2015-27_02_Milieufanatici (Medium)Urgenda, zo noemt het al bij al kleine clubje van Nederlandse milieuactivisten dat vorige week even voor “wereldnieuws” zorgde, nadat het erin was geslaagd een Nederlandse rechter in naam van het “algemeen belang” en via een “collectieve rechtszaak” te verleiden tot een straffe uitspraak over milieumaatregelen.

Wereldnieuws, nou ja, in Holland dan toch vooral, en in de flink opgewonden groene beweging, van IJsland tot China. Ecologisten hebben verstandige mensen andermaal verbaasd met het religieus radicalisme waarmee ze meteen na die uitspraak ‘De Waarheid’ gingen verkondigen. ‘High fives’ dus ook bij alle groene partijen in dit tranendal. Maar zelfs veel domme mensen moeten meteen hebben begrepen dat er iets niet klopte.

Een rechter, God kenne zijn naam, ging Nederland eens uitleggen dat de uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met 25 procent moet worden beperkt. Een pak meer dan de 17 procent waarop de huidige Nederlandse overheid mikt. De rechter was daarvoor aangepord door Marjan Minnesma en haar “Duurzaam platform Urgenda”.

Alles wat groen-links gelovig is, juichte meteen over dit “historische vonnis”. Ook bij ons. Op de redactie van De Morgen, bij de kameraden op radio en tv, en bij de spitsen van de Belgische Klimaat-BV’s (Stijn Meuris, Francesca van Thielen en anderen) trilden de stemmen. Ze predikten iets onverstaanbaars over “de redding van de wereld”.

Niet één van hen die zich afvroeg of het wel zo netjes is dat een rechter in deze zomaar een beslissing kan nemen. Niet één die zich afvroeg of elk politiek clubje nu maar naar de rechter kan hollen om daar vonnissen af te dwingen, ook over thema’s die groenen niet zo aaibaar vinden. Over het terugsturen van asielzoekers, of het verlagen van uitkeringen, of over onderwijs of gezondheidszorg. Groen zou dan wel eens hard kunnen schreeuwen niet om een rechtertje, maar het verkozen parlement te laten beslissen.

Niet één die zich afvroeg of de rechterlijke macht wel boven de wetgevende macht kan kruipen. In een westerse democratie is dit vooral “not done”.

Niet één die zich afvroeg wat er moet gebeuren als het parlement, de verkozen volksvertegenwoordiging die uiteindelijk het beleid bepaalt, uiteindelijk dan toch nog anders beslist dan die “toevallige” ene rechter die even de wereld ging verbazen.

Niet één die zich afvroeg of die overwinning van Urgenda niet een verlies is voor de democratie. Het juridische pretpark van vorige week doet denken aan de pogingen waarmee bij ons David van Reybrouck en de zijnen de stevigste poot van de democratie, de (domme) kiezer, willen neutraliseren met een aanval tegen het algemeen enkelvoudig stemrecht.

Niet één die zich afvroeg of de Nederlandse overheid, veroordeeld als ze is, niet in beroep zal gaan tegen dit vonnis van een garnaal. De kans is groot dat de beslissing over Urgenda van tafel gaat. En dan verhuist het hele juridische spelletje naar de Hoge Raad en naar Cassatie.

Verdeeld

In De Volkskrant, de Nederlandse zusterkrant van De Morgen, was de redactie minder eensgezind. Politiek commentator Martin Sommer ging duidelijk in de tegenaanval tegen wat hij noemt “de bijl aan de wortel van de politiek”. “Nederland loopt geen groot risico door de opwarming. Overstromingen hooguit, maar die zijn goed beheersbaar”, aldus Sommer. Een stabiel klimaat is oké, maar goedkope energie is ook oké. Beweren dat het beleid waar die ene rechter nu voor pleit “effectief, laat staan noodzakelijk is om het Nederlandse volk te beschermen, is gewoon onjuist”, aldus Jonathan van het Reve.

De essentie van Klimaatzaak is dat Gelovig Links geen democratie meer duldt. Met de groene vinger wijzen naar milieuproblemen is een stichtende bezigheid, en gebeurt vaak terecht. Het is een fundamentele bijdrage aan het maatschappelijke debat. Maar dat moet een debat blijven. Over oorzaken en gevolgen van de opwarming van de aarde is het laatste woord nog niet gezegd. Dat geldt evenzeer voor het debat over windmolens, kernenergie, de overkapping van de Antwerpse Ring, et cetera. Progressieven die roepen dat de wetenschap die debatten zou hebben afgerond, zijn niet goed wijs. Wat in Nederland gepresenteerd wordt als een neutraal vonnis ten bate van het algemeen belang is niet meer dan een subjectieve politieke afweging van één rechter.

Anja Pieters