Indrukwekkend beeld van Anatolië

In het kader van Europalia Turkije worden drie grote tentoonstellingen georganiseerd, twee in Brussel (Bozar) en één in Antwerpen (Mas). Wie een uitvoerig inzicht wil krijgen in de boeiende cultuurgeschiedenis van Klein-Azië krijgt als hoofdbrok “Anatolia” in Bozar.

Met een selectie van een 200-tal stukken wordt de cultuurhistorische lijn getrokken van het tiende millennium voor Christus tot het begin van de twintigste eeuw. Anatolië vervulde steeds een scharnierfunctie tussen Azië en Europa, met een opeenvolging en vermenging van beschavingen. Dit wordt duidelijk gemaakt met archeologische stukken, sculpturen, miniaturen, maquettes, tegels, textiel, porselein en veel goud en zilver.

In dit rijke patrimonium vormt de continuïteit van rituelen en religies de rode draad. De stenen mensenbeelden van circa 10.000 jaar voor Christus zijn de oudste sculpturen ter wereld. Het zijn meestal fallusvormige sculpturen uit een heiligdom en die wijzen op de mannelijke priesterkaste aan het hoofd van de nederzettingen. De rituele voorwerpen wijzen duidelijk op de verering van de kosmos en de natuur. De antropomorfe vormgeving bij de Hettieten van de Bronstijd wordt doorgetrokken tot de kolonisatie van de Grieken. De gevleugelde goddelijke wezens en andere oosterse voorstellingen van de goden moeten plaatsmaken voor de perfecte Olympische goden.

De verwerking van de heidense godenbeelden komt bij het begin van onze tijdrekening in confrontatie met het Christusbeeld, een vaste waarde in de Byzantijnse kunst, die dan weer botst met de islamcultus. Allah en de profeten mogen alleen kalligrafisch voorgesteld worden, wat bij Seltsjoeken en Osmanen tot mooie afbeeldingen leidt. Een belangrijk thema is de voorstelling van het goddelijke in het dagelijkse leven. Vooral de heilsgoden als Artemis en Asklepios staan centraal. Krachtige beelden sieren de keizerscultus van het Romeinse tot het Byzantijnse Rijk. De tentoonstelling loopt af bij het rijke hofleven van de sultans.

Naast het indrukwekkende deel van Anatolië, te bekijken tot 16 januari 2016, zijn er de hedendaagse aanhangsels. In Bozar is er nog “Imagine Istanbul” met de foto’s van Ara Güler, ‘het oog van Istanbul’ genoemd, en foto’s van andere kenners. In het MAS worden de havens van Antwerpen en Istanbul doorgelicht tot 24 januari. Een recensie van deze tentoonstelling kon u al lezen in ‘t Pallieterke van 12 november.

FDC