Mark Grammens

De Grieks-Europese crisis

“We zijn bezig de zwartste bladzijde uit de geschiedenis van de Europese eenmaking te schrijven”, aldus in een hoofdartikel in De Standaard (2 juni) van Bart Sturtewagen, die de Grieks-Europese crisis vrijwel dagelijks van gedegen commentaar voorziet. Hij heeft gelijk. Wat nu gebeurt, is, hoe men het ook wil keren of draaien, een ramp voor Europa. En dat heeft niets te maken met de vraag of de Grieken dan wel hun “Europese” gesprekspartners gelijk hebben. Wie ook uiteindelijk in het gelijk wordt gesteld, wie ook de machtsstrijd zal winnen, Europa is het slachtoffer.

En daarom heeft men enige moeite om de hardnekkigheid te begrijpen waarmee de verschillende Europese autoriteiten en machthebbers aan hun standpunten vasthouden. Afgezien van het regelen van de betrekkingen met de rebelse lidstaat Griekenland, moet toch, zo schijnt het de waarnemer toe, het lot en de geloofwaardigheid van de Europese Unie op de lange termijn hun doelstelling zijn. Maar neen, zij laten zich door de actualiteit van het Grieks-Europees vraagstuk zodanig beïnvloeden dat ze alle maat opgeven en alle redelijkheid verliezen. Neem nu zo iemand als de Nederlandse minister Dijsselbloem, wiens beurt het is om de ministers van Financiën van de “eurogroep”, zijnde de lidstaten van de Europese Unie die deelnemen aan het euro-experiment (de monetaire unie) voor te zitten – welnu dus, men moet bij voorkeur in een Nederlandse krant als De Volkskrant, waarin de minister letterlijk wordt geciteerd, eens lezen wat die allemaal zegt. Dat is een scheldpartij van het allerlaagste niveau. Hij noemt bijvoorbeeld zijn Griekse collega, waarmee hij aan tafel moet zitten –  en dat is nota bene een in Amerika, waar hij doceert, hooggewaardeerde en gespecialiseerde hoogleraar economie –, “onvolwassen”, “een cahoot”, en nog meer van dat. Dat doe je toch niet, zelfs al ben je dan een onbeschofte Nederlandse socialist, want hij is op de koop toe van dezelfde  ideologische geaardheid als de Griek.

Een oorlogstoestand

Hoe dus leidende figuren uit wat, tot bericht van het tegendeel, toch nog steeds een “Unie” is, met elkaar omgaan, dat lijkt wel op een oorlogstoestand. Ook de Duitsers kennen er wat van. Lees eens de berichtgeving over de Grieks-Europese crisis in het populaire dagblad Bild (oplage 4 miljoen). Volgens hun redacteuren zijn de Grieken gek, en bovendien nog slechte mensen ook. Wat gaan we nog allemaal krijgen voordat iemand – die dan inderdaad “gek” zal mogen worden genoemd – zijn kalasjnikov bovenhaalt en een aantal Duitse toeristen op een Grieks eiland uit wraak doodschiet? Ik kies bij voorkeur het ergst mogelijke scenario om duidelijk te maken waar al deze grove taal zoal kan toe leiden –  aan beide zijden uiteraard. “Onenigheid heeft Europa altijd gekend maar de bitterheid van de (interne) conflicten neemt ontegensprekelijk toe”, aldus nog Sturtewagen (De Standaard, 26 juni).

Er staat natuurlijk veel op het spel. De toekomst van Europa? Inderdaad, maar men heeft niet de indruk dat de betrokkenen zich daar veel gelegen aan laten liggen. Maar wel bekommeren ze zich om, volgens de opsomming van Marc Reynebeau (De Standaard, 25 juni), “dogma’s, ideologieën, belangen, geld, legitimiteit en de carrières van de politieke elites die dit wereldbeeld (Europa) aanhangen”.

De bezuinigingsoplossingen die “Europa” de Grieken door de strot geduwd heeft, hebben niet gewerkt, maar de Grieken hebben wel gestemd voor partijen die dit ook vinden, en moeten daarvoor nu gestraft worden, want “Europa” heeft per definitie altijd gelijk, ook als uit de feiten blijkt dat het ongelijk heeft.

Het taboe van de eurozone

Laten we het misschien eens met cijfers zeggen. Toen Griekenland een monetair probleem kreeg door de crisis die in Amerika was begonnen (de val van Lehman Brothers in 2008), was er in Griekenland 8 procent werkloosheid, in 2010 was dat 10 procent en nu is dat 26 procent. (De Standaard, 16 juni). Men heeft dus gekozen voor een oplossing van een monetair probleem door de Griekse economie drastisch te “hervormen” in het nadeel van de Grieken en hun welvaart. Men kan toch van geen enkel volk verwachten dat het vervolgens iets anders doet dan bij de eerste gelegenheid (verkiezingen) te zeggen: anders en beter! Maar in de eurozone is zoiets erkennen taboe.

Maar we zijn nog niet klaar met de cijfergegevens. Toen de Grieken van “Europa” een bezuinigingsprogramma opgelegd kregen, voorspelden de Europese en andere autoriteiten, zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF) van voorzitster Lagarde, dat de Griekse welvaart eerst met vijf procent zou krimpen, rond het jaar 2012 zou stabiliseren, en vervolgens groeien, waardoor Griekenland uit de miserie zou zijn. Van die voorspelling kwam niets uit. Twee jaar na het begin van de bezuinigingsperiode kromp het bruto binnenlands product met 25 procent (men had vijf procent voorspeld), en vervolgens deed er zich, in tegenstelling tot de verwachtingen, geen herstel voor. Dat is vandaag nog steeds zo. In 2014 daalde het bruto binnenlands product opnieuw, en in 2015 blijft dat maar krimpen en krimpen. Hierdoor is de openbare schuld van het land gestegen tot 180 procent van het binnenlands product (320 miljard euro). (Gegevens volgens de Amerikaanse hoogleraar economie James Galbraith, verzameld in De Tijd (18 juni) en geactualiseerd met gegevens uit Le Monde, 9 juni.)

Dat het Griekse staatsbestel aan hervorming toe was, lijdt geen twijfel. Dat deed Griekenland, misschien onvoldoende, maar hoe dan ook, het hielp niet, integendeel. De maatregelen die Griekenland meer dan vijf jaar lang werden opgelegd, hebben tot een dubbele catastrofe geleid. Ten eerste tot brutale en zware verarming van de Griekse bevolking in haar geheel, met uitzondering van enkele sectoren die beschermd bleven, vooral de scheepvaart (die in Griekenland belastingvrijdom geniet) en het leger. Griekenland geeft van alle NAVO-landen, na de Verenigde Staten, het grootste percentage van zijn bruto binnenlands product uit aan defensie, en dat blijft zo.

Europa werkt niet

Reeds twee keer heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel, terwijl ze haar plechtigste gezicht opzette, verklaard dat de euro bedreigd is, en dat “als de euro mislukt, dan mislukt Europa”. Eigenlijk zou dat niet zo hoeven te zijn, maar het lijkt wel onvermijdelijk, meer door de persoonlijke na-ijver, wrevel en haat van de Europese leiders onderling dan door de taal der cijfers. Met Griekenland is men nog niet zo gauw klaar. Wat zal Europa doen als daar partijen aan het bewind blijven of komen die zich radicaal afzetten tegen Europa? Wat zal men doen om het gevaar voor bittere armoede in Griekenland op te vangen? Welke invloed zal er van het  Griekse voorbeeld  uitgaan op de politieke ontwikkeling in Spanje en Italië? Gaat het ruziemaken in Europa verder en valt de Unie uiteen? Er is immers niet alleen de Grieks-Europese crisis maar ook de ruzie over de opvang van de migratie die Europa verdeeld houdt, en op dat gebied is er al even weinig kans op een spoedige overeenkomst als over het Griekse vraagstuk.

Beide crisissen – Griekenland, migranten – leiden tot de voorlopige conclusie:  Europa werkt niet. De Europese solidariteit is bij woorden gebleven. “De veer is gebroken”, aldus De Tijd (30 juni). “De politieke krachten die de Europese Unie uit elkaar duwen hebben het voor het eerst in zes decennia gehaald op de krachten die ze bijeenhielden”, aldus nog De Tijd.

MARK GRAMMENS


Tags assigned to this article:
2015-28Mark Grammens

Related Articles

Briefje aan Johan van Overtveldt

Minister van lege spaarpotten Mijnheer de milde, Vorige week werd er in de Kamer weer een handig spelletje gespeeld. Zoals

“Belgium” dat is Latijn voor Nederland

Zoals destijds Louis Tobback en Bob Cools heeft nu ook Fernand Huts, de baas van Katoen Natie, zich orangist verklaard.

Medialand

Zwaartekrachtgolven Afgelopen week raakte bekend dat een Amerikaans onderzoeksteam er eindelijk in geslaagd is zwaartekrachtgolven waar te nemen, honderd jaar