2015-28_01_Hoofdartikel (Medium)Vlaanderen feest dezer dagen, maar is het met overtuiging? Of we nu achteruit kijken of vooruit, echt vrolijk worden we daar niet van. De grootste Vlaams-nationale partij koos resoluut voor de macht, maar evenzeer voor de strategie om die macht pas later (2019) te gebruiken. De vleugels van de twee andere partijen zijn dan weer geknipt na een inefficiënt radicalisme over niet-communautaire thema’s. De niet-partijpolitieke Vlaamse Beweging verloor veel van haar beste krachten. Helaas voor de 11 julivierders, een blik op de toekomst is vooral een blik in het duister. Dit zijn geen tijden voor kaakslagretoriek, wel voor strategische bezinning.

“Het is alsof de N-VA met een stofzuiger door de Vlaamse Beweging is gegaan.” Dat is de titel boven een lange analyse van Walter Pauli in Knack. Ook al probeert Pauli een wig te drijven tussen de N-VA en de flaminganten die de partij mee groot hebben gemaakt, hij blijft één van de knapste socialistische journalisten van de voorbije jaren en vertelt geen nonsens.

Stroom?

Jean-Pierre Rondas, gewezen radiomaker en sterkhouder van de Gravensteengroep en van het tijdschrift en e-zine Doorbraak, beschreef de Vlaamse Beweging vorig jaar nog optimistisch als een “stroom die nooit stilvalt”. Pauli schampert dat die stroom vandaag niet veel meer is dan een kabbelend beekje, waarin geen spoor te vinden is van kritiek op de “Belgische” regering waarvan de N-VA nu deel uitmaakt.

Vandaag beleeft de Vlaamse Beweging niet haar prettigste momenten. De grote organisaties hebben afgehaakt of zijn verzwakt. Davidsfonds en VTB-VAB spitsen zich toe op cultuur. Het IJzerbedevaartcomité werd “een exploitant van een toeristische attractie in de Westhoek”. En van veel kleinere organisaties, van radicalere signatuur (Taal Aktie Komitee, Voorpost, de Marnixring, de IJzerwake, Pro Flandria en de Vlaams-Nationale Debatclub, studentenverenigingen zoals KVHV en NSV), gaat nog maar weinig kracht uit.

De VVB verloor haar sterkste krachten aan Doorbraak en de partijpolitiek en is op zoek naar een tweede adem. De progressieve Gravensteengroep is sinds de parlementsverkiezingen van mei 2014 stilgevallen.

Het Vlaams Nationaal Zangfeest is zo ongeveer het enige evenement waar Vlaamsgezinden van verschillende strekking nog in mekaars buurt komen en voorts is er alleen nog “een blad als ‘t Pallieterke en een website als Doorbraak”, aldus Pauli.

Gevoel

Doorbraak is met veel bezig, maar volgens Pauli niet meteen communautair kritisch voor het federale kibbelkabinet en zeker niet voor de N-VA, al stelt hoofdredacteur Pieter Bauwens: “Niemand kan ontkennen dat het communautaire palmares tot nu toe heel bleek oogt… Om zo’n lauwe houding hebben wij nooit gevraagd.”

En ‘t Pallieterke dan? “Zelden was ‘t Pallieterke zo voorkomend voor een Belgische regering”, meent de auteur. Anderzijds verwoordt dit blad al sinds de vorming van de regering-Michel “een gevoel dat nog altijd leeft in grote delen van de Vlaamse Beweging”, schrijft Pauli.

Boksbal

Wat schreven we “toen al” (15 oktober, meteen na het N-VA-congres in de Lotto Arena waar de regeringsdeelname werd goedgekeurd)?  Dat “elke euforie voorbarig” was. En dat we in de Arena pleidooien hadden gehoord voor een soort samenwerkingsfederalisme, die ons deden denken aan gelijkaardige pleidooien van Verhofstadt en Leterme. Daar werden de communautaire paaltjes gezet op de grens van de fameuze zesde staatshervorming van Di Rupo. Die staatshervorming was enkele maanden voordien nog een boksbal voor de N-VA.

We plaatsten toen al een groot vraagtekens bij de keuze van De Wever. Nog eens vijf jaar door de modder van de PS kruipen, daarvan worden zelfs de beste soldaten moe, akkoord. Dat de Vlaming in dat scenario tot 2019 had moeten leven met een door Di Rupo uitgetekend economisch en sociaal beleid, en met een PS-aanpak van criminaliteit, veiligheid, justitie, asiel en immigratie, akkoord.

Maar we schreven ook dat De Wever omgekeerd had kunnen redeneren. “Niet meer autonomie? Geen confederalisme? Zoeken jullie liberalen en CD&V’ers het dan maar zelf uit. Good luck met Di Rupo en zijn PS!” In zo’n scenario had hij wellicht geen vijf jaar moeten wachten op een nieuwe stembusgang. In zo’n scenario was de kans op frustratie van zijn Vlaams-radicale achterban nihil. Heeft De Wever een strategie om van die ontgoocheling in 2019 niet zijn verlies te maken?

Donker kantje

Ook dit blad gaf de N-VA het voordeel van de twijfel, dat klopt. De overwinning in 2014 had een donker kantje: “De N-VA had wel voldoende gewonnen, maar de anderen hadden niet genoeg verloren”, zei De Wever vorige week in Gazet van Antwerpen. De drie partijen die toen V-partijen werden genoemd, leken rond 2010 op weg naar een absolute meerderheid, maar sindsdien zette de ene haar tanden in het electoraat van de twee andere partijen.

De Vlaamse Beweging deelde mee in die vertwijfeling, die nog groter werd na de verkiezingen van 2014. Volgens professor Bart Maddens (KU Leuven) werd ze bovendien gewoon “leeggezogen”, zowel aan de top (Jambon, De Roover, Defoort, Vuye, en anderen) als aan de basis (gemeenten).

Het communautaire verhaal werd dus ondergronds geparkeerd.

De N-VA-ministers besturen behoorlijk, maar “er is één vervelende bijkomstigheid: in geen enkel van hun beleidsdomeinen is ‘meer Vlaanderen’ de oplossing”, aldus Pauli. Voor de kopmannen van de Vlaamse Beweging die naar de partijpolitiek overstapten, een lastige vaststelling.

Peter de Roover, voormalig politiek secretaris van de Vlaamse Volksbeweging stapt – zoals Jan Jambon hem al voordeed – mee in het pragmatisme van zijn voorzitter en de bocht van Bracke.

De Leuvense politicoloog Bart Maddens stelt vast dat voor veel Vlaamse Bewegers kritiek geven op De Wever voorlopig not done is. “Vandaag functioneert het Belgische systeem weer… De consensusdemocratie lijkt weer in topvorm.”

Maddens vindt dat de N-VA zich te gemakkelijk schikt in haar nieuwe rol. Ze zou meer kunnen. Er is geld genoeg voor een onafhankelijkheidscampagne, voor “een “Witboek Vlaamse Onafhankelijkheid”, voor een campagne in alle brievenbussen, zoals in Schotland is gebeurd.

In Le Soir zei Jan Jambon vorige week dat de N-VA’ers liever geen dan een slechte staatshervorming willen. Voor een volgende staatshervorming is bovendien een tweederdemeerderheid nodig in de twee landsgedeelten. Het contract met Michel en co zal dus worden gerespecteerd. Tja, die meerderheid was er toch ook niet toen Jambon al zijn energie in de Vlaamse Volksbeweging stak? Jambon mag wellicht gerust zijn in het vertrouwen van de militanten, maar mag hij dat ook zijn in de N-VA-kiezer?

Een permanente demper op verzuchtingen inzake de geldstroom naar de andere gewesten, de Brusselse expansiedrift, de zak geld voor “het derde gewest” (onder meer voor het nieuwe “nationale voetbalstadion” voor Anderlecht), de enerverende bevoegdheidsconflicten, de warboel van de zesde staatshervorming, met de toekenning van bevoegdheden met geknipte financiering, er zijn dossiers genoeg waarover de Vlaamsgezinden op 11 juli en de komende maanden nog eens flink van gedachten kunnen wisselen.

‘t Pallieterke