Diplomatieke valies

Griekenland anders bekeken

Het is best begrijpelijk dat Griekenland steevast in één adem genoemd wordt met economische kommer en kwel. Het land bevindt zich nu eenmaal in een belabberde toestand. Alles kristalliseert rond een cocktail van schulden, besparingen en sociale ravage. Is er binnen de EU nog een toekomst voor Griekenland weggelegd? Economisch niet. Maar er zijn meer elementen die een rol spelen en die door Euro-Brussel naar het achterplan zijn verschoven. Het geopolitieke gewicht van Griekenland, bijvoorbeeld.

De analyse is stilaan afdoende gekend: de Griekse crisis is een gevolg van het slechte bestuur van Athene. En ja, ook de EU sloot de ogen voor de realiteit. Ach, het zal allemaal wel meevallen en zo’n vaart niet lopen, dacht men. Niet, dus. De saga loopt nog steeds. Degenen die in een happy end geloven, worden steeds schaarser. Zeker niet-Europese analisten beseffen dat de manier waarop Griekenland maar vooral de EU en andere Europese landen met deze crisis omgesprongen zijn, geen toonbeeld was van hoe het moet. “De manier waarop de dingen aangepakt werden, is kenschetsend voor de intrinsieke zwakte van de EU”, liet een Amerikaanse diplomaat zich onlangs off the record ontvallen. “Op een moment dat de Europese invloed wereldwijd afneemt, is Brussel volledig gefocust op Griekenland als intern probleem. De externe betekenis van het land, te beginnen met zijn geopolitieke waarde, lijkt hen geheel te ontgaan.” De vrees dat de Grieken de EU zouden moeten verlaten, is een rampscenario voor de EU, want welk land zal volgen? Een interne vrees. Een belangrijke factor waardoor het zover is kunnen komen, reeds lang voor Athene tot het Europese project toetrad, was het gewillig toestoppen van geld om dat land uit de invloedssfeer van Moskou te houden. Tja, daar wordt men liever niet aan herinnerd.

Truman-doctrine

In 1947 kondigde de Amerikaanse president Truman de naar hem verkondigde doctrine af. “Vrije volkeren” konden rekenen op de steun van Washington tegen “totalitaire regimes”. De lancering van de Truman-doctrine gebeurde op het moment dat Griekenland in de greep van een burgeroorlog was. Washington speelde een belangrijke financiële rol om dat land buiten de invloedsfeer van de Sovjet-Unie te houden. Uiteindelijk traden de Grieken tot de NAVO toe, in 1952. Turkije, Iran en Griekenland vormden samen de ‘boog’ van autoritaire regimes die een buffer vormden aan de zuidflank van de USSR. Heel wat Grieken hebben het tot op vandaag moeilijk met de herinnering aan de Amerikaanse steun voor het Kolonelsregime, de junta die tussen 1967 en 1974 met ijzeren hand regeerde. Voor de Amerikanen primeerde het geopolitieke belang van dat land. Griekenland had een rol te spelen in de Koude Oorlog, punt. Zolang dat gebeurde, was het soort regime dat in Athene de lakens uitdeelde van minder belang. Uiteindelijk werd de democratisering een feit en begin de jaren tachtig lonkte het lidmaatschap van de Europese club. Gedurende twee decennia was jaarlijks 4 procent van het Griekse bbp rechtstreeks aan Europese steun te danken. En toen was er de toetreding tot de eurozone, een geste (men wist dat het economisch onverantwoord was) die het infuusventiel nog verder opendraaide.

Duitse verantwoordelijkheid

De economische feiten mogen dan zijn wat ze zijn, dat geldt ook voor de geopolitieke. NAVO-lid Griekenland vervult als één van de weinige landen zijn militair engagement en reserveert een afgesproken deel van het bbp aan defensie. De besparingen doen geen afbreuk aan het feit dat het land in het oostelijke deel van de Middellandse Zee een belangrijke maritieme aanwezigheid heeft. Griekenland heeft de langste maritieme grens van de hele Schengenzone. De Griekse inbreng in de NAVO is al bij al vrij bescheiden, maar het feit dat Griekenland nog tot de club behoort, is belangrijk. (Na de Turkse bezetting van Noord-Cyprus heeft Griekenland zich enkele jaren uit de militaire vleugel van de organisatie teruggetrokken.)

Op zich is het niet verwonderlijk dat in een (recent) verleden de VS een zekere druk op de Europese ‘bondgenoten’ uitoefenden om de Grieken zeker aan boord te houden. Een onderzoeker stelde onlangs: “Het belang van Griekenland op veiligheidsvlak zit hem vooral in de ligging. Libië, om één voorbeeld te geven, is per boot echt vlakbij. Men is in Washington niet gerust in de nieuwe premier. Zijn voorgangers waren beter gekend, al was het maar omdat sommigen een deel van hun academische vorming in de VS hadden gekregen. Hoe zwakker de banden met de EU worden, hoe groter de kans dat de ruimte door de Russen ingenomen zal worden, wat de Amerikanen Angela Merkel persoonlijk kwalijk zullen nemen.”

m.


Tags assigned to this article:
2015-11Diplomatieke valies

Related Articles

De Geuzenberg (Brussel)

Een goede huisvader Molenbeek flirt met het failliet. Op nauwelijks enkele jaren tijd ontspoorden de gemeentelijke financiën, met het gekende

Uit de smalle beursstraat

Albert Frère Journalist Vanempten schreef met ‘De flair van de miljardair’ een biografie over de Waalse miljardair Albert Frère. Daarin

De eeuwigdurende EU davert op haar grondvesten

Op het ogenblik dat we dit schrijven, staan we – alweer – aan de vooravond van een cruciale dag voor