De lezers die níét zijn gaan kijken naar de Afrikaanse film Treurgrond in Hasselt, Antwerpen of Oostende, hebben echt wel héél veel gemist. Die schitterend gemaakte film, waarin Steve Hofmeyr de ontroerende hoofdrol speelt, mag gerust een cinematografisch hoogtepunt worden genoemd. Het talent waarmee Steve Hofmeyr de tragische figuur van boer Lukas van Staden een gestalte van vlees en bloed (helaas ook letterlijk) heeft weten te geven, blijft de toeschouwer aan de ziel plakken.

Zijn glansprestatie deed mij denken aan “onze” Jan de Cleir, met dàt hemelsbrede verschil dat Hofmeyr wél aan de kant van zijn eigen volk durft te staan. Voor de filmvertoning kwam de hoofdrolspeler speciaal van Zuid-Afrika naar Vlaanderen afgereisd, om zijn schrijnende aanklacht van de wereldwijd doodgezwegen “plaasmoorde” in zijn land toe te lichten. Hij stelt zich onbevangen voor als zanger, acteur, schrijver én activist. “Op een dag word je wakker”, zei hij in die grote zaal, “en ontdek je dat de meest uitgemoorde groep ter wereld niet in Sudan of Bagdad woont, maar in jouw familie en onder jouw eigen mensen.” Die groep woont in waarschijnlijk één van de moorddadigste landen van de wereld, het nieuwe Zuid-Afrika. Verbijsterend. Dat woord geeft misschien het best het gevoel weer waar de toeschouwer mee blijft zitten na het bekijken van deze knap vertolkte, maar bar-realistische film over een volkenmoord waar de o zo humane westerse wereld, de media op kop, “moordend” onverschillig de schouders voor ophaalt. Vooral wie, zoals ik, Zuid-Afrika vaak heeft bezocht en daar veel Boeren als vrienden aan heeft overgehouden, kan Treurgrond niet bekijken zonder tranen van heftig medeleven. Het is een wrede maar tegelijk een “menselijke” film, waarin de blanke en vrouwelijke kapitein Schoeman en haar zwarte helper (die, telkens weer, te laat komen op de boerderij waar de zoveelste martelmoord is begaan), en de ouwe trouwe zwarte “plaaswerker” wiens zoon op kosten van de “baas” hogere studies heeft mogen doen en nu de boerderij als zijn eigendom komt opeisen, een acteerprestatie neerzetten om letterlijk héél stil van te worden. Echt waar, de film Treurgrond is voor elke Vlaming met het hart op de rechte plaats een stevige grond om te treuren om wat er ginder met ons prinsenvolk der oude Nederlanden aan de gang is. Mét zwijgende medeplichtigheid van het mensonwaardige wereldgeweten dat het allemaal… niet geweten wil hebben.

hvo