2015-40_01_Hoofdartikel 2 (Medium)De Catalaans-nationalistische partijen behaalden vorige zondag een meerderheid in de Catalaanse parlementsverkiezingen. Ze beloofden bij winst ten laatste begin 2017 de onafhankelijkheid uit te roepen. Is euforie gepast?

De eenheidslijst Junts pel Si (Samen voor Ja) verenigt de centrumrechtse partij van regeringsleider Artur Mas (CDC) en het links-republikeinse ERC. De eenheidslijst blijft de grootste partij, maar heeft om te besturen en om de onafhankelijkheid voor te bereiden in het parlement de hulp nodig van de linkse nationalisten van CUP, een bonte mix van anarchisten, krakers, andersglobalisten en radicale feministen. Samen kregen beide partijen 48 procent van de kiezers achter zich.

Die politieke “meerderheid” is al bij al relatief en fragiel. Karl Drabbe (op Doorbraak.be) heeft gelijk dat tegenstanders van de Catalaanse nationalisten dat “riedeltje” (winnen doe je met stemmen, niet met zetels) volop zullen uitspelen. Analisten en commentatoren allerhande zullen die strohalm aangrijpen om de overwinning van de nationalisten te minimaliseren. Ook bij ons, overigens. Politicoloog Dave Sinardet, Belg bij uitstek, sprong al driftig op dat karretje. De progressie naar een doorbraak verloopt wellicht iets minder vlot dan door sommigen verhoopt, door anderen gevreesd.

Delicater is de vraag of dat monsterverbond tussen links en rechts bestuurlijk kan standhouden of niet? De radicale CUP wil al meteen de republiek uitroepen, maar tegelijk Artur Mas aan de kant schuiven.

Er branden nog wel meer knipperlichten. Hoe fors wordt de tegenwind uit Spanje? Het ziet ernaar uit dat overleg over meer autonomie of onafhankelijkheid tussen Spanje en Catalonië pas mogelijk wordt als de Partido Popular van de Spaanse premier Mariano Rajoy een pandoering krijgt bij de Spaanse verkiezingen van 20 december.

Hoe fors wordt de tegenwind uit Europa? De desinteresse van de internationale gemeenschap zal omslaan in tegenstand. Tegenstand vanuit andere landen, die precedenten vrezen. Tegenstand vanuit de bureaucratie van de Europese Unie. Berlijn en Londen, maar ook Parijs en andere hoofdsteden en staten zullen dat spel niet bruusk spelen, maar eerder de diplomatie haar werk laten doen. Ze weten dat de tijd in hun voordeel speelt. Tot het voorjaar van 2017 krijgen we nog vele maanden van treuzelen en tegenwringen om de krachten van het nationalisme te doven.

En hier?

Waar zal de federale Belgische staat zich in dit kluwen positioneren? Wellicht ergens tussen warm en koud. Charles Michel zal en kan zijn regeringskarretje niet te pletter rijden tegen de muur van sympathie die de N-VA voor de Catalanen ontwikkelt. Anderzijds zal ook de N-VA van de Catalaanse zaak geen halszaak maken. Kan de partij anders?

We weten nog altijd niet of De Wever met zijn pragmatische keuze voor het confederalisme een handiger weg koos om het nog altijd formele einddoel van zijn partij te bereiken. Sleept hij na vier en vijf jaar regeringsdeelname meer uit de brand dan de Catalanen? De N-VA-voorzitter heeft ruim de tijd om de ontwikkeling in Catalonië vanop afstand te volgen. Pas einde 2018 moet hij met zijn confederalismestrategie verantwoording afleggen bij de kiezer.

Hij kan nog wikken en wegen over de keuze van politieke partners, van electorale prioriteiten, et cetera. Voor een volgende essentiële stap vooruit heeft hij bondgenoten nodig. Hij weet ook dat Vlaams Belang door de impact van de asiel- en migratiecrisis weer kan groeien. Zal dit zijn speelveld verkleinen? Of precies vergroten? Geen makkelijke vraag.

Vlaams Belang toonde zich met de slogan ‘Vandaag Catalonië. Morgen Vlaanderen’ alvast assertiever in het uiten van solidariteit met het Catalaanse onafhankelijkheidsstreven. Die slogan, in koeien van letters, en een reuzengrote Catalaanse vlag versierden de partijkantoren aan het Madouplein in Brussel.

De partij sprak meteen over een “schril contrast met de evolutie in eigen land, waar het Vlaamse autonomiestreven op een dood punt is aanbeland, “met de welwillende medewerking en actieve steun van de N-VA”, voor wie onafhankelijkheid enkel nog “de waarde van een souvenir” heeft…

Strategie?

Op de webstek Doorbraak schreef Vlaams Parlementslid Chris Janssens (Vlaams Belang) dat de Catalaanse strategie “met succes is bekroond”. Eén: dankzij de steun van de Catalaanse economische, sociale, culturele en politieke elites, van het gros van de Catalaanse media én van het Catalaanse middenveld (culturele wereld, sportfiguren…). Twee: omdat politiek links en rechts gingen samenwerken om van onafhankelijkheid hét verkiezingsthema bij uitstek te maken. Drie: omdat de Spaanse reacties werkten als een lap op de Catalaanse stier.

De analyse van Janssens over de afwezigheid van Vlaamse elites klopt, maar heeft Vlaams Belang een “strategie” klaar om dat tij te keren? Veel Vlamingen ergeren zich blauw aan een te progressieve berichtgeving van hooghartige “constructieve” journalisten. Maar bij verkiezingen doet de Vlaming zijn zin. Politieke macht heeft de stille meerderheid wél, culturele macht niet, dat is de lastige contradictie binnen de Vlaamse samenleving.

Dat nationalisten in Catalonië samenwerken klopt. In Vlaanderen is dat niet het geval. Het nationalisme krijgt hier geen vat op links. Heeft Vlaams Belang een “strategie” om dat te keren? Janssens zegt zelf dat slechts 10 tot 20 procent van de Vlamingen “voluit kiest voor onafhankelijkheid”, percentages die in tijden van communautaire spanningen kunnen oplopen tot 30 à 40. Helaas, hiermee zijn we nog niet thuis.

Analyse

Waar Catalanen en Schotten zich als minderheid versus een meerderheid profileren, is dat bij ons precies omgekeerd. We hoeven bovendien niet zieliger te doen dan nodig: Vlaanderen is met vallen en opstaan op de trap van de autonomie al een stuk verder geklommen dan Catalonië en Schotland.

De analyse mag dus even verder gaan. Misschien moeten de protagonisten van onafhankelijkheid iets meer hun best doen om de empathie van de brede lagen van de bevolking te bekoren. Met een te scherpe fixatie op andere thema’s schiet men zichzelf in de voet. En nog belangrijker: fixatie op onderlinge verschillen is zelden positief voor een gezamenlijke vooruitgang.

Dit blad stelt niet dat de regeringsdeelname van N-VA de beste weg is naar succes. Maar het was een strategische keuze, waarover de kiezer (pas) over drie jaar zal oordelen. Sinds begin de jaren zeventig zijn er in de wereld 56 landen bij gekomen, schrijft professor Bart Maddens. Het worden er wellicht meer, ook in West-Europa, met z’n gedateerde landkaart.

Pallieterke