Uit de smalle beursstraat

20 miljard euro Vlaamse schuld: ernstig, maar geen drama

Tegen eind dit jaar loopt de Vlaamse overheidsschuld op tot 20 miljard euro. Een reden tot bezorgdheid is dat niet, op twee voorwaarden: Vlaanderen moet snel opnieuw een begrotingsevenwicht bereiken en de regering moet haar uitgavenbeleid richten op meer en efficiëntere investeringen zoals wegeninfrastructuur.

Het was opnieuw een koude douche voor de regering-Bourgeois. Een verslag van het Rekenhof leert dat de Vlaamse schuld tegen eind dit jaar zal oplopen tot 20 miljard euro. Eind 2014 was dat nog 18,8 miljard euro. Geert Bourgeois wil zijn regering doen overkomen als een sobere besparingsregering, maar de perceptie is anders. Er is niet alleen de schuld die stijgt, ondertussen heeft de Vlaamse regering het heilige principe van het begrotingsevenwicht laten varen. Dit jaar gaat de Vlaamse begroting voor 550 miljoen euro in het rood. Dit wijst erop dat de toestand van de Vlaamse overheidsfinanciën ernstig is. Maar we mogen ook niet dramatiseren. Er zijn verschillende redenen om de rood kleurende Vlaamse cijfers wat te relativeren, al is waakzaamheid geboden.

Ten eerste is de sterk stijgende Vlaamse schuld het gevolg van nieuwe Europese begrotingsregels. Jarenlang kon de Vlaamse regering een aantal schulden ‘debudgetteren’, buiten de begroting houden, zoals dat heet. Het gaat onder andere om schulden rond sociale huisvesting en alternatieve financieringen in welzijn en onderwijs. Door de nieuwe boekhoudregels is de Vlaamse schuld al in 2014 in één keer gestegen van 4 naar 18,8 miljard euro. Economen vinden die nieuwe boekhoudregels terecht absurd. Het betekent dat investeringsprojecten in één keer in de rekeningen moeten worden opgenomen terwijl ze normaal gezien over een langere periode worden gespreid via afschrijvingen. De Vlaamse regering wil nu overleg met de Europese Commissie over die boekhoudregels. Want de huidige regeling zou betekenen dat grote projecten als Oosterweel in één keer geboekt moeten worden. Dan stijgt de Vlaamse overheidsschuld nog eens met 3,5 miljard euro.

Betekent dit dat de Vlaamse regering zich niets moet aantrekken van die hoge schuld? Dat het louter een boekhoudprobleem is? Zeker niet. De schuld zal sowieso verder stijgen door het Vlaamse begrotingstekort. Vandaar dat de regering-Bourgeois er goed aan doet zo snel mogelijk opnieuw een begrotingsevenwicht te bereiken. Normaal gezien zou dat al in 2017 het geval moeten zijn. Dat is zelfs een jaar vroeger dan de Hoge Raad voor Financiën vraagt. Dezelfde Hoge Raad die van oordeel is dat Vlaanderen een groter begrotingstekort – van 765 miljoen euro – zou mogen boeken. Dus doet Vlaanderen iets beter dan de officiële doelstellingen. Al is er in het post-paars-tijdperk en zonder socialisten toch een zekere neiging om de putten via eenmalige maatregelen te vullen. De Hoge Raad sprak van 49 miljoen euro eenmalige maatregelen maar het werden er uiteindelijk bijna 150 miljoen euro.

Tweede element dat in rekening moet worden genomen in de analyse van de staatsschuld is dat Vlaanderen door de staatshervorming 400 miljoen euro minder binnenkrijgt. Dat was niet voorzien en verklaart eigenlijk het gat in de begroting en voor een deel de daaraan gekoppelde stijgende staatsschuld.

Ten derde is het zo dat een regering als die van Geert Bourgeois wel verplicht is om schulden te maken. Veel investeringen – in wegeninfrastructuur bijvoorbeeld – zijn een Vlaamse bevoegdheid. En die financier je best met schulden. Dat is ook wat het IMF in een recente studie voorstelt. Investeringen zijn hier meer dan nodig. Momenteel maken overheidsinvesteringen in België slechts 4 procent van de overheidsuitgaven uit. Rond de eeuwwisseling was dat nog 5,5 procent. Dit moet dus opnieuw omhoogn want onderzoek leert dat een toename van de overheidsinvesteringen met 1 procent van het bbp na één jaar zorgt voor een stijging van het bbp met 0,4 procent. Vlaanderen kampt met een investeringsdeficit. Het tij kan gekeerd worden, maar dan mag de schuld door de toegenomen investeringen tegelijk niet te veel stijgen. Een oplossing kan gevonden worden in wat economen een ‘spending shift’ noemen, een verschuiving van de uitgaven. Een regering moet kiezen voor meer productieve investeringen (zoals de verbetering van het wegennet) en dan moeten andere uitgaven, bijvoorbeeld de meer consumptieve uitgaven, beperkt worden. En dat is een probleem voor de regering-Bourgeois. Ze noemt zich een investeringsregering en er worden dit jaar inderdaad 275 miljoen euro extra investeringen gedaan, maar dat geld vloeit vooral naar welzijn en onderwijs en dat zijn niet meteen de investeringen waar Vlaanderen nood aan heeft.

Angélique Vanderstraeten


Tags assigned to this article:
2015-22Beurs

Related Articles

De macht om concentratie te organiseren

De macht om concentratie te organiseren De beeldcultuur maakt het steeds moeilijker en belangrijker om geconcentreerd te zijn – deze

Keizer Frederik II

Frederik II van Hohenstaufen (1194-1250) was koning van Sicilië en het Duitse rijk, en keizer van het Heilig Roomse Rijk.

Absurdistan

Dienstmededeling Naar wij uit nog onbevestigde bron vernamen, heeft de grote Turkator een dienstmededeling gericht tot zijn ministers: “Indien men