De dramatische economische erfenis van Steve Stevaert

In de periode dat Steve Stevaert SP-voorzitter was, werd de federale kas lek geslagen. Samen met Guy Verhofstadt was hij één van de Vlaamse toppolitici die de buffer om de vergrijzingskosten op te vangen heeft opgesoupeerd. Als de pensioenen over twintig jaar onbetaalbaar worden, zullen economen kunnen verwijzen naar de economische erfenis van Stevaert en co.

“Steve Stevaert is zo rijk dat het zelfs voor socialisten gênant is geworden.” Dit citaat hoorde je de voorbije jaren in Vlaamse socialistische kringen meer dan eens. Er was weinig fierheid over het rode stemmenkanon van het begin van deze eeuw, dat zich blijkbaar probleemloos in succesvol zakenman had veranderd. De economische belangen van Stevaert waren zeer flou, meer nog dan de handeltjes in windenergie van de “Keizer van Oostende”, Johan vande Lanotte. Er waren de verhalen over de betrokkenheid van Stevaert bij de uitbouw van havens in Vietnam. Hij zou er zelfs een kippen- en/of varkenskwekerij in eigendom hebben. Hij was voorzitter van de vzw Lien Minh Vi-Viet, een organisatie die de banden tussen België en Vietnam wil aanhalen. Sinds 2010 was hij voorzitter van de Dinh Vu Industrial Zone, een industriële havensite in Hai Phong, niet ver van Hanoi. Hij was ook actief bij begrafenisondernemer Dela. Toen in 2007 plannen bovenkwamen om niet ver van het centrum van Oostende een crematorium te bouwen, dook de naam Stevaert in de wandelgangen op. Het rode stadsbestuur van Oostende moest inbinden na protest van buurtbewoners, velen onder hen socialisten. En dan was er nog Ethias, de rode verzekeraar die geleden heeft onder de financiële crisis. Ook daarin speelde Stevaert een prominente rol.

Een ‘liberale communist’ noemde hij zichzelf, en dat kwam duidelijk tot uiting in zijn gratisbeleid. Gratis bussen, trams en meer van dat… Het ging er bij de pers in als zoete koek. Pas in 2003 verscheen in Trends een kritisch artikel van ene Johan van Overtveldt – nu minister van Financiën voor N-VA – die uitlegde dat niets gratis was maar dat Stevaert gewoon het socialistische systeem van herverdeling tot in de puntjes toepaste: veel belastingen heffen en dan het geld maar verdelen, bij voorkeur onder het eigen electoraat. Stevaert gaf achteraf eerlijk toe dat Trends zijn spel door had.

Eigenlijk is het gratisbeleid dat nu door de regering-Bourgeois wordt afgevoerd, niet de meest pijnlijke passage in het economische cv van wijlen ‘Steve Stunt’. Dat is de rol die hij tussen 2003 en 2005 vervulde als sp.a-voorzitter. Nadat de groenen werden kapot geregeerd, haalde paars een klinkende verkiezingsoverwinning. De geldsluizen waren in 2000, bij het aantreden van paars-groen, al opengezet. In 2003 werd het debiet nog eens verhoogd.

Tegen 1999 hadden de regeringen onder leiding van Dehaene een primair saldo (de ontvangsten min de uitgaven van de overheid zonder de rentelasten) van 6 procent van het bbp opgebouwd. Weliswaar vooral door extra belastingen, maar het was wel een buffer om in de toekomst de vergrijzingskosten en de uitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg te kunnen betalen. Echter, onder Verhofstadt en zijn eerste paars-groene regering werd dat geld door vensters en deuren gegooid. Aanvankelijk had dit weinig effect op het primair saldo, omdat de economische groei dankzij de internethype hoog bleef. Dat veranderde na 11 september 2011 en het uiteenspatten van de internetbubbel. Tegelijk kozen de centrale banken wel voor een beleid van lage rente, zodat de regeringen minder rentelasten moesten betalen op hun schuld. Maar de tweede regering-Verhofstadt gooide die vrijgekomen middelen, onder Paars II, ook door vensters en deuren. Vooral onder druk van de PS en de sp.a/Spirit van Steve Stevaert werd de federale kas lek geslagen. Het primair saldo, dat in 2002 nog bijna 6 procent bedroeg, was tegen 2005 gedaald tot minder dan 2 procent. Het spaarpotje om de pensioenen te betalen, was zo goed als opgesoupeerd. De financiële crisis van 2008 deed de rest. Nu draait dat saldo rond nul. Toen Guy Verhofstadt eind 2007 nog even kortstondig premier was, zei hij: “Het geld is op.” Hij wist er alles van, want hij had er zelf voor gezorgd. Met Stevaert als medeverantwoordelijke.

Angélique Vanderstraeten