‘Les Guignols de l’info’, mythische satire

Ze verdwijnen niet van het scherm, maar worden wel op een zijspoor gezet. “Ze”, dat zijn de poppen van het satirische programma ‘Les Guignols de l’info’ op betaalzender Canal+. De top van Canal+ heeft beslist dat het programma enkel nog achter de betaalmuur te zien zal zijn, terwijl tot nu toe ook niet-abonnees naar de uitzending konden kijken. Sommige mediawatchers vrezen dat het programma nu een stille dood zal sterven.

Meer dan vijfentwintig jaar was ‘Les Guignols de l’info’ het meest bekeken satirische programma. Het is een Franse en verbeterde versie van het Britse ‘Spitting Image’. De poppen die in het programma voorkomen, zijn die van zowat alle belangrijke politici, van links tot rechts. De politici worden neergezet als onhebbelijke en oppervlakkige figuren die lichtgeraakt zijn. ‘Presentator’ van het programma is een pop van Patrick Poivre d’Arvor, jarenlang de presentator van het TF1-journaal. Er worden in ‘Les Guignols’ ook universele figuren opgevoerd. Zo is een dubbelganger van Sylvester Stallone de incarnatie van de Verenigde Staten: hebzuchtig en kapitalistisch.

Oer-Frans, maar ook links-liberaal

Het programma en haar figuren zijn oer-Frans. Via een pop die een kopie is van Sylvester Stallone wordt het internationale kapitalisme aangevallen, iets waar de Fransen altijd allergisch voor zijn geweest. Maar tegelijk verdedigen verschillende poppen in dat programma duidelijk de links-liberale strekking. Canal+ is een bobo-zender en dat wordt duidelijk in zowat alle praatprogramma’s, ook in het satirische ‘Les Guignols de l’info’. Immigratie is een goede zaak. Homorechten zijn dat ook. De pop van Jean-Marie le Pen is een aartslelijke versie van de man in het echt. Het was de periode dat multicultuur een nieuwe religie was geworden. De Franse voetbalploeg (“black-blanc-beur” voor zwart, blank en Arabisch) werd opgehemeld. Opvallend: de blanke spelers van het nationale elftal werden als dommeriken opgevoerd. De andere voetballers kwamen veel sympathieker over.

Maar ‘Les Guignols’ is oer-Frans wanneer de pop en het personage van ex-president Jacques Chirac te berde wordt gebracht. Chirac wordt afgeschilderd als de gemiddelde Fransman die graag met zijn vrienden aan tafel Franse wijn drinkt, Franse kazen nuttigt en typisch Franse schotels verorbert. Chirac werd in de beginjaren van ‘Les Guignols’, we spreken van de jaren negentig, dankzij het programma zeer populair bij jongeren. In die mate zelfs dat sommige media-analisten zijn overwinning bij de presidentsverkiezingen van 1995 toeschreven aan het satirische programma. Chirac is ‘le Français moyen’, en was voor veel Fransen een zeer herkenbaar figuur geworden.

Dat veranderde de daaropvolgende jaren, toen Chirac en zijn partij in allerlei financiële schandalen werden genoemd. Denk maar aan de fictieve banen die gecreëerd werden in het Parijse stadhuis toen Chirac daar burgemeester was. Chirac ontkende alles. In ‘Les Guignols de l’info’ kreeg hij het epitheton ‘Supermenteur’, superleugenaar. Chirac werd wel minder hard aangepakt dan zijn echtgenote Bernadette. Zij werd in het programma vaak afgeschilderd als een achterlijke kwezel.

De voorbije jaren waren vooral Nicolas Sarkozy en huidig president François Hollande kop van Jut. Hollande, die bij zijn aantreden verklaarde een ‘normale’ president te willen zijn, is in het programma een slaapverwekkend en oninteressant figuur. Sarkozy is een zelfingenomen dwerg.

De invloed van Sarkozy

Na de eerste verhalen over het verplaatsen van het programma naar een minder interessant uitzenduur, deed al snel het gerucht de ronde dat Nicolas Sarkozy erachter zat, omdat hij het satirische poppenprogramma niet kon smaken. Sarkozy zou invloed hebben uitgeoefend op Vincent Bolloré, topman van mediagroep Vivendi en eigenaar van Canal+. In 2007 bracht Sarkozy, toen net verkozen als president, zijn vakantie door op het luxejacht van Bolloré. Sarkozy haastte zich om te ontkennen dat hij het programma weg wou en daarom druk zou hebben uitgeoefend op de top van Canal+.

De waarheid over het verschuiven van ‘Les Guignols de l’info’ achter de betaalmuur van Canal+ heeft inderdaad wellicht weinig met een politiek complot te maken. Daar zijn drie redenen voor. Ten eerste is het opvallend dat politici van zowat alle partijen een oproep hebben gedaan om het satirische programma niet af te voeren. Ten tweede ligt een deel van de verklaring in het overlijden, een aantal weken geleden, aan kanker, van Alain de Greef, jarenlang programmabaas bij Canal+. Hij verdedigde ‘Les Guignols de l’info’ altijd door dik en dun. Het programma heeft haar beschermheer verloren. Ten derde is de top van Canal+ van oordeel dat het programma wat van haar schwung kwijt is. De kijkcijfers waren al een tijd aan het dalen. Bovendien waren de programmamakers dure vogels; sommigen konden rekenen op een loon van 33.500 euro per maand. Veel te veel voor de top van Canal+, die vier realisatoren van het programma heeft ontslagen.

Salan