“Reizen Waes”

Ik opper soms dat VRT staat voor (V)akantie, (R)oadtrips en (T)rektochtjes voor het BV-volkje, dus vermoedde ik dat de nieuwe reeks “Reizen Waes” die quotering eer zou bewijzen. Indien alle volgende afleveringen van het niveau zijn als van zijn trip door Albanië, geef ik grif toe dat “reizen om te leren” voor Tom Waes geen ijdele gedachte is. Evenmin voor de kijker die wat wil opsteken over “landen die toeristen links laten liggen”. Niet dat ik in allerijl mijn reiskoffer pak en drie uur wil vliegen naar Tirana, in het door Waes getrokken spoor. Zo sterk spreekt de uitgaanswijk in die hoofdstad niet tot mijn verbeelding. Noch het badplaatsje Dünnes, door Tom de te mijden Albanese variant van Blankenberge genoemd. Ze hebben dat in het Antwerpen van de Vlaamse kust graag gehoord! Het was zijn enig uitschuivertje, al vergat hij te informeren naar de herkomst van de tweedehands Mercedes die hij in een obscuur wagenpark voor 3.500 euro kocht. Hij reed eerst naar de kust in het zuiden, waar Tom terecht alles mooi, rustig en goedkoop vond.

Landinwaarts was alles goedkoop en meestal mooi, maar zeker interessanter. Niet vanwege de wegen, waarop geen zinnig mens zich wil wagen zonder een boven hem cirkelende helikopter, in geval van autopech. Wel door wat op die wegen in de aanbieding stond. De lekke band onderweg laat ik onbesproken, ook al omdat die net lek liep toen Tom op een liefelijk bergdorpje stuitte, waar de voltallige bevolking klaarstond om hem uit de nood te helpen. Zijn bezoek aan het “drugdorp” Lazarat en een bezoek aan een familie die al 23 jaar in angst leeft, wegens dreigende bloedwraak, stonden allicht in het vooraf onderhandelde script. Het waren beklijvende hoogtepunten van een reisreportage waarvan ik de door de belastingbetaler opgehoeste kosten anders inschat dan “over de BV-balk gegooid”.

Van Lazarat had ik nog nooit gehoord, maar nu vergeet ik dat dorp niet meer. Tot de Albanese politie er – na twintig jaar ogen dichtknijpen – binnenviel, was dat een ommuurde vesting én marihuanaplantage. Zwaarbewapende drugbaronnen “exporteerden” jaarlijks 900.000 ton drugs naar de vier windstreken. Elk in de vesting wonend “gezin” had een jaarinkomen van een miljoen dollar. Dat het zo lang kon duren, lag aan “het aandeel in de winst” voor de overheid.

Het einde van dat succesverhaal verklaart de haat van de weinige daar nog wonende “dorpelingen” voor pottenkijkers. Tom Waes vroeg zich af waarom het uitzuiveren van Lazarat nooit de media haalde in België. Goeie vraag, die niet alleen hij zich stelt.

Van de Kanun, een wetboek dat stipuleert hoe een echte Albanees zich moet gedragen, had ik ook nog nooit gehoord. Gastvrij zijn is één wet, ondervond Tom, als gast van een gezin dat hem voor een etentje uitnodigde. Als voorgerecht kreeg hij een kippenmaag aangeboden. Vond hij lekker. Of dat ook gold voor de geitenkop die de gast moet verorberen, omdat die kop “het lekkerste stukje vlees heeft”, bleef onduidelijk. De camera trok zich tijdig terug. Een duistere kant van de Kanun is de bloedwraakwet. Ruim tweehonderd families leven in het binnenland onder de knoet van die “wet”. Onder hen Gjon en zijn gezin. Tom kon die familie bezoeken. Gjon liep 23 jaar geleden een messteek op. Daarom doodde zijn broer iemand van de familie van de dader. De broer vluchtte het land uit. Sindsdien wil de familie van de vermoorde Gjon vermoorden. Hij leeft met zijn gezin onder huisarrest, en kan amper overleven. Als uitsmijter volgde emoteevee om u tegen te zeggen. Tom verkocht zijn Mercedes voor 1.900 euro, schonk die som aan Gjon, en nam op die manier afscheid van “fucking Albanië”. Ik had het anders gezegd, maar dat belet niet dat ik op zondagavond naar “Reizen Waes” blijf kijken tot een aflevering de verwachtingen niet inlost. Na zijn tochten in Albanië en Alaska verwacht ik dat niet echt.

G.G.