Een begroting is het telraam van de regering, weinig meer dan dat. Een vodje papier, een “bijeengelogen raming”. Slaat de teller bij een controle even tilt, dan wordt het vodje herschreven; in het beste geval toch. België toonde zich de jongste decennia bedreven in het opstapelen van schulden. De veel besproken tax shift is een poging om één en ander te beheersen. Met Vlaanderen erbij is dat federaal redelijk gelukt. De francofone regeringen staan voor veel grotere uitdagingen. Vooral daar kan het de komende jaren spannend worden.  

Bij de start van zijn tweede werkjaar hoeft Charles Michel zich weinig zorgen te maken. Het gevit over vele kleine en handig versnipperde ingrepen is zo zielig dat het de oppositie machteloos maakt. Progressieven proberen in woord en beeld ellende te verkopen die er eigenlijk niet is. Of maakt u zich zorgen over de 5 tot 10 euro suikertaks per jaar?

Geven en nemen

Ja, vooral de werkgevers kunnen tevreden zijn. De werkgeversbijdragen verlagen van 33 naar 25 procent, en in arbeidsintensieve sectoren als de bouw, de horeca en de handel (nu al met een 25 procentregime) zakken ze met 4-5 procent. Dit zou ons versterken in de concurrentie met het buitenland, want de loonhandicap zakt van 16 naar 10 procent. Voor eerste aanwervingen hoeven kmo’s geen sociale lasten te betalen. Voor zelfstandigen en starters met weinig omzet daalt de sociale bijdrage van 22 naar 20,5 procent. Of al die maatregelen 30.000 tot 50.000 extra jobs zullen creëren? Dat valt nog te bezien.

Geld moet van ergens komen. Tegenover die “zuurstof” staan enkele prikjes, zoals een speculatietaks op aandelenverhandeling binnen de zes maanden (34 miljoen euro), een beetje taks op buitenlandse belastingconstructies (430 miljoen kaaimantaks), en een beetje meer inleveren na verscherpte fiscale fraudebestrijding (525 miljoen). Of al die miljoenen binnenrollen, valt af te wachten. Fiscale specialisten zullen goede zaken doen.

Goed nieuws is er ook voor de modale werkende Vlaming, al moet die nog altijd precies worden gedefinieerd. Wel weten we reeds dat die op 91 tot 100 euro belastingvermindering mag rekenen. Ook de “zwaksten” van niet-actieve Vlamingen (gepensioneerden, werklozen, leefloners) mogen op een kleine bonus rekenen.

Ook dat geld moet van ergens komen. Dus hangen aan de verpakking van dat cadeautje wat verkapte belastingen: duurdere elektriciteit, hogere roerende voorheffing (25-27 procent), duurdere diesel, alcohol, tabak en frisdrank…

De tax shift is een mozaïek van pietluttigheden. Een Akte van Geloof én Hoop. Hopelijk straks geen Akte van Berouw. Moeilijk te neutraliseren of tegen te werken voor wie er veel last van heeft, want het ene huishouden is het andere niet, de ene consument is de andere niet, het ene oordeel is het andere niet.

Charles Michel hoeft niet voor een duidelijk afgebakend front van misnoegden te vrezen. Economen, fiscalisten en professoren reageren verdeeld, volgens de patronen van hun politieke overtuiging. De één vindt het oké en gelooft de regering, de ander niet. Simpel, toch? En valt er iets tegen, dan wordt er even met het telraam geschud. Pietluttige commentaren worden weggewuifd. De reactie van minister van Financiën Johan van Overtveldt (N-VA) op kritiek van zijn voorganger Didier Reynders (MR) was raak: “Waar is de tijd dat alle cijfers altijd klopten en begrotingen nooit bijgestuurd moesten worden.”

Politiek

Fiscaal en economisch heeft de federale regering haar werk gedaan. Zonder glorie trekt de karavaan nog wel even verder. Ook politiek is er, volgens alle peilingen, voorlopig niets aan de hand. Het socialisme in dit land is, ook in het Zuiden, ronduit slaapverwekkend geworden. En Groen botst wegens haar verstarde politiekcorrecte denken op de muur van de 10 procent. Weer rechtop gaan staan, lijkt voor links tot vandaag een onmogelijke opdracht.

Wordt het communautaire de voornaamste hindernis voor een voortzetting van de huidige coalitie in 2019, zoals professor Carl Devos denkt? Veel kiezers van De Wever willen Vlaams vooruit, maar worden vast geen revolutionair als er nog wat meer autonomie komt in ruil voor het langer ophoesten van Vlaamse steun voor het armlastige Brussel en Wallonië.

Louis Michel effende voor zijn zoon Charles al het pad naar verlengingen. Er zal “gepraat” worden over het mogelijk maken van een herziening van de grondwet en een verdere staatshervorming, luidt het.

Kloof

Peilingen wijzen op kleine verschuivingen, maar over de grond van de zaak komen ze eigenlijk overeen: niets wijst op een grote ommekeer. De federale politieke zal nog wel wat voortkabbelen in een eindeloze deining.

In De Tijd herinnerde Rik van Cauwelaert er vorige zaterdag aan dat in dit gespleten land vooral de Franstaligen voor grote problemen staan. Economisch blijft Franstalig België een rampgebied, becijferde de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid. De werkgelegenheidsgraad blijft in Vlaanderen (ruim 73 procent) gevoelig hoger liggen dan in Wallonië (63 procent) en in Brussel (58 procent).

Vorig jaar keek de Waalse regering nog maar eens aan tegen een tekort, liefst 627,8 miljoen euro op een ontvangstentotaal van iets meer dan 8 miljard. Een verdubbeling van het tekort van 2013. Ook de Franse Gemeenschap zit met een tekort van 208 miljoen euro. Ter vergelijking: Vlaanderen, met dubbel zoveel inwoners, klokte af met een tekort van 649 miljoen op een ontvangstentotaal van 35 miljard.

Tot daar de jaarcijfers. Tellen we die bij mekaar op, dan wordt het verhaal nog een stuk droeviger. Het Waals Gewest en de Franse Gemeenschap happen naar adem, zittend op een schuldenberg van 26 miljard euro. De Vlaamse schuld zal tegen eind 2015 tot 20 miljard euro oplopen, aldus het Rekenhof.

Naamse economen becijferden al eerder dat een autonoom Wallonië zijn overheidsuitgaven niet alleen aankan. Waalse professoren weten dat het federale België samenblijft “zolang Vlaanderen de interregionale solidariteit garandeert”. De zesde staatshervorming, die een deel van de sanering doorschuift naar de deelregeringen, maakt het Wallonië nog moeilijker. De federale tax shift zou de deelstaten tegen 2019 nog eens één miljard euro extra kosten. Het ziet er voorlopig niet naar uit dat Di Rupo het tij kan keren.

Staatshervorming of niet, confederalisme of niet, de communautaire, politieke, syndicale, economische en financiële gespletenheid van dit land blijft wat ze is: onwerkbaar groot. Zo hebben Vlaamse kiezers geen zin in het socialisme. Zo hebben de Vlaamse vakbonden geen zin in zotte avonturen. Hoelang nog heeft de Vlaming zin in ondoeltreffende geldtransfers?

Alleen een forse dip in de internationale economie kan die vraag luider doen klinken en Michel en co in gevaar brengen. Een kwart van de jobs zou wel eens in het gedrang kunnen komen, blijkt uit onderzoek van het Europees Centrum voor Ontwikkeling en Beroepsopleiding. Als dat inderdaad zo is, valt het budgettaire plannetje van de federale regering in duigen. Als op die krimpende markt honderdduizenden nieuwkomers blijven toestromen, wordt dit probleem meteen een bedreiging, voor welke regering dan ook.

‘t Pallieterke