De ontspoorde Marc Leemans

Volgens ACV-voorzitter Marc Leemans wil de regering-Michel terug naar de tijd van priester Daens. Leemans is totaal aan het ontsporen. Van een soort extreem-liberaal beleid is hier geen sprake. In België zijn de sociale uitgaven – op Frankrijk na – nog altijd de hoogste van Europa. En de overheidsuitgaven (vooral voor de sociale zekerheid) bedragen 52 procent van het bbp. Vijftien jaar geleden was dat nog 43 procent.

2015-45_02_Beurs (Medium)“Na de ‘sociale horror’ en ‘Daens’ hebben we nog sociaal inferno, neoliberale tsunami en sociale holocaust in de aanbieding.” Jan Denys, arbeidsmarktexpert bij uitzendgroep Randstad, reageerde op Twitter schamper op de interviews die ACV-voorzitter Marc Leemans aan De Tijd en De Standaard had gegeven. Daarin haalde Leemans zwaar uit naar de regering-Michel. Omdat het vocabularium van verwijten stilaan uitgeput geraakt, moet de voorzitter van de christelijke vakbond op zoek naar steeds extremere vergelijkingen. Na de ‘sociale horror’ moest een nog ergere vergelijking gezocht worden, en die werd ook gevonden: België keert terug naar de 19de eeuw, naar de tijd van het lompenproletariaat dat uitgebuit werd door Charles Woeste en beschermd moesten worden door priester Adolf Daens.

Te gek voor woorden natuurlijk. Afgezien van het feit dat Leemans niet meer weet dat Daens in eerste instantie een sociaal geëngageerde flamingant was, heeft de ACV-voorzitter geen kennis van de sociale geschiedenis van België. De sociaaleconomische situatie nu is lichtjaren verwijderd van die aan het einde van de 19de eeuw. Zelfs als Leemans voor de stijlfiguur van de overdrijving koos, dan spreekt de man niet met kennis van zaken.

Even een aantal elementen op een rij. Ten eerste blijven de Belgische sociale uitgaven zeer hoog (de hoogste in Europa na Frankrijk) en wordt er niet echt op beknibbeld door de regering-Michel. De welvaartsenveloppe van zo’n 1 miljard euro over twee jaar tijd wordt integraal toegekend. Dat zijn middelen die worden vrijgemaakt om de laagste uitkeringen (onder andere in de pensioenen en de invaliditeitsuitkeringen) niet alleen te verhogen met de indexaanpassing maar ook met de evolutie van de reële lonen. Dus bovenop de aanpassing van de levensduurte. Welnu, die verhoging van de uitkeringen werd onder Elio di Rupo slechts voor 60 procent toegekend. Ten tweede: ook de overheidsuitgaven in het algemeen blijven zeer hoog: zo’n 52 procent van het bbp. En volgens het Planbureau dalen ze niet voor 2020 onder de 50 procent. In 2000 bedroegen die overheidsuitgaven 43 procent.

Verder: de indexsprong waar de vakbonden storm tegen liepen, wordt voor een deel uitgehold. De hogere btw op elektriciteit wordt in de lonen doorgerekend. Voor 2016 is een reële loonstijging van 0,6 procent mogelijk. Bepaalde sociaaleconomische taboes van de vakbonden blijven onaangeroerd. Zo is België één van de weinige Europese landen waar de werkloosheidsuitkeringen nog altijd niet beperkt zijn in de tijd. En dat is dus ‘Daens Revisited’?

Marc Leemans is duidelijk aan het ontsporen. En hij is ook zeer gefrustreerd. De vakbonden hebben steeds minder invloed op het beleid. Noch nationaal, noch Europees en internationaal. De vakbonden hebben hier onmiskenbaar de trein gemist. Ze hebben de voorbije jaren niet doorgehad dat België zich als lid van de eurozone moest conformeren aan de andere EU-economieën, Duitsland voorop. En dus een liberaal economisch beleid moet voeren. De vakbonden staan erbij en kijken ernaar. Ondanks hun betogingen en stakingen stuurt de regering het beleid niet bij.

De syndicaten hebben ook een legitimiteitsprobleem. Op betogingen zien we vooral mensen uit de ambtenarij en de non-profit. De syndicalisatiegraad is in België met 74 procent inderdaad zeer hoog. 85 procent van de arbeiders is lid van een vakbond. Maar bij de bedienden is dat slechts 44 procent. Bij de leden zitten bovendien veel niet-actieven. 30 procent van de leden is niet actief, en is dus bruggepensioneerd, met pensioen of werkloos. Veel mensen worden gewoon lid van een vakbond omdat ze weten dat ze daarmee verzekerd zijn van een snelle en correcte uitbetaling van hun werkloosheidsvergoeding, een taak van de syndicaten. Vlamingen zijn vandaag gewoon lid van een vakbond omwille van de dienstverlening. Niet omwille van de sociaaleconomische standpunten. Maar dat wil Leemans, die beweert in naam van miljoenen werknemers te spreken, niet geweten hebben.

Angélique Vanderstraeten