De trek van Afrika naar Europa

In één van haar boeken schrijft Agatha Christie, een beetje onverwacht, “mensen willen geen broeders zijn”. En dan laat ze daar op volgen dat deze gedachte haar te binnen geschoten is toen ze in Londen de metro nam “en zag hoe de mensen in een trein van de ondergrondse het absoluut vertikten om door te lopen en ruimte te maken voor nieuwe passagiers” (“The Secret of Chemeys”, in Nederlandse vertaling “Het mysterieuze manuscript”, blz 243. Het boek dateert uit 1925.)

Je hoeft de Londense tube niet te nemen om te beseffen dat mensen elkaar geen ruimte gunnen. De paus, die uitblinkt door zijn menselijkheid, sprak op zondag 21 juni in Turijn over de bootvluchtelingen die Italië overspoelen, als over “slachtoffers, van onrecht, van een genadeloos economisch stelsel, van afwijzing (door de rest van de wereld, die zich wél het recht toeëigent om vrij te reizen naar het land waar men het meeste geld kan verdienen) (Le Monde, 23 juni), maar deze verheven gedachten doen niets af aan de werkelijkheid die correct omschreven werd door Agatha Christie: mensen wensen geen broeders te zijn van elkaar. Wenste het Belgische canaille dat misschien na de Bevrijding?

Immigratie is een gunst

Men lust de vreemdeling niet echt. Men staart op tv hulpeloos, zeker, maar ook zonder er speciale aandacht aan te schenken, naar de wanhopige mensen die op zoek naar een beter bestaan, voor onze ogen verdrinken in hun veel te kleine sloepjes, maar de Nederlandse christen-democratische partijleider Sybrand van Haersma Buma spreekt voor zijn kiezers als hij in Elsevier (20 december 2014) zegt: mensen die sentimenteel worden bij het aanschouwen van bootvluchtelingen die dreigen te verdrinken in de Middellandse Zee zijn er vaak verantwoordelijk voor dat “immigratie wordt beschreven als een individueel recht”. Dat is het dus niet, zegt Buma. “Mensen doen alsof ze het volste recht hebben zich hier te vestigen en alsof iedereen zich aan hen moet aanpassen. Onjuist. Immigratie is een gunst”.

En in hoofde van het “gastland” is immigratie ook bedreigend. Men is er bang voor. Dat mensen zich bedreigd voelen is zeer reëel. Nu reeds is er voorzien dat er nog veel meer Afrikanen de Middellandse Zee zullen hopen over te steken, en men wenst deze “verkleuring” van Europa niet nog mee te maken. Men wenst niet te worden als de Verenigde Staten met hun ambitieuze zwarte minderheid, die een rassenprobleem hebben veroorzaakt dat al zo oud is als het land maar dat nog steeds aanleiding geeft tot conflicten, tot haat, en tot allerlei vormen van feitelijke apartheid, ook al probeert men ze juridisch uit te roeien. Er gaat in Europa een roep op om de grenzen te sluiten voor de asielzoekers en de economische vluchtelingen die Europa vanuit het zuiden hopen te bereiken om er zich te vestigen. Kijk maar naar een land als Denemarken. Niet alleen werden de recente parlementsverkiezingen daar gewonnen door een anti-vreemdelingenpartij, maar uit een opiniepeiling blijkt dat een meerderheid de open grenzen met de rest van Europa wil sluiten als dit het enige middel mocht zijn om te verhinderen dat het land overspoeld wordt door Afrikanen.

De mening van De Witte

Zelfs Jozef de Witte, totdat hij binnenkort vervangen wordt: directeur van het fameuze  Centrum voor Racismebestrijding en Gelijke Kansen, zei (in Humo, 2 juni) openhartig dat hij geen voorstander is van open grenzen, want “als je de grenzen opent, worden de armen van dit land geofferd voor de armen van de wereld”. Er zal volgens Jozef de Witte bij open grenzen “een gigantische druk op de arbeidsmarkt ontstaan, wat je nu ziet als gevolg van de Europese eenmaking”. Hij geeft het voorbeeld van de transportsector, waar “onze” ondernemingen en arbeiders uit de markt worden geduwd door Oost-Europeanen.

Zo komt het ook dat er zeer weinig gemeenschappelijke bereidheid bestaat in Europa om het vraagstuk op Europees niveau aan te pakken. Pogingen daartoe mislukken de ene na de andere. Zelfs goed bedoelde plannen om de bootvluchtelingen eerlijk te verdelen onder de staten van de Europese Unie, zodat Italië  en het reeds verarmde Griekenland niet als enigen opgescheept blijven zitten met de invasie uit Afrika, worden afgeketst door de landen die voorlopig aan de zwarte toeloop ontsnappen. Ze hebben daarbij wel een goed argument: wie uit Afrika naar Europa komt, wil niet in Slowakije belanden, maar in Parijs of Londen.

Frankrijk behoort tot de sterkste dwarsliggers. Beeld u in dat het land slechts 500 vluchtelingen uit Syrië, waar echt een oorlogstoestand heerst, wil opvangen, tegen Duitsland 30.000! En het gaat hier om vluchtelingen die een vreselijke omgeving ontvluchten, waar voor wie niet actief tot de oorlogvoerende partijen behoort, redenen genoeg bestaan om er weg te willen. Het lijkt erop dat elk land wel zijn eigen lasten wil verlichten, maar geen interesse heeft voor die van anderen. Men is er zich natuurlijk al lang van bewust, maar het blijkt dus nogmaals dat “Europa” waar men zich zo druk over maakt, in de geesten van de mensen hoegenaamd niet bestaat.

Italië zegt de vluchtelingenstroom niet meer aan te kunnen. Maar zijn ze niet te vriendelijk? Gerolf Annemans, europarlementariër van Vlaams Belang, was onlangs in Lampedusa, het Italiaanse eilandje gelegen tussen Sicilië en Afrika, en was, blijkens zijn relaas in Knack (10 juni) verrast door het onthaal dat de vluchtelingen daar te beurt valt. Zij “worden op een schip gezet, niet terug naar Libië maar naar Sicilië”.

Treft Europa schuld?

In hoever heeft Europa een historische schuld aan de immigratie? Men kan de vraag niet uit de weg gaan. Men herinnert zich bijvoorbeeld dat toen Kadhafi in Libië nog aan de macht was, hij een akkoord sloot met de toenmalige Italiaanse premier Berlusconi over de rol van beide partijen in het vluchtelingenvraagstuk, en dat vervolgens het aantal bootvluchtelingen fors verminderde. Was het dan wel verstandig om Kadhafi als een vijand te beschouwen, die mede door de Belgische gevechtsvliegtuigen tot een slachtofferrol werd veroordeeld? Aan de politieke en godsdienstige chaos in Noord-Afrika en het Nabije Oosten (waar Amerika nodeloos tussenkomt in een gevecht tussen moslims in Irak en Syrië, ook weer met ondersteuning van Belgische vliegtuigen) is de staatkundige structuur van landen als Libië en Syrië bezweken. Wat overblijft zijn wat de Amerikanen beeldrijk failed states noemen. Zulke landen zijn in alle omstandigheden ongeschikt om als barricade op te treden voor naar Europa oprukkende vluchtelingen of asielzoekers. Heeft men daar aan gedacht toen men in Libië, Irak en Syrië dictaturen omverwierp (en in Syrië, waar men nog steeds hoopt dat te doen)? Wordt het aan het Westen toegeschreven beleid in Noord-Afrika en het Nabije Oosten wel gevoerd in het Europese belang?

Gelooft men de statistieken en voorspellingen van de Verenigde Naties en andere instellingen die zich bezighouden met vluchtelingenwerk, dan staan er in Afrika zeker een miljoen mensen vertrekkensklaar om naar Europa te trekken. De emigratiekoorts heeft nu ook bezit genomen van meer welvarende landen van het zwarte continent. Het dreigt de grote waanzin van de eenentwintigste eeuw te worden.

MARK GRAMMENS