The Royal Heilnesses

Jan Roos, een Nederlandse journalist van de rechtse omroep ‘Powned’ – en bekend door zijn politiek incorrecte uitspraken – vatte het op de sociale media puntig samen: “Wat is er zo raar aan die nazigroet? Vrijwel elk koningshuis stond in de jaren dertig met zijn kluif omhoog.” Het is verbazingwekkend hoezeer de gestrekte rechterarm van Queen Elizabeth, decennia na datum, de zomerse gemoederen blijft verhitten. De wonde van de Tweede Wereldoorlog, ze lijkt nooit te helen. Of onderhand toch wel?

Oude koeien uit de sloot

Het Britse tabloid ‘The Sun’ bracht op zaterdag 18 juli de bal aan het rollen. De krant zorgde voor een bom op de voorpagina. Te zien was een jonge Elizabeth die de Hitlergroet bracht. De sensatiekrant kwam op de proppen met een oud filmpje, daterend uit 1933, waarin kinderen uit de koninklijke familie aangespoord worden om te salueren zoals de aanhangers van het Duitse nationaalsocialisme. Elizabeth II was op het moment dat het filmpje opgenomen werd hooguit zeven jaar.

In komkommertijd, wanneer journalisten tijd te over hebben, biedt het uitpluizen van archieven altijd wat verpozing. ‘The Sun’ bracht in het verleden al meer schandaalverhalen. Grappig is dat het misselijkmakende VRT-journaal die Britse tabloid terechtwijst en haar neerpoot als een ordinaire roddelkrant, maar tegelijk waren ze er aan de Reyerslaan als de kippen bij om wat graag het filmpje over te nemen en op de eigen webstek te plaatsen.

Opvallend is dat niet zozeer de koningin ervan langs krijgt voor haar ‘jeugdzonde’, maar wel de rol die de Britse pers vandaag de dag speelt. De vraag luidt: hoe relevant is het anno 2015 plots met beeldmateriaal uit 1933 te komen aandraven? Bracht ‘The Sun’ een nieuwswaardig publiek geheim opnieuw ter sprake, of gaat het hier om een vieze vorm van aandacht zoeken, gedreven door winstmotieven en oplagecijfertjes?

De stap te ver

In dit hele gebeuren staan twee vragen centraal. Ten eerste, had de Britse pers dit verhaal moeten brengen? Ten tweede, in hoeverre treft Elizabeth zelf schuld? Om te beginnen gingen niet alle perstitels mee in het verhaal. ‘The Sunday Express’ beweerde, wat naïef, dat de koningin geen nazigroet bracht, maar louter naar de camera zwaaide. Een vrij lachwekkende bewering. Weinig mensen zwaaien met gestrekte arm, nietwaar? De rechten van het filmpje zitten bij de koninklijke familie, dus bij de “Queen of England”. Waar haalde ‘The Sun’ het recht om dat te vertonen? De redactie verdedigt zich door te stellen dat het hier een zaak ‘van algemeen landelijk belang’ betreft.

Bovendien stelt ‘The Sun’ dat het in dit filmpje eigenlijk vooral draait om King George VI, niet zozeer om de jonge Elizabeth. In het fragment in kwestie spoort de vroegere Britse vorst zijn dochter, en de “Duchess of York”, aan om de nazigroet te brengen. De essentie van het hele verhaal is niet in hoeverre een kind van zeven jaar verantwoordelijk is voor het strekken van haar rechterarm. Cruciaal is de vraag in hoeverre de koninklijke familie zich aangetrokken voelde tot het gedachtegoed van Adolf Hitler.

Volwassen reactie van het Hof

In de officiële persverklaring wordt vooreerst gesteld dat het koninklijk hof bijzonder teleurgesteld is dat zaken die uit het privébezit van de koningin komen te grabbel worden gegooid. Hoe ‘The Sun’ aan het materiaal is geraakt, is nog steeds niet volledig opgehelderd. De reactie van Buckingham Palace getuigt van een hoge mate aan intelligentie. Het hof tracht niet te ontkennen wat niet te ontkennen valt. Er wordt dan ook allerminst beweerd dat het fragment vervalst zou zijn. Het hof trekt de authenticiteit nergens in twijfel. Wel wordt door een woordvoerder gewezen – terecht overigens – op de historische context waarbinnen de gebeurtenis die op band is vastgelegd, gekaderd dient te worden.

“Niemand had in de jaren dertig kunnen voorspellen in wat de Duitse politiek zou kunnen uitmonden. Het is misleidend iets anders te beweren.” In 1933 had inderdaad niemand kunnen voorspellen dat het nazisme zou uitmonden in een totale oorlog op het continent, met gaskamers en de uitroeiing van miljoenen Joden. De hoofdredacteur van ‘The Sun’ kan zich vinden in die uitleg. De krant beweert dat ze in het artikel, dat niet minder dan acht bladzijden beslaat, duidelijk de historische context heeft geschetst.

Hier stoten we echter op een zekere mate van contradictie bij ‘The Sun’. Als de krant akkoord gaat met het gegeven dat Elizabeth te jong was om de betekenis van de nazigroet te begrijpen en als het dagblad bovendien zelf toegeeft dat alles gezien moet worden in de context van de jaren dertig, dan rest deze vraag: hoe nieuwswaardig is deze ‘onthulling’ tachtig jaar na datum? Ondanks de belangstelling heerst bij het grote publiek toch vooral een ‘et alors?’. Het feit dat ‘The Sun’ zich achteraf repte om te stellen dat er geen enkele krant in het Verenigd Koninkrijk het koningshuis meer steunt dan ‘The Sun’, doet vermoeden dat ze bij de krant allang spijt hebben van hun demarche. Komkommers en gestrekte armen… Het wordt tijd dat het september is.

LvS