2015-11_11_Zangfeest (Medium)Zon
Op een dag in de lente… Eigenlijk, op die eerste dag van de lente, kwamen vierduizend Vlamingen bijeen om… binnen te zitten. Het moet voor het Zangfeest zowat de meest gemaakte opmerking zijn. Maar nadien waren de mening unaniem: het was een goed Zangfeest. Dat was ook ons eerste idee. Dat van die eerste lentedag was in een drietal uur vergeten.

Ouverture
De start was meteen raak. De ouverture was speciaal gecomponeerd door Tom Gontier, een Vlaamse componist, met steun van de Marnixring. Het was knap. We moeten ook de kwaliteit van de brassband Scaldis aanstippen. Dat is echt klasse. Het is een groot repertoire dat op een hele middag de revue passeert, goed gespeeld en ze kunnen heel veel aan. Echt top!

MP3
Die opening maakte al onmiddellijk een muzikale brug naar de herdenking van 200 jaar Verenigde Nederlanden. Echt knap werk van Tom Gontier. Misschien moet het ANZ dat eens opnemen en zorgen dat we dat kunnen downloaden op hun website. Ik zou daar graag eens echt op mijn gemak naar luisteren.

Tekst
Op het Zangfeest leest de tekstschrijver zelf zijn teksten. Sinds een tweetal jaar is dat Gust Peeters. Zijn openingstekst zat goed in elkaar, met vele herkenbare verwijzingen naar Vlaamse liedjes. Vraag gerust eens een programmaboekje van wie er was, om het na te lezen. Als het goed is, zeggen we het ook, al is Peeters een stuk braver dan Anton Aldi, zijn voorganger. Van ons mag dat wel eens, zo een beetje straffer.

Prominenten
Bij het begin kijken we graag eens rond, naar de ‘prominenten’. Jan Peumans was er dit jaar niet. Maar Siegfried Bracke, voorzitter van de Kamer, was er wel. Prominent op de ereplaats naast ANZ-voorzitter Erik Stoffelen. Eigenlijk best jammer dat Peumans er niet was. Wie zou het ANZ op de eerste plaats gezet hebben? De voorzitter van de Kamer, of die van het Vlaams Parlement… De vraag stellen, is ze beantwoorden, zeker?

Minister
De andere ‘prominenten’ zaten goed verstopt. Twee federale ministers hebben we gevonden: vicepremier Jan Jambon en defensieminister Steven Vandeput. Ze zaten niet samen, en niet op een prominente plaats. Mooi toch, de ministers tussen het volk. De camera’s wisten hen wel te vinden. Die drie heren bleven een heel Zangfeest vrolijk meezingen.

BDW
De Antwerpse burgemeester was er ook. Hij kwam, hij zong, maar ging voor het zingen de euh… Lotto-Arena uit. Burgemeester zijn is een drukkere job dan minister van Binnenlandse Zaken, of van Defensie, blijkbaar.

Zingen
Van bij de aanvang van het Zangfeest konden we doen waarvoor we gekomen waren: zingen. We vlogen erin, met klassiekers van de samenzang. De gilde viert, Zelfbestuur en De Blauwvoet, drie liederen van Hullebroeck. Daarna een mij onbekend lied: Vlaanderens schoonste dag, van Jef Tinel. Waar ANZ die ‘nieuwe-oude’ liederen blijft halen, het is me een raadsel. Maar geef toe, daarvoor kom je. Dat lied werd gedirigeerd door Peter Leys, een vaste Zangfeest-dirigent en kleinzoon van componist Jef Tinel. Er bestaan nog families met een traditie.

Arrangement
Nog over de muziek. Dat ‘nieuw’ lied, Vlaanderens schoonste dag, had een prachtig arrangement voor de brassband Scaldis. Wij zitten daar maar vrolijk te zingen, maar iemand moet dat toch allemaal doen, nieuwe liederen zoeken er een arrangement voor schrijven…

Pegida
Toen kwam De Wever binnen, stilletjes langs achter, zoekend naar zijn plaats. En moesten er enkel pipo’s Pegida-Vlaanderen binnenbrengen op het Zangfeest en scanderen ‘wij zijn het volk’. Ik zag er op een tribune drie (naast elkaar) brullen in de richting van De Wever. Alsof het Zangfeest de geschikte plaats is om dat te doen. Het Zangfeest wil een feest zijn dat ons verenigt rond de eis voor Vlaamse onafhankelijkheid. Pegida is iets anders.

Pap
Die acties van individuen bepalen het raamwerk van het Zangfeest voor journalisten. Die nemen er één ding uit en vergroten dat tot iets dat tekenend is voor het gehele Zangfeest. Het probleem is dat de stokers wel blij zullen zijn met hun aandacht. Dom, en we zagen meer dan één aanwezige meewarig reageren op het gescandeer. Als de roepers van Pegida hopen dat ze gescoord hebben bij de aanwezigen, dan zitten er fameus naast.

Nederlanden één

De toespraak van voorzitter Erik Stoffelen kan je op het blad hiernaast bijna volledig nalezen. Toch enkele bedenkingen (het applaus staat niet bij de tekst, natuurlijk). De samenwerking Nederland-Vlaanderen kan op almaar meer sympathie en applaus rekenen op het Zangfeest. Dat leeft dus.

Monarchie

Daarnaast doet antimonarchie het ook nog altijd. Stoffelen speelde daar handig op in, met zijn hulde aan Willem I, onmiddellijk gevolgd door de opmerking dat de monarchie ondemocratisch is, en niet meer van deze tijd. We zijn ook fan van de woordspeling ‘mottig Vlinderakkoord’. Een akkoord met de geur van mottenballen. Mooi en accuraat.

Hulde
De hulde aan de vrijwilligers die het ANZ rechthouden, was meer dan terecht. En mooi was de hulde aan Gust Teugels. Een bekende voor iedereen die de voorbije jaren het Zangfeest bezocht. Dat werd gedaan met woord en met beeld. De beeltenis van Gust Teugels kwam later nog terug op het groot scherm tijdens het zingen.

De toespraak van Erik Stoffelen was enigszins “braaf”. Het blijft op eieren lopen voor het ANZ. Het kan altijd radicaler, ja, maar aan het applaus te horen kon de grote meerderheid van de aanwezigen zich in de toespraak vinden. Lees de toespraak en oordeel zelf.

Dieltiens
Tijdens dit Zangfeest was er een tweede herdenking. Oud-voorzitter Hugo Portier huldigde de in 2014 overleden Zangfeest-dirigent Lode Dieltiens. Hij bracht een warm en menselijk portret van een musicus en Vlaming, zonder complexen en met een niet-verkrampte beginselvastheid. Portier eindigde met de beginwoorden van ‘de gewijden’ van Clem de Ridder: ‘Wij mogen nooit vergeten, de strijders van weleer, de vechters, de profeten, zij redden onze eer.’ Nog toepasselijker omdat Lode Dieltiens dat op muziek heeft gezet.

Partituur
Na de hulde overhandigde de broer van Lode Dieltiens de originele, handgeschreven partituur van ‘Het Gebed voor het Vaderland’ van Gaston Feremans aan het ANZ. Waarna diezelfde broer Dieltiens het orkest en koor dirigeerde met ‘Het nachtegaaltje’, een overbekend lied, gecomponeerd door Lode Dieltiens.

Nederland

Ook een luik Verenigd Koninkrijk der Nederlanden mocht in 2015 niet ontbreken. Dat werd in woord, maar vooral in muziek aangepakt. Met weer een fijne mix van overbekende meezingers: ‘Franse Ratten’ (waar waren die camera’s), de ‘Zilveren Vloot’, en het (mij) onbekende ‘Wien Neerlands bloed’ (als we goed ingelicht zijn, het volkslied van dat Verenigd Koninkrijk). Dat laatste bleek voor het grote publiek een iets te moeilijke meezinger.

Mieke
Gênant moment in het Zangfeest, de presentator, Tom de Wilde, vergiste zich. Verkeerde aankondiging, grote consternatie bij de dirigent. Een regiemedewerker moest hem op het podium wijzen op zijn fout. Maar we moeten zeggen dat Tom dat stijlvol heeft rechtgezet. Met een aankondiging van nog zo’n nieuw lied met het potentieel van een klassieker: oorlogsgeleerden.

Even terzijde: de regielapsus van de presentator heeft in feite alles te maken met de beperkte tijd om te repeteren. Onze hoofdredacteur, vijfentwintig jaar geleden zelf actief als regieassistent op het Zangfeest, wist ons te vertellen dat toen al op vrijdag begonnen werd met de eerste repetities. Op zaterdag werd er nog gerepeteerd, een hele dag lang. Vervolgens nog eens op zondagvoormiddag. Nu ontbreekt daar het geld voor, want het ANZ krijgt geen euro subsidie. Dus kan er amper – enkel op zondagvoormiddag – gerepeteerd worden.

Het toekennen van subsidies is een bevoegdheid van de Vlaamse regering (meer bepaald Sven Gatz). Daarmee hebben we alles gezegd.

En Tom de Wilde: missen is menselijk, zeker in deze moeilijke omstandigheden. Lig er niet (te lang) van wakker.

Hedendaags
Het Zangfeest is mee met zijn tijd. Je weet soms niet waar eerst naar te kijken. Zingen, ondertussen speelt de brassband, zijn er foto’s of een filmpje op het scherm, wordt er gedanst op het middenplein… heel mooi. Je hoeft je niet te vervelen. Maar, laten we eerlijk zijn, er was zichtbaar minder volk dan verleden jaar.

Mieke (bis)
Toen gebeurde er iets heel onverwachts. Ik kan me niet herinneren het ooit eerder meegemaakt te hebben, in die meer dan twintig jaar dat ik naar het Zangfeest trek. Het Zangfeest werd van het ene op het andere moment een schlagerfestival. Mieke bracht enkele liederen en een medley en ja, dat viel blijkbaar in de smaak van het publiek, dat er duidelijk lol in had. Al zagen we bij het eerste liedje nog wat bedenkelijke gezichten bij een deel van het publiek. Maar Mieke bekwam bij haar tweede liedje een handenklappend en meezingend publiek.

Scaldis
Mogen we het nog eens zeggen? Zelfs de schlagers van Mieke werden feilloos door de brassband Scaldis begeleid. Die schakelen zonder verpinken over van genre. Klasse. We hebben het al gezegd, maar bij dit onderdeel viel het nog eens op.

Pardoel
En toen nog een overgang. De jonge kinderen kwamen binnen en keken naar een optreden van de dansgroep ‘Dance crew R.U. Famous’, die eerder al tijdens liederen danste. Nu dansten ze een eigen choreografie op een lied van Gers Pardoel. Op een minuut van een schlagerfestival naar een hedendaagse Nederlandstalige rapper. Je kan heel wat zeggen van het ANZ, maar zo’n breed scala aan Nederlandstalige muziekcultuur, waar vind je dat? Nergens anders. Zo is dat.

Tempo
Ja, het tempo zat er goed in tijdens het Zangfeest. Er viel nooit echt een hiaat, en de liederen werden met een vaart gezongen. Wij vermoeden dat de metronoom van de dirigenten een tikkeltje sneller stond dan de voorbije jaren. We konden ons ook niet van de indruk ontdoen dat er enkele arrangementen in een nieuw kleedje zaten.

Appelmoes
Dan was het aan de jongsten van de jongsten. Vlaamse liedcultuur begint met Vlaamse kinderliedjes. Een groepje van vijf muzikanten deed aardig zijn best om die liedjes op een fijne manier te brengen. Het kinderzangfeest is een vertrouwd onderdeel geworden en zorgt mee voor dat brede palet aan liedcultuur op het Zangfeest. En ja, ook de kinderliedjes zijn bij het “oude” publiek blijkbaar nog goed bekend. Op de tribunes werd duchtig meegezongen.

Kapel
Een vast en traditioneel onderdeel zijn de muziekkapellen. KSA en VNJ spelen om beurt. Traditioneel en vast, maar we houden er wel van. Het zorgt telkens voor een ander geluid.

ANZ
Een zeer geslaagd Zangfeest. Waarom? Omdat het ANZ erin slaagt bij de tijd te blijven, met elk jaar kleine veranderingen, noem het vernieuwingen, maar steeds getrouw aan de uitgangspunten. Niet modern omwille van het moderne, niet om hip te zijn zonder inhoud, neen, de kern en de overtuiging blijven. Het is één van die verenigingen in de Vlaamse beweging die goed werk leveren en heel goed nadenken over hoe ze doen waarvan ze overtuigd zijn. En dat zonder één euro subsidie.