De Franse politiek en de Griekse crisis

Het Griekse drama de  voorbije weken heeft veel invloed gehad op de Franse politiek. De spanningen op Grieks en Europees niveau werden naar Parijs getransponeerd. Waarbij elke politicus zijn rol speelde. François Hollande, die nochtans geen enkele sympathie heeft voor Alexis Tsipras, profileerde zich als ‘vriend’ van het Griekse volk en verdedigt de Europese solidariteit. Nicolas Sarkozy is dan weer een Cassandra, die als rechts geweten kritiek uit op wat hij als Griekse potverteerders ziet. Marine le Pen (Front national) is de verdediger van het gewone Griekse volk tegen de eurocratische elite. Alain Juppé is de incarnatie van het compromis. Het compromis ten allen prijze.

De Europese leiders bereikten vorige week een akkoord om Griekenland in de eurozone te houden, mits verregaande hervormingen en besparingen. Kan Hollande dit voor een deel als een overwinning zien? Hij heeft zich – in tegenstelling tot de Duitsers – altijd tegen een Grexit verzet. Hollande kan in elk geval de indruk wekken dat hij heeft bijgedragen tot wat hij een redelijk compromis noemt. Enerzijds zal hij daarmee de sociaaldemocraten binnen de Franse PS achter zich scharen; die vinden dat Griekenland meer moet besparen maar dat de Griekse economie niet mag worden verstikt. Anderzijds kan Hollande rekenen op de steun van radicaal links. In hun ogen heeft de president vermeden dat de Grieken te veel vernederd werden. Hollande hoopt door verschillende linkse stromingen aan zich te binden winst te kunnen boeken. Als hij iedereen van de linkerzijde en een deel van het centrum achter zich kan scharen, maakt Hollande bij de presidentsverkiezingen van 2017 misschien toch een kans.

Het centrisme van Sarkozy

De houding van ex-president Nicolas Sarkozy ten opzichte van de Griekse crisis is ingegeven door zijn plannen om in 2017 opnieuw in het Élysée te raken. Als voorzitter van de rechtse “Républicains” wil hij in eerste instantie zoveel mogelijk de rechterzijde van het politieke spectrum afdekken. Vandaar dat hij zich in een interview in Le Monde (op 2 juli) achter de stringente politiek van Berlijn schaarde. Ook al was hij als president betrokken bij vroegere reddingsprogramma’s, Sarkozy is nu van oordeel dat de Grieken er een zootje van hebben gemaakt en de regering-Tsipras een bende potverteerders is.

Maar Sarkozy weet dat hij ook de centristen nodig heeft. Niet alleen om opnieuw tot president verkozen te worden, ook om eerst de rechtse voorverkiezingen te winnen. Dus is naast een Frans-patriottistisch discours ook een pro-Europees discours nodig. Op 8 juli gaf Sarkozy een interview op TF1 om te benadrukken dat Griekenland echt wel in de muntunie moet blijven.

Opvallend genoeg zit diens grote concurrent, Alain Juppé van de Républicains, op dezelfde lijn. De ex-premier, die nog altijd van het presidentschap droomt, was de voorbije weken zowel aan het slaan als aan het zalven. Eerst zei Juppé dat hij vond dat men moest blijven onderhandelen. Kort daarna sloot de nochtans  vaak bezadigde Juppé een Grexit niet uit. Sommigen waren verwonderd van die uitspraak, maar ze past in de strategie van Juppé om zijn klassieke electoraat aan zich te binden: centrumrechts en gematigd rechts dat pro-Europees is. Echter, dat electoraat vindt dat de muntunie geen Spaanse herberg mag zijn. Opvallend: noch Sarkozy noch Juppé heeft aandacht voor Franse kiezers die radicaal anti-EU zijn, zoals je die bij het FN en bij de vroegere communistische kiezers vindt. Een Frans patriottisme willen ze enkel verdedigen als het gekoppeld is aan de trouw aan de Europese Unie. Wel hebben Sarkozy en Juppé van de situatie gebruik gemaakt om Hollande van een te grote zwakheid tijdens de Europese topontmoetingen te beschuldigen. Hij opereert steeds in de schaduw van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, waarmee hij aantoont dat Frankrijk een tweederangsland is geworden in Europa.

Le Pen trouw aan zichzelf

Op het moment dat de Griekse crisis zich in de Franse politiek binnen wrong, bleef FN-voorzitter Marine le Pen trouw aan zichzelf. Ze is niet alleen voorstander van een Grexit, ze wil ook dat Frankrijk de eurozone verlaat en ze wil de Europese Unie ontmantelen. Marine droomt van een Europa der staten naar gaullistisch model. De Griekse crisis is voor Le Pen gesneden brood, want het toont volgens haar aan dat de Europese Unie een gevaarlijk en destabiliserend project is. Want er gaat enorm veel politiek kapitaal verloren in de zoektocht naar oplossingen voor de kaduke muntunie. Le Pen is – in tegenstelling tot een aantal oudgedienden van de partij – ook een fel tegenstandster van een rechts economisch besparingsbeleid. Op dat vlak staat ze dicht bij de Grieken van Syriza. De recente eurocrisis versterkte volgens Franse politicologen in elk geval haar positie binnen de eigen partij. Dat is altijd handig, gezien de aanhoudende ruzie met haar vader Jean-Marie die een schaduw werpt op de partij.

Salan