Wie zal dat betalen?

De “explosieve herfst” die ons beloofd was door De Tijd (22 september) is al voorbij. In vergelijking met wat men aan campagne heeft gevoerd om de mensen ervan te overtuigen dat de regering hen naar de bedelstaf leidde, is de betoging van verleden week weinig zaaks geweest. De regering kan weer verder tot volgend jaar. Inmiddels zullen er de “sociale verkiezingen” zijn, maar dat is een wedstrijd tussen de vakbonden, die voor flink wat sociaal-politiek opbod zal zorgen, maar waar de regering en de regeringspartijen zich, als ze verstandig zijn, ver verwijderd van zullen houden. Men mag het niet te luid roepen, maar eigenlijk is de “actie” tegen de regering mislukt. Ze heeft niets opgeleverd.

Hoe komt dat? Misschien werd het antwoord op deze vraag gegeven door een vurig aanhanger van de anti-regeringsbetogingen, Yves Desmet van De Morgen, die in zijn blad (31 december 2014) schreef dat te weinig rekening werd gehouden met “de huidige generatie die de rijkste, gezondste, langstlevende, minst door armoede geplaagde, veiligste, best opgeleide en meest productieve is die ooit in deze contreien heeft rondgelopen”. Dat zei Desmet eind vorig jaar in zijn nieuwjaarsgroet aan de lezers van De Morgen. De vakbonden hebben, toen ze besloten hun betoging van vorig jaar te herdoen, over deze tekst heen gelezen, zoniet waren ze er misschien niet aan begonnen. Zoals prof. Carl Devos schreef (De Morgen, 22 september 2014): de plannen van deze regering zijn “geen sociale kaalslag, geen ontworteling van de welvaartsstaat”. Omdat de mensen dit wisten, was hun woede rap afgekoeld, en hebben de initiatiefnemers van wat wellicht een jaarlijkse uitstap naar Brussel wordt, zich eigenlijk vergist.

De “rekenfout” van Financiën

De enige macht die de regering ten val kan brengen, nu zij de sociale klip heeft weten te omzeilen, is de regering zelf, en dat kan dan door met name haar begrotingsbeleid. Wie heeft niet verbaasd opgekeken van het bericht (De Tijd , 8 oktober) dat de regering bij het opstellen van haar begroting voor dit jaar een “rekenfout(je)” van om en bij het miljard euro heeft gemaakt. Akkoord, in het verleden is het nog gebeurd dat men rond deze tijd van het jaar tot de bevinding kwam dat de begroting waarmee men aan het werk was gegaan, niet klopte, maar de fiscale inkomsten van de overheid voor 882 miljoen euro hoger schatten dan ze in werkelijkheid opbrachten, komt in de buurt van de uiterste lichtzinnigheid. Pardon, maar welke ezel doet dat nu? Is het kabinet van de minister van Financiën (Van Overtveldt, N-VA) wel goed bemand? Kan het kabinet rekenen op de loyauteit van topambtenaren die wellicht liever een andere regering hadden gezien? Is het waar dat een groot aantal topambtenaren van Financiën hun benoeming te danken hebben aan de periode toen de minister, Reynders, nog hoopte het FDF op te slorpen in zijn MR, en kandidaten bijgevolg op hun anti-Vlaamse gezindheid werden beoordeeld?

Intussen hebben Van Overtveldt en de N-VA wat “gedaan” met de begrotingscijfers, de “fout” teruggebracht tot ongeveer de helft, en hebben zij de openbare financiën in een toestand van totale ongeloofwaardigheid achtergelaten. Het nieuwe plan dat zaterdag bekend werd, is een verzameling van kleine ingrepen, correcties, enkele nieuwe belastingen en beloften. Men weet nu dat de overheidsfinanciën er ondanks alle doorgevoerde besparingen slechter voorstaan dan ooit. Dus zal, na de nodige correctie, het globale deficit niet langer uitkomen op het geraamde 2,92 procent van het bruto binnenlands product, maar boven de 3 procent uitkomen, zeker als “Europa” nog eens alles herberekent. Dat is dan meer dan met “Europa” afgesproken en beschamend voor voorzitter Bart de Wever, die als eis voor de regeringsdeelneming van zijn partij geëist had dat het begrotingstekort onder de “Europese grens” van 3 procent zou blijven. Maar De Wever is al zo vaak teruggekomen op zijn eisen dat hij er wellicht geen last meer van ondervindt.

Op zoek naar centen

Hoe het ook zij, en om welk bedrag het ook mag gaan, er moet extra geld worden gevonden voor de begroting van volgend jaar, die voortbouwt op de cijfers van dit jaar. Nog meer besparingen? Straks belastingen? Een algemene BTW-verhoging zou volstaan, maar dan zou de nieuwjaarsoverweging van Yves Desmet (zie hiervoor) niet meer met de waarheid overeenstemmen, en zou men van welvaartsafbouw mogen gewagen. Maar er zijn ook vele nieuwe voorspelbare uitgaven, waar men vroeg of laat geld zal moeten voor zoeken. Laten we er enkele van opsommen.

* Elk jaar moet worden voorzien in extra pensioenuitgaven (vergrijzing) en het invullen van extra uitgaven in de gezondheidszorg. (en de minister, Maggie de Block (Open VLD) heeft al bij voorbaat laten weten dat zij niet meer meedoet aan een nieuwe besparingsronde)

* Justitie functioneert niet meer naar behoren. Men heeft twee jaar nodig om de vonnissen in het strafregister in te tikken. Op een keer leidt dat tot een schandelijk foutief arrest voor het Hof van Beroep.

* “Om haar taxshiftplannen te financieren, komt de regering 1,2 miljard tekort” (De Tijd, 3 oktober). Maar zonder vorm van taxshift beschikt de regering over weinig of geen programma dat welvaartsbevorderend kan worden genoemd. Wat nu uit de bus komt is niet voldoende.

* Wat met de asielcrisis? Volgens premier Michel zal “een verhoging van de budgetten noodzakelijk zijn” (in Het Laatste Nieuws, 25 augustus). Sindsdien heeft men alleen vernomen (De Tijd, 8 oktober) dat de N-VA ministers Jambon (Binnenlandse Zaken, Veiligheid) en Francken (migratie) absoluut meer werkingsmiddelen eisen. Volgens Knack (18 september) zou de opvang van “asielzoekers” dit jaar 260 miljoen euro extra kosten met zich meebrengen, en volgend jaar 600 miljoen euro.

* Waarover men in het openbaar niet spreekt. Afhankelijk van de geheime akkoorden die met de Amerikanen werden gesloten, en afhankelijk van het bindend karakter daarvan, moet de begroting voor Defensie vanaf volgend jaar fors gaan stijgen, ondermeer voor de aankoop van nieuwe straaljagers, die uitgerust zijn om de atoombommen van Kleine Brogel te transporteren, want wij willen een atoommogendheid worden. Een alternatief is de NAVO “on hold” zetten.

* Er is een spook dat af en toe met zijn kettingen rammelt in de Wetstraat: Arco. “Europa” zal slechts na de verkiezingen van 2019 bereid zijn om te vertellen wat het van deze dubieuze zaak denkt. In afwachting daarvan kunnen de gedupeerden alleen door de Belgische Staat worden geholpen.

* De verantwoordelijkheid voor het bergen van scheepswrakken berust bij de oeverstaat. In het beste geval kan een compromis worden gesloten met de rederij, maar begin maar eens te procederen op het kleine eiland van de Antillen waar het recentelijk gezonken schip staat ingeschreven. In de begroting is niets hiervoor voorzien. Kostprijs onbekend.

En dan komt de regering met een correctie op de begroting aanzetten? Bekijk het bovenstaande tegen de achtergrond wat hier onlangs werd gezegd over de nog steeds voortdurende crisis, de stagnatie van de economische groei, enz. (‘t Pallieterke van 1 oktober, naar aanleiding van het Volkswagen-debacle), en zie dan wat de regering doet: de zwaarste belastingverhoging is er voor frisdranken, maar het is wel een verhoging. Als de fiscalist Michel Maus (in De Morgen, 12 oktober) het geheel overziet, “zie ik niet (zegt hij) genoeg maatregelen die de beoogde centen zullen opleveren”. Van zijn kant stelde Het Laatste Nieuws (8 september) reeds vast dat “er nog nooit zoveel langdurig werklozen zijn geweest als vandaag”.

MARK GRAMMENS