Vreemdelingen, migranten, immigranten, allochtonen, nieuwkomers, illegalen, asielzoekers…, waarover praten we? In het huidige asieldebat is het goed enig overzicht te behouden op de delen en het geheel. Er is nogal wat verwarring over begrippen en cijfers. Dat bemoeilijkt de opiniestrijd. Daarom moet het maar eens, dat vizier op verhelderende cijfers. Al was het maar omdat de problematiek van asiel en migratie veel groter is dan velen vermoeden.

In Vlaanderen waren er volgens een rapport van de Studiedienst van de Vlaamse regering (SVR, 2013) 467.000 vreemdelingen of niet-Belgen (7,3 procent).

Dit zijn de mensen die m.a.w. de Belgische nationaliteit niet hebben maar wel in ons land verblijven. Dat gaat niet enkel over Marokkanen of Turken, maar evengoed over Nederlanders, Duitsers of Japanners.

Op hetzelfde moment werden 367.000 migranten in Vlaanderen geteld. Dat zijn personen in het buitenland geboren en naar België (Vlaanderen) geïmmigreerd (9,7 procent). In de statistieken worden ook 279.000 inwoners opgenomen, geboren met een Belgische nationaliteit en waarvan de moeder en/of de vader geboren is met een niet-Belgische nationaliteit.

Goed om weten: in totaal wonen er in 1.112.000 of 17,4 procent “inwoners van vreemde herkomst”. Ter info: in Wallonië zijn er 26,9 procent inwoners van vreemde herkomst, in Brussel zelfs 65,9 procent.

Bij kinderen en jongeren ligt het aandeel van personen met een vreemde herkomst nog veel hoger: 29%. “Vlaanderen verkleurt verder”, besloten de auteurs van het rapport.

Evolutie

Tot daar het statische portret van de migratie. Met de extreemlinkse socioloog Jan Hertogen kijken we even achteruit. Naar hoe dat de jongste vijftien jaar evolueert. In België zijn er welgeteld 363.306 vreemdelingen méér dan in 1999 maar zijn 589.147 niet-Belgen ondertussen Belg geworden. Dat “nieuwe Belgen” uit de statistieken van nieuwkomers verdwijnen, is van belang.

Hoeveel kwamen en komen er jaarlijks bij? Die groei verloopt niet mooi gelijkmatig in de tijd. Het jaarlijks migratiesaldo (verschil immigranten min emigranten) bleef van 1989 tot 2000 op één uitzondering na onder de 20.000. Van 2001 tot 2004 zitten we in de buurt van 35.000 per jaar. Vanaf 2005 klimt het saldo van 45.000 naar ca. 80.000 in 2010. Even zakte het weer naar 34.000 in 2013, maar vorig jaar waren er dan weer 59.487 nieuwkomers.

De linkse socioloog Hertogen wees er al met duidelijk binnenpretje op dat er in de vijf jaren van de N-VA-opmars (2009-2013) bijna driemaal zoveel vreemdelingen bijkwamen als in de eerste sterke jaren van Vlaams Blok (1994-1998).

Nabije toekomst

Wat mogen we in de nabije toekomst verwachten? Denken we aan de pakweg twintig eerstkomende jaren, dan kunnen we veel leren in het jaarrapport 2014 van Kind & Gezin (‘Het kind van Vlaanderen’). Dat bevat uitstekende informatie over de toestand in jonge gezinnen met kinderen tot twaalf jaar. Het aandeel borelingen met een moeder van niet-Belgische origine evolueerde van 15 procent in 2001 naar 25 procent in 2014.

De toenemende vervreemding waar we mee te maken zullen krijgen, valt ook af te leiden uit het verschil tussen -25 jarigen en +50 jarigen, zoals becijferd door de Studiedienst van de Vlaamse regering. In Antwerpen, Vilvoorde en Genk bvb. zijn meer dan zes op tien jongeren van vreemde herkomst, in Gent, Mechelen en Leuven zowat vier op tien…

Asielzoekers

De migratieproblematiek is één zaak, de asielproblematiek een andere. Hoeveel asielzoekers telt België? We ronden telkens af naar het dichtstbij liggende duizendtal. Na de piek van 2011 (25.000 aanvragen) was er een daling tot 21.000 in 2012, 16.000 in 2013 en 17.000 vorig jaar (Bron: Dienst Vreemdelingenzaken). Dat 2015 weer een ‘topjaar’ wordt, is duidelijk.

Met dat cijfer van 2014 stond België voor wat asielaanvragen per 1.000 inwoners betreft Europees op een zesde plaats, na Zweden (8,4), Hongarije (4,3), Oostenrijk (3,3), Malta (3,2), Denemarken (2,6) en Duitsland (2,5). Het EU-gemiddelde is 1,2. Nederland (1,6), Frankrijk (1) en Groot-Brittannië (0,5) noteerden er minder dan ons land (bron: Statista)

Illegalen

Een laatste belangrijke categorie vormen de “mensen zonder papieren”, zonder wettig verblijf. Vanzelfsprekend zijn die veel moeilijker te tellen. Een schatting uit 2007 spreekt van minstens 100.000 mensen zonder wettig verblijf in Vlaanderen en Brussel alleen (bron: Kruispunt Migratie-Integratie).


Criminelen

Immigranten en asielzoekers en zelfs illegalen zijn geen criminelen, natuurlijk niet. Maar tussen de nieuwkomers, vooral dan de illegalen, nestelen zich toch bovenmaats veel bedenkelijke figuren, en we krijgen die er moeilijk vantussen.

In 2013 kwamen er 13.000 illegalen vrij uit de Belgische gevangenissen. Van die groep kregen er 7.369 een uitwijzingsbevel. Slechts 688 werden er echter effectief van het grondgebied verwijderd, meldde Francken (DM, 21 november). Zo’n vijf procent, da’s weinig.

Francken sloeg wel wat fabeltjes aan diggelen: “In de gevangenis van Antwerpen heeft 43 procent geen verblijfsvergunning. 43 procent! Ik ga voor de mooie ogen van enkele ngo’s de waarheid niet onder de mat vegen”, klonk het fel in Humo (20 juli 2015).

Francken mag dan al daadkrachtiger zijn dan De Block, met in de eerste helft van dit jaar met 733 uitwijzingen van criminele illegalen, “al meer dan in heel 2014…”, we zijn benieuwd of hij dit jaar “vier- à vijfduizend mensen gedwongen kan repatriëren”. Terugsturen naar Marokko, Algerije en Tunesië is zonder readmissieakkoorden niet mogelijk.

In 2014 kregen 45.000 mensen het bevel om het grondgebied te verlaten. Slechts een tiende daarvan deed dat ook echt. “95 procent van zij die moeten terugkeren, blijven hier”, zo klaagde Francken nog vóór de verkiezingen van 2014. Maar nu zelf fors beter doen wordt moeilijk.

A.P.