Uit de smalle beursstraat

Vijf boeken die de eurocrisis voorspeld hebben

Al jaren geleden waarschuwden economen dat het europroject kaduuk was. In vijf boeken wordt gewezen op de zwakheden van de eurozone. Hieronder volgt een overzicht. Ze voorspelden geen Grexit. Wel dat de economische divergenties tussen de verschillende euro-lidstaten en het gebrek aan een transparante transferunie tot grote problemen zouden leiden. Ook het feit dat de Europese muntunie er kwam zonder politieke unie, met bijna een moreel superieur karakter, werd al snel beschouwd als een ernstige bedreiging voor de eurozone.

  1. Bernard Connolly: “The Rotten Heart of Europe” (1995)

In 1995 verscheen het belangrijkste boek over de eenheidsmunt. Bernard Connolly, een Europese ambtenaar, brengt in “The Rotten Heart of Europe” het verhaal van de machtsstrijd tussen Europese landen op het moment dat men de muntunie aan het voorbereiden is. In de jaren negentig bestond er een embryonale euro: het Europees Monetair Systeem. De hoeksteen van dat EMS was het ERM (Exchange Rate Mechanism), waarmee de wisselkoersen tussen de valuta’s van de lidstaten werden vastgeklonken. Maar in 1992 en 1993 stortte het systeem in elkaar. De Italianen en de Britten vielen uit het mechanisme en enkel de Franse frank werd gered door zware interventies van de Duitse Bundesbank. Toen was al duidelijk dat de muntunie met haken en ogen aan elkaar hing. Het boek is één lange waarschuwing voor naderend Europees onheil. Connolly werd na de publicatie ontslagen.

  1. Peter Vanderbruggen: “De Europese leugen” (1996)

Peter Vanderbruggen, journalist bij de Financieel-Economische Tijd, waarschuwt in De Europese leugen voor de te grote economische verschillen tussen de deelstaten. Binnen de muntunie vervalt immers de mogelijkheid om het verschil in ontwikkeling tussen landen met een devaluatie te compenseren. Vanderbruggen stelt dat dit maar twee alternatieven open laat. Ten eerste: omvangrijke geldstromen tussen eurolanden, net als die van West- naar Oost-Duitsland. Ten tweede: arbeidsmobiliteit, maar Oost-Duitsers gaan makkelijker in West-Duitsland aan de slag dan Spanjaarden in Frankrijk. Vanderbruggen concludeert dan ook dat Europa nog lang geen ‘optimale muntzone’ is. Wél vrij verkeer van goederen en kapitaal, en wél een Europese Centrale Bank, maar geen budgettair herverdelingsmechanisme en geen arbeidsmobiliteit. Vanderbruggen wijst op de politieke ontstaansreden van de muntunie: de afruil tussen Frankrijk en Duitsland. Parijs wou de Duitse eenmaking van 1990 enkel aanvaarden als er, in ruil, één Europese munt kwam, die dan natuurlijk zwakker moest zijn dan de D-Mark.

Maar dat was buiten de Bundesbank gerekend, die enkel een euro wou als een sterke munt. Dat was ook het signaal dat de Duitsers gaven toen het EMS, de voorloper van de euro, in 1992 instortte. Door in 1992 geen vinger uit te steken naar het pond en de lire heeft de Bundesbank duidelijk gemaakt welk Europa zij voor ogen heeft: een Europa met twee snelheden. Vandaag is dat een realiteit.

  1. John Laughland: “The Tainted Source” (1997)

In 1997 publiceerde de Britse journalist John Laughland het boek “The Tainted Source: the Undemocratic Origins of the European Idea”. Het boek heeft een typisch Britse eurosceptische inslag: volgens Laughland is de Europese eenmaking, en dus ook de muntunie, een project dat op ondemocratische wijze tot stand is gekomen. Hij vergelijkt het met totalitaire regimes en ziet in de Europese eenmaking zelfs de realisatie van de Europese droom van de nationaalsocialisten. In de loop van de jaren gaven de feiten hem gelijk. Telkens de bevolking van een land verdere Europese integratie in een referendum verwierp, zetten de eurocraten toch hun wil door.

  1. Wim van Rooy (Red), “Europa wankelt” (2012)

“Europa wankelt. De ontvoering van Europa door de EU”, is een verzamelwerk waarin specialisten uit verschillende domeinen het Europese project onder de loep nemen. Het boek is zeer kritisch voor de Europese Unie die niet voor welvaart heeft gezorgd zoals het zelf beweert. Ook het project van de muntunie wordt onder de loep genomen. Het is het schoolvoorbeeld van het disfunctioneren van de Europese Unie. Al lang voor de Griekse crisis was duidelijk dat de economische verschillen tussen de Noord-Europese en de Zuid-Europese lidstaten te groot waren.

  1. Johan van Overtveldt: “Het einde van de euro” (2012)

Toen hij nog hoofdredacteur van Knack en Trends was, wees de huidige minister van Financiën in ‘het einde van de euro’ op de constructiefouten van de euro. De crisis van 2009-2010 was onvermijdelijk. De monetaire unie was een politiek project en dat leidde tot een voortdurende veronachtzaming van de voorwaarden waaraan moet voldaan zijn om over een goed werkende monetaire unie te beschikken. De twee belangrijkste van die voorwaarden zijn het bestaan van een politieke unie en voldoende flexibele markten, vooral arbeidsmarkten. Dat was bij de publicatie van het boek nog niet het geval en vandaag evenmin. Van Overtveldt ziet twee mogelijke oplossingen: ofwel corrigeert men de structurele tekortkomingen van het eurohuis ten gronde, ofwel zal de euro zoals we die vandaag kennen, verdwijnen. Blijft het beleid zwalpen, zo besluit Johan van Overtveldt, dan zal uiteindelijk Duitsland de stekker (de euro) uittrekken.

Angélique Vanderstraeten


Tags assigned to this article:
2015-29Beurs

Related Articles

De criminaliteit in de stad Antwerpen daalt

“De criminaliteit blijft dalen in Antwerpen.” Dat schreven alle nieuwsbladen en gazetten in de laatste week van april. “Vorig jaar

Absurdistan

Wat een geluk! U hoopte dat het bij de audiovisuele pers beter ging? Welaan. De openbare omroep bracht een vreugdevolle

Marco van Basten for president

Gokkers Niemand is zonder zonde. Wij hebben ook familieleden die af en toe eens durven gokken. Het verschil met Anderlecht-kapitein