2015-41_12_Cultuur_Album Hans Bol (Medium)Het Erfgoedfonds van de Koning Boudewijnstichting kocht vorig jaar op een veiling bij Christie’s in Londen een in marokijnleer gebonden album met dertien originele ontwerptekeningen en de daarbij horende gravures van de landschapsschilder Hans Bol (1534-1593). De stichting gaf het album in bruikleen aan het Prentenkabinet van de Koninklijke Bibliotheek.

In het midden van de zeventiende eeuw was Antwerpen het toonaangevende Europese centrum van de prentenproductie. Uitgevers als Hieronymus Cock en talentvolle kunstenaars als Pieter Bruegel de Oude tekenden voor prachtige prentenreeksen van hoge technische en artistieke kwaliteit. Na de dood van Bruegel in 1569 nam Hans Bol de pen over. Bol werd geboren in Mechelen. In die stad en ook in Antwerpen was hij actief als schilder, tekenaar, miniaturist, etser en ontwerper van grafiek. Op het einde van zijn leven verhuisde Bol om religieuze redenen naar Holland. Hij bleef van daaruit contacten onderhouden met Antwerpse uitgevers en graveurs.

Tot zijn latere creaties behoort de reeks ‘Emblemata evangelica ad XII signa codestica’, die zijn verzameld in het album dat de Koning Boudewijnstichting kocht. Ze is vervaardigd in 1584, gegraveerd door Hans Collaert (1560-1618) en in Antwerpen uitgegeven in 1585 door Jan Sadeler. De ‘Emblemata evangelica’ verzamelt in één tekening een aantal populaire motieven van toen: de seizoenen, het werk op het land, de dierenriem, Bijbelse taferelen en landschappen. Op die manier worden de twaalf maanden voorgesteld. Zo is augustus, met het teken van de Maagd, geassocieerd met het plukken van de aren op de sabbatdag. De oogst wordt binnengehaald, de windmolen wacht om het graan te malen.

Hans Bol maakte de dertien tekeningen in pen en bruine inkt. Ze zijn bruin gewassen. Er zijn sporen van een voorbereiding in zwart krijt. De zorg waarmee de tekeningen zijn uitgevoerd, maken ze tot veel meer dan een eenvoudig ontwerp voor een graveur. Het zijn volwaardige kunstwerken. Uitzonderlijk is dat een volledige en onbekende reeks originele tekeningen van hoge kwaliteit als eenheid bewaard is gebleven. Meestal zijn ze versnipperd geraakt, of deels verloren gegaan.

Dat de ‘Emblemata evangelica’ in bijna perfecte staat is samengebleven, is te danken aan George Spencer Churchill (1766-1840), een verre voorvader van Winston Churchill. De hertog van Marlborough was een verzamelaar met goede smaak. Hij liet het album rond 1800 samenstellen, met telkens links de originele ontwerptekeningen van Hans Bol en rechts de gravures. Het kleinood krijgt nu een centrale plaats op een tentoonstelling in het Prentenkabinet van de Nationale Bibliotheek.

MMMV