Huis van bewaring

Justitie en politie, het is al jaren een oud zeer in België. Overvolle cellen, gevangenen die het op een lopen zetten na een ontsnapping, een aaneenschakeling van procedurefouten, enzovoort. De jongste tijd worden, uit miserie, gevangenen dan maar overgeplaatst naar cellen in Nederland, waar nog wel plaatsen beschikbaar zijn. En in het Verenigd Koninkrijk dan, hoe zit het daar? Verschillende rapporten geven aan dat over de Noordzee er evenmin sprake is van een deugdelijk penitentiair apparaat. Er is nog veel werk aan de winkel.

Wormwood Scrubs

Vorig jaar werden heel wat gevangenissen in Groot-Brittannië onderworpen aan controles. Van zes tot zestien mei 2014 vond een onaangekondigde inspectie plaats in “HMP Wormwood Scrubs”. Die inrichting bestaat al sedert 1874 en wordt bewaakt door de “Bewakingsdienst van de Koningin”. “HMP” staat, niet toevallig, voor “Her Majesty’s Prison” (Gevangenis van Hare Majesteit). De besluiten, na afloop van de controle, waren niet om over naar huis te schrijven. Gevangenissen, waaronder Wormwood Scrubs, liggen er ronduit smerig en gevaarlijk bij. Niet enkel in HMP Wormwood Scrubs, ook in talloze andere huizen van bewaring stijgen in de jongste jaren de zelfmoordcijfers, aldus de verslagen. Doordat de overheid te weinig budgetten vrijmaakt, werd lange tijd bespaard op personeel. Te weinig cipiers, voor te weinig gevangenen, waardoor de arrestanten tot drieëntwintig uur per dag op hun cel moeten blijven.

Meer geld en meer cipiers als redmiddel? Er zijn ook andere mogelijkheden, betoogt Angela Levin. Deze journaliste bracht geruime tijd door in Britse gevangenissen en ze schreef over haar ervaringen tal van artikelen en een boek, dat specifiek handelt over Wormwood Scrubs. Volgens Levin heerst er in de inrichtingen een eigenaardige paradox. De gebouwen zijn in afschuwelijke staat, maar tezelfdertijd voeren groepen gedetineerden, veelal mannen, de godganse dag geen klap uit. Waarom kunnen die bajesklanten niet aan het werk gezet worden om de gevangenissen in betere staat te brengen, via allerlei klusjes en kuiswerk?

Geen hotel

In de zomer van dit jaar trok Nick Hardwick aan de alarmbel. Hardwick is als “Afgevaardigde van de Koningin” bevoegd voor de gevangenissen. Volgens hem zijn de Britse inrichtingen er nooit zo slecht aan toe geweest als vandaag, na een decennium van verval. Dat is althans de conclusie in zijn recentste rapport. Britse tabloids – en rechtse opiniemakers – doen echter graag uitschijnen dat de gevangenissen in Engeland een soort vakantiepark zijn. Volgens onderzoeksjournalisten en rapporten blijkt dit in een heel pak inrichtingen alvast niet het geval te zijn. Verhalen van veroordeelden die op kerstdag niet naar huis kunnen bellen – omdat de telefoons in de instelling buiten werking blijken te zijn – zijn schering en inslag.

Zo stelt Hardwick in zijn onderzoek dat de veiligheid van de gevangenissen in het gedrang komt. Niet alleen is er een tekort aan personeel en is er een overbevolking onder de gedetineerden, de agressie en het geweld binnen de muren neemt almaar toe. Tijdens zijn rondleiding kreeg de “Inspecteur van de Koningin” cellen te zien die zo smerig waren dat “een normaal mens er zelfs zijn hond niet zou laten slapen”.

Niet alleen het aantal zelfmoorden stijgt, ook het aantal moorden binnen de bajes stijgt verder. In 2014 vonden in de cellen meer dan tweehonderddertig mannen en vrouwen de dood. Dat is een toename van liefst dertig procent, en kan niet alleen verklaard worden op basis van een stijgende natuurlijke ouderdom van de gevangenisbevolking. De jongste vier jaren steeg het aantal geweldplegingen tegen cipiers eveneens met bijna dertig procent. In totaal waren er meer dan drieduizend vijfhonderd meldingen van aanvallen tegen bewakers. Het gaat hier om officiële statistieken. Mogelijk ligt het werkelijke aantal nog hoger.

De regering-Cameron (conservatieven en liberalen) zag anderhalf jaar geleden al in dat het op die manier niet verder kon. Tussen 2014 en dit jaar werden tweeduizend nieuwe cipiers aangenomen om in de gevangenissen in Wales en Engeland dienst te doen, en eind 2016 moet een gelijkaardig aantal bijkomende vacatures ingevuld zijn.

Minder criminaliteit

Die extra manschappen moeten het leven in de gevangenissen draaglijker kunnen maken. In de eerste plaats voor het personeel, in tweede instantie voor de gevangenen. Door de hoge werkdruk was werken aan een herintegratieproject onmogelijk geworden in vele Britse gevangenissen. Het is lastig dweilen met de kraan open. Zolang er een grote toestroom van gedetineerden is, blijft de situatie gespannen. Het bouwen van bijkomende bewaarhuizen dringt zich op. Al helpt een daling van de criminaliteitsgraad natuurlijk een handje. Op dat vlak is er goed nieuws voor de regering. Volgens de officiële ‘Crime Survey’-statistieken, daalde in Wales en Engeland het aantal misdrijven en misdaden in het laatste jaar met zo’n zeven procent. In totaal ervaart elk jaar twaalf procent van de gezinnen in Groot-Brittannië criminaliteit.

LvS