwe godsdienst niet eens opdringen, want zij beschouwden die als bedoeld voor Arabieren, niet voor anderen.

Slechts langzaam drong het tot de christenen in Syrië en Palestina en aan het keizerlijke hof in Constantinopel door, dat er ook op godsdienstig gebied iets nieuws en iets bijzonders aan de hand was. De Arabieren waren niet langer schermutselende rovers aan de grenzen van het rijk. Zij leken één god te vereren in plaats van hun vele oude goden en zij ontpopten zich tot één macht. Een tijd werd aan christelijke zijde zelfs gedacht dat de Arabieren uit de woestijn christenen van een afwijkende richting waren geworden. In de zesde en de zevende eeuw een normale reactie, want de leer van Christus was door theologisch gehakketak reeds langer verbrokkeld in rivaliserende strekkingen.

Wim Jurg leidt u, op 215 compact gedrukte bladzijden, door een eeuw die noodzakelijke kennis bijbrengt over wat er vandaag in de Islamitische Staat, Syrië, Irak, Turkije, Indonesië, Libië en Iran gebeurt.

Frans Crols


Titel: “De lange zevende eeuw, of hoe christendom en islam de macht verdeelden”
Auteur: Wim Jurg
Uitgeverij: Damon
Bladzijden: 215 bladzijden
Prijs:  29,90 euro
ISBN 978 94 6036 180 7


Tags assigned to this article:
2015-11BoekenDamonFrans CrolsWim Jurg

Related Articles

De Dorsvloer

Weerwerk aan afbraak Van een schrijver die van zichzelf zegt dat hij een “hoge leeftijd” heeft (87), zou je niet

Scheurmakers & carrièristen: de opstand van christendemocraten en katholieke flaminganten, 1890-1914

Ruzies en karaktermoorden binnen de katholieke partij De Gentse historicus en hoogleraar Harry van Velthoven publiceerde tijdens zijn lange loopbaan

Brugse memoires

Fernand Traen: de Brugse schepen die geen burgemeester werd Fernand Traen (°Brugge, 1930), de rijzige man die twaalf jaar schepen