Neckers

Horatio Nelson

Voor een paar weken zond de BBC een documentaire uit: “Nelson in his own words”. IJdele mensen zijn van alle tijden, maar niemand durft vandaag nog zichzelf tot geniale proporties opblazen zoals de bekendste Britse admiraal altijd deed in zowel zijn privé- als zijn openbare correspondentie.

Adelborst

Horace (later maakte hij er het mooier klinkende Horatio van) Nelson werd geboren in een domineesgezin in 1758. Hij was niet rijk, niet adellijk en dus was “glorie” op het slagveld onmogelijk, want Britse officieren kochten letterlijk tot 1873 hun officiersrang en promoties. Er was één alternatief: de Royal Navy, waar verdienste en later anciënniteit wel belangrijk waren. Al had je ook daar een lange arm nodig. Nelson bezat die, want de broer van zijn moeder voerde het bevel over een linieschip, het grootste scheepstype van de vloot, met drie rijen kanonnen. Nelson begon zijn loopbaan als adelborst. Dat is de enigszins misleidende vertaling van “midshipman”. Toekomstige scheepsofficieren waren altijd twaalf jaar bij het begin van een lange en praktische opleiding, waarbij ze steeds zwaardere taken kregen. Ze liepen evenveel risico als alle andere zeelui. Het was niet abnormaal dat bij een aanval een veertien- of vijftienjarige een troep matrozen aanvoerde. Hij kon immers lezen en schrijven; zijn mannen konden dat niet. De adelborst voerde ook dikwijls een groep zeelieden aan die op een unieke wijze matrozen rekruteerde. Ze sleepten in een haven iedereen mee die enige ervaring met water (zee of rivier) had, of ze hielden een vrachtschip aan en dwongen een aantal matrozen om zich bij de Navy te voegen. Wanneer het echt dringend was, overviel men zelfs een dorpje en nam de ongeschoolde mannen bij de kraag. Ten tijde van de zeeoorlogen met revolutionair en bonapartistisch Frankrijk diende ongeveer de helft van de 120.000 zeelui van de Royal Navy onder dwang.

Kapitein

Op zijn vijftiende had Nelson de Atlantische Oceaan al twee keer overgestoken, kende hij iedere haven in India en vroor zijn schip eenmaal bijna vast in het poolijs. Op zijn negentiende slaagde hij in zijn officiersexamen. Hij was voor de duivel niet bang en was altijd vrijwilliger bij een raid, waarbij hij zijn mannen steevast voorging. Zijn steile opgang dankte hij ook aan de omstandigheden, want er viel veel te vechten tijdens de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog. Hij kreeg vlug het bevel over een schoener (tweemaster met 10 kanonnen), dan een brik (tweemaster met 18 kanonnen) en ten slotte een fregat (28 kanonnen). Daar overviel hij Amerikaanse en Franse schepen mee die bij de Britse vloot ingelijfd werden of verkocht. Zo streek Nelson, volgens de gewoontes van de tijd, een flink deel van de verkoopprijs op. Nadat de VS onafhankelijk werden, ging een groot deel van de vloot met pensioen in de havens en de officieren moesten met een half salaris naar huis. Nelson profiteerde van de vrede om een rijke weduwe aan de haak te slaan en begon vervolgens aan een niet-aflatende stroom intriges om toch maar weer een schip te krijgen. De Franse inval in de Zuidelijke Nederlanden was zijn redding, want Groot-Brittannië verklaarde prompt de oorlog aan de Franse revolutionairen en de vloot voer weer uit. Nelson, inmiddels kapitein, werd naar de Middellandse Zee gezonden. Hij arriveerde aan het hof van de koning van Napels. Daar ontmoette hij de 58-jarige Britse ambassadeur William Hamilton en zijn jonge vrouw Lady Emma, 28 jaar. De dame had een reputatie. Ze was een Londense courtisane die de vaste minnares van Hamiltons neef werd, tot die haar naar zijn oom doorschoof. Ze woonde al jaren als Hamiltons maîtresse in Napels vooraleer hij met haar trouwde. Het bleef bij die ontmoeting, want Nelson had het druk. Vier jaar lang doorkruiste hij aan het hoofd van een eskader de Middellandse Zee, en viel sterkere Franse schepen aan. Hij belegerde en veroverde tijdelijk een basis op Corsica, waarbij hij zijn rechteroog verloor. En hij was beslissend in een zeeslag met de Spaanse vloot, bondgenoten van Frankrijk, al legde hij de bevelen van zijn admiraal naast zich neer. Hij werd schout-bij-nacht (rear-admiral). Bij een volgend gevecht verloor hij zijn rechterarm. Hij leerde zichzelf links schrijven.

Viceadmiraal

In 1798 kreeg hij het bevel over een eskader dat moest verhinderen dat de Franse generaal Bonaparte Egypte zou veroveren. Nelson voer als een gek rondjes in de Middellandse Zee, maar hij vond de Franse vloot niet. Tot hij een Frans handelsscheepje enterde. De Fransen waren al in Egypte geland, maar hun vloot was slecht geankerd. Voorheen waren de meeste goede Franse zeeofficieren edelen, maar die werden vervangen door niet al te competente revolutionairen. Nelson slaagde erin de hele Franse vloot langs twee kanten aan te vallen. Nauwelijks twee Franse schepen konden ontsnappen. De naam Nelson werd op slag een begrip. Hij was trouwens zelf zijn grootste propagandist. Het nieuws werd in Wenen (Oostenrijk was een Britse bondgenoot) bekendgemaakt op de dag van de première van Haydns bekende “Missa in Angustiis”. Prompt werd ze de Nelson-mis gedoopt en heet nog altijd zo. Toen Nelson met zijn vloot in Napels aanmeerde, werd Lady Hamilton graag zijn minnares. Het Franse leger arriveerde echter voor de stad en Nelson gebruikte zijn vloot om het hele hof naar het veilige Siciliaanse deel van het koninkrijk te brengen. Bij een tijdelijke herovering van Napels nam hij de Napolitaanse collaborateurs van de Fransen gevangen en liet hen (tegen het bevel van de koning in) zonder proces aan de ra’s van zijn schepen ophangen. Nelson en de Hamiltons werden teruggeroepen naar huis, waar de admiraal zonder pardon zijn vrouw aan de deur zette en met zijn minnares ging hokken. Een schandaal dat alleen Nelson zich kon veroorloven. Het koppel kreeg een dochter: Horatia. Hij werd viceadmiraal en kreeg het bevel de Baltische Zee te blokkeren. Dat volstond niet voor Nelson. Hij viel de Deense vloot aan die in Kopenhagen geankerd lag. Zijn opperbevelhebber gaf het signaal de aanval te stoppen, maar Nelson zei dat hij blind was aan één oog en het vlaggensignaal niet had gezien. En hij won. Bij een ontmoeting met generaal Wellesley (de latere Wellington) kon die alleen maar verbluft en zwijgend luisteren naar het ijdele gesnoef van Nelson. In de volgende jaren blokkeerde hij de Franse kust tot het bericht kwam dat de Franse en Spaanse vloten zich verenigd hadden en wilden uitbreken. Na een wilde jacht kreeg Nelson de vijandelijke vloot in het zicht, ter hoogte van kaap Trafalgar ten westen van Gibraltar. De Britse vloot was in de minderheid, maar Nelson wist dat zijn scheepsartillerie, zijn zeemanschap en de ervaring van zijn matrozen superieur waren. Hij viel aan, weigerend een uniform zonder decoraties te dragen, en werd door een Franse scherpschutter vanop korte afstand in de ruggengraat geschoten. Hij leefde nog drie uur: lang genoeg om te horen dat de Frans-Spaanse vloot vernietigd was. Zijn lichaam werd gepekeld. Na aankomst in Londen kreeg hij een staatsbegrafenis. Emma Hamilton mocht die niet bijwonen. Regering en parlement schonken royaal titels en geld aan zijn broer, maar Emma en haar dochter kregen geen cent. De regering weigerde Nelsons vraag te honoreren voor hen te zorgen in geval van zijn dood. Emma Hamilton stierf arm en berooid toen ze 49 was. Dochter Nelson trouwde een dominee en kreeg tien kinderen. In 1843 werd in Londen, op wat nu Trafalgar Square is, de beroemde zuil van Nelson onthuld. Toen kreeg Horatia een pensioen en een kleine som geld.

Jan Neckers


Tags assigned to this article:
2015-30Jan Neckers

Related Articles

“Tamerlano”, sluitstuk van Händels tweeluik in De Munt

De Brusselse Muntschouwburg was opnieuw enkele weken in de ban van de hoogstaande barokopera’s van Georg Friedrich Händel. Zijn grote

De cdH nog niet op de bodem

De centristen van de cdH blijven het in de peilingen steeds slechter doen. De mogelijke terugkeer van Joëlle Milquet zal

Jef Nys, cartoontentoonstelling

Graag brengen we de tentoonstelling “Jef Nys, de beginjaren als cartoonist” in herinnering. De tentoonstelling is elke zondag te bezichtigen