De populaire rebel

De BBC had hem al meermaals gewaarschuwd. Indien televisiepresentator Jeremy Clarkson nog een keer over de schreef zou gaan, zou een schorsing bij de omroep onafwendbaar zijn. Iedereen wist dat dit vroeg of laat ging gebeuren. Afgelopen week vloog de razend populaire presentator van het programma ‘Top Gear’ tegen tweehonderd kilometer per uur opnieuw uit de bocht. Hij maakte ruzie met een tv-producer. Clarkson mocht letterlijk en figuurlijk de uitgang opzoeken. Kroniek van een aangekondigde tragikomedie.

Autoplezier voor miljoenen

Even schetsen waar het om draait. Het autoprogramma dat luistert naar de naam ‘Top Gear’ werd bij BBC2 reeds in 1977 gestart. Iedere keer dompelden de presentatoren de kijkers, voornamelijk mannen, onder in de wondere autowereld. Alle nieuwigheden op vlak van de automobielindustrie komen al decennialang wekelijks voorbij. In 2002 werd het programma in een nieuw kleedje gestopt. Het saaie consumentenprogramma werd omgetoverd tot een populaire praatshow. De uitzendingen vonden sinds de vernieuwingsoperatie plaats in een vaste studio, waar tal van gasten werden uitgenodigd.

Jeremy Clarkson was één van de bedenkers van het nieuwbakken ‘format’. De frisse aanpak legde de makers en de BBC geen windeieren. ‘Top Gear’ groeide uit tot een kijkcijferkanon. Niet alleen in het Verenigd Koninkrijk sloegen de nieuwe afleveringen aan. Er kwamen verschillende versies, onder meer in de Verenigde Staten, Zuid-Korea, Australië en Rusland. Het succes van het programma valt mee te verklaren door de brede en hippe benadering van de programmamakers. Zo werd in de vorige jaargangen een anonieme stuntpiloot opgevoerd, ‘The Stig’. Na een tijdje waren miljoenen kijkers in de ban van die onherkenbare racepiloot. Wie in het witte racepak verscholen zat, was in de media en aan de koffieautomaat op iedere werkvloer lang discussiepunt nummer één.

Een echte vedette

‘Top Gear’ loopt in meer dan honderdvijftig landen. Dat er wekelijks, mondiaal, meer dan driehonderd miljoen kijkers zijn, is vooral te danken aan Jeremy Clarkson. De programmamaker groeide uit tot een vedette. Clarkson werd een publiekslieveling ondanks, of juist dankzij, zijn politieke incorrectheid. De journalist-presentator noemt de zaken steevast bij naam. Een aangebrande opmerking of een vuile mop hoort er nu eenmaal bij. Die onorthodoxe aanpak bezorgde Clarkson ook heel wat vijanden. Niet alleen bepaalde televisiecritici, ook politici en drukkingsgroepen ontwikkelden een afkeer voor de man. Regelmatig kregen de makers van het televisieprogramma klachten aan het been.

Clarkson werd ooit teruggefloten omdat hij mensen voor homo uitschold en op televisie een verkapte nazigroet uitbracht. Daarnaast kreeg de presentator het verwijt op te roepen tot drinken achter het stuur. Clarkson dreef eveneens de spot met vrachtwagenchauffeurs, die volgens hem zo vaak prostituees bezoeken dat de seksuele handeling regelmatig uitdraait op moord. Ook voormalig premier Gordon Brown moest het bij de programmamaker ontgelden. Clarkson beschreef de Labour-voorman meermaals als een ‘zielig persoon’ en een ‘eenogige Schot’. Uitspraken die klachten opleverden vanuit het Nationaal Instituut voor Blinden. In het najaar van 2014 dienden de presentator en zijn cameraploeg als de bliksem Argentinië te verlaten. Bij opnames in dat Zuid-Amerikaanse land reden Clarkson en zijn gevolg rond met het autokenteken H982 FKL. Activisten zagen daarin een duidelijke verwijzing naar de Falklandoorlog uit 1982. Een woedende bende zat de BBC-ploeg op de hielen.

(G)een einde

De lijst van relletjes is eindeloos. De jongste tijd zwol de kritiek aan. De BBC liet weten dat Clarkson van het scherm zou verbannen worden als er door zijn toedoen opnieuw oproer zou ontstaan. Vorige week was het zover. Clarkson kreeg tijdens een opname ruzie met Oisin Tymon, producent van ‘Top Gear’. De televisiepersoonlijkheid zou een lekkere steak geëist hebben maar die niet gekregen hebben. Volgens geruchten zou Clarkson de producent vervolgens een klap verkocht hebben. Dat was de druppel die de emmer deed overlopen. Of de verbanning van het scherm tijdelijk van aard is, is onduidelijk. Al negenhonderdduizend Britten ondertekenden in de jongste week een petitie om Clarkson terug op het scherm te krijgen.

De saga bezorgt de BBC een financiële kater. Er worden voorlopig geen nieuwe afleveringen gemaakt. De kijkcijfers in vele landen zullen, door de afwezigheid van Jeremy, de komende tijd instorten. Veel televisiestations lieten al weten een schadeclaim in te zullen dienen bij de Britse openbare omroep. De zenders nemen immers geen genoegen met het heruitzenden van vroegere uitzendingen. Tal van stations zullen bijgevolg de miljoenencontracten opnieuw gaan onderhandelen met de BBC. En Jeremy Clarkson? De kans is groot dat hij binnenkort opnieuw op het scherm te zien zal zijn. Waarschijnlijk niet langer bij de BBC, wel bij de concurrentie.

LvS