2015-26_05_Socialisten naar links (Medium)Wat willen de socialisten nu eigenlijk? Kan dit dan concreter ingevuld? De politicologen Carl Devos en Dave Sinardet deden in het ideeënblad Sampol (‘Quo Vadis sp.a’) een poging om dit nog gedefinieerd te krijgen. Een onmogelijke opdracht. John Crombez heeft een lange mars voor de boeg. Het linkerbeen vooruit. Maar eerst moet hij door de eigen modder.

Over ‘diversiteit en migratie’ is de partij verdeeld in drie kampen. Vooreerst zijn er de op de vlucht slaande pragmatici die, zoals Steve Stevaert dat deed over die problematiek, liever tactisch zwijgen en focussen op thema’s waarover wél een consensus is (1). Daarnaast zijn er de realisten, zoals Mark Elchardus, die kritischer zijn over de multiculturaliteit en pleiten voor rechten én plichten. “Men kan het leven van de inwoners van dit land, vooral van de meest kwetsbaren, niet langer hypothekeren  door ongecontroleerde immigratie”, stelt Elchardus” (2). Voorts zijn er de progressieve, vaak stedelijke en hoger opgeleide socialisten die eenzijdig focussen op discriminatie en racisme (3).

Crombez loopt eerder op het pad van de derde groep. Tobback past  eerder in het tweede kamp. “Die sp.a-leden die bij mij komen klagen dat hun uitkering te laag is door ‘die bruin mannen’… Dat zijn onze eigen leden, hé.”

Ook over ‘sociale zekerheid’ staan de meer gematigde voorstanders van ‘rechten en plichten’ tegenover de radicalen. “Er moet altijd een vorm van return zijn… Gaan we onszelf blijven troosten door iemand levenslang een werkloosheidsuitkering te geven, of zoeken we voor die persoon een andere oplossing”, stelde Tobback. Kan Crombez om die bedenking heen?

Progressieven pleiten voor een vermogensbelasting of zelfs een basisinkomen. Crombez lijkt dat ook te doen, maar kan hij hiermee scoren? “Een vermogenswinstbelasting? Daar waren we bij de jongste verkiezingen al voor… Alleen heeft 90 procent van de Vlamingen er niet voor gestemd”, repliceerde Tobback in een dubbelinterview.

Devos en Sinardet zijn niet onder de indruk van de socialistische standpunten over ‘milieu’, over samenwerking met Groen, over openbaar vervoer of kernenergie. “Groen werd roder dan rood groener werd”… Ook over progressieve frontvorming was Tobback voorzichtiger dan Crombez.

Communautair

En de Vlaamse insteek dan? Wat de communautaire thema’s in dit land betreft – van staatshervorming tot splitsing van de sociale zekerheid, van federale kieskring tot het debat over identiteit – hielden beide kandidaat-voorzitters zich vooral op de vlakte.

Evenmin waren er grote uitspraken over de houding tegenover de EU. Er zijn nog een rist thema’s waarover de socialisten het eerst nog onderling eens moeten worden. Hoe “prioritair” wordt de aandacht voor de stad, nu blijkt dat het platteland een “politiek wingewest van de rechterzijde” blijft (eerst van CD&V, nu ook van N-VA)? Welke relatie zoekt en vindt de sp.a met allerlei burgerinitiatieven en verzetsbewegingen à la Oosterweel? Welke strategie ontwikkelen de socialisten de komende jaren over coöperatieve banken, verzekeringsmaatschappijen en aankoopcoöperaties en over de verspreiding van het linkse verhaal via cultuur, onderwijs, opvoeding en media,.

In sommige artikels blijven auteurs maar teren op het miserabilisme en sluipt gewillig foutieve informatie binnen. Zo blijft de werkloosheid – zeker in Vlaanderen – een fel overroepen probleem. “De werkloosheid in België is nu numeriek hoger dan in de donkere jaren 1980”, klinkt het. Dat “numeriek” mag dan al kloppen, de socialisten verzwijgen dat dit probleem er in de drie gewesten totaal anders uitziet. Ze vergeten ook dat er de jongste drie decennia twee miljoen Belgen zijn bijgekomen.

Hoe zot sommige linksen redenen, blijkt uit het voorstel van twee journalisten van DeWereldMorgen om de 21 urenweek in te voeren én een “basisinkomen dat hoog genoeg is zodat de werknemer in principe bij machte is om werk te weigeren indien de condities hem of haar niet zinnen”.

Wim Vermeersch, hoofdredacteur van Sampol, weet dat het huidige politieke panorama van links pijnlijk is: de sp.a is nog nauwelijks een middelgrote partij, Groen blijft steken onder de 10 procent, PVDA zit onder de kiesdrempel… De kamp tussen Tobback en Crombez was een “lelijk schouwspel”, de beeldvorming over de sp.a is die van een “gewond dier”. “De neuzen moeten weer in dezelfde richting en de achterklap moet stoppen.” Als Crombez die opdracht kan klaren, moet het eigenlijke werk nog beginnen. Dan moet hij niet de partijmilitant, maar de Vlaamse kiezer overtuigen. Met zotte kuren loopt hij met z’n hoofd tegen dikke muren.

Anja Pieters


Dan toch?

Je moet het met een vergrootglas zoeken, maar in Sampol krijgen zowel sp.a als Groen dan toch een voorzichtig communautair tikje op de vingers. Mark Elchardus vindt dat de socialisten vanuit een kosmopolitische ingesteldheid hun energie niet hoeven te steken in “een strijd tegen naties en grenzen, maar die precies gebruiken als kader voor sociale vooruitgang”.

Wim Vermeersch, hoofdredacteur van Sampol, snapt niet dat Groen onlangs met de oprichting van een ‘federaal Bureau’ een nieuwe stap zette naar meer samenwerking met Ecolo. “Het is niet duidelijk wat de partij daar denkt bij te winnen in een land met gescheiden kiesdistricten, behalve een ‘Belgisch’ profiel”, zegt Vermeersch.