2015-50_01_Hoofdartikel 2 (Medium)Een totale militaire zege tegen IS kan behaald worden, alleen is die gekoppeld aan heel wat voorwaarden, sommige zelfs utopisch. Noodgedwongen kiezen velen voor een vorm van inkapseling. Essentieel voor het welslagen van al die mogelijke scenario’s is het vinden van een draagvlak bij de plaatselijke bevolking(en). Misschien moet de echte ambitie om die steun te verwerven en duurzame evenwichten te verkrijgen wel bij het hertekenen van de grenzen liggen? Tijd voor een nieuwe Sykes-Picotverdrag…

Of hoe één vraag van amper vier woorden aan de basis van ellenlange debatten kan liggen: kan IS verslagen worden? Er zijn evenveel verschillende meningen als er meningen zijn, zelfs in het jakamp, of moeten we zeggen het ‘ja, maar’-kamp.

Laat ons uitgaan van de haalbaarheid van een militair succes. Zij die erin geloven, koppelen daar tal van voorwaarden aan. Bombarderen, zoals men al ruim één jaar doet, is onontbeerlijk. Alleen moet het aantal en het tempo van de missies opgedreven worden. Er moet ook anders gebombardeerd worden, met Tactical Air Controllers op de grond, die de invulling van de opdrachten beter kunnen inschatten. De ervaring in Afghanistan in 2001 leert dat dankzij dergelijke ingreep het effect van de bombardementsvluchten fors opgedreven kan worden.

2015-50_01_Hoofdartikel (Medium)
Grondtroepen tegen IS: ons leger is er klaar voor!

Grondtroepen gevraagd

Dit gezegd zijnde, botst men vrijwel onmiddellijk op de beperkingen van een luchtoorlog. Een militaire zege kan er enkel door grondtroepen komen, hierover is de consensus vrijwel unaniem. Alleen, wie zal deel uitmaken van dat obligate landleger? Onmiddellijk kijkt men naar de Koerden. Begrijpelijk, want de voorbije jaren is de Koerdische strijdmacht vrijwel de enige die op het terrein reëel succes geboekt heeft tegen IS. Extra ondersteuning en opleiding zou hun slagkracht aanzienlijk kunnen opdrijven. Jammer genoeg vergeet men één belangrijk element: het gebied waarin ze werkelijk efficiënt zijn. Resultaten komen er in regio’s met een uitgesproken Koerdische meerderheid. Denken dat de Koerdische troepen zomaar verplaatsbaar zijn naar Arabische streken, is een utopie. En dat was dan de belangrijkste troef. De restanten van het Iraakse leger zijn te zwak om die rol te spelen. De sjiitische door Iran gesteunde milities dan? Ook voor hen geldt wat voor de Koerden opgaat: ze kunnen ingezet worden om pakweg Bagdad te beschermen, of om te verhinderen dat IS strategische sjiitische plaatsen inneemt, niet om ver van hun biotoop zelf gebieden in te palmen. Amerikaanse (en westerse) troepen inzetten, zou de meeste slaagkans bieden, maar dat is politieke sciencefiction.

Laten we dit probleem even omzeilen en ervan uitgaan dat voldoende troepen tegen IS kunnen worden opgesteld én dat men IS militair op de knieën krijgt. Een onvermijdelijke bezetting volgt. Experts menen dat 20.000 Amerikaanse soldaten volstaan om Rakka in te nemen, maar de bezetting van het gebied dat door IS gecontroleerd wordt, zou minstens 160.000 manschappen vergen. Een voorlopig vrij onwaarschijnlijk scenario.

Uit de geschiedenis kunnen meerdere lessen getrokken worden. Het voorbeeld van Anbar in 2006 bijvoorbeeld. Toen al was er sprake van de Islamitic State in Iraq, de pioniers van IS zeg maar, die men maar niet kon uitschakelen. Pas nadat de juiste contacten gelegd werden met de plaatselijke bevolking en men aansluiting vond bij een bestaande opstand, werd men succesvol. Uiteraard mag men niet over het hoofd zien dat de VS in die jaren 150.000 troepen op het terrein hadden, wat de toenaderingspolitiek toch iets simpeler maakte. Het nastreven van goede relaties met de lokale bevolking was ook de kern van de strategie van de bekende generaal David Petraeus: een werkbaar Irak-beleid kan pas slagen als er een gemeenschappelijk draagvlak gevonden kan worden met gematigde soennieten. De leegte die de Amerikanen achterlieten, werd door de sjiitische meerderheid ingenomen, deze keerde zich tegen de soennieten, waardoor velen onder hen, tja… radicaliseerden.

Nieuwe Sykes-Picotverdrag

Bij gebrek aan een militaire oplossing, rest het indijken van het probleem, “containment”. Door gericht te zalven en te slaan en zo optimaal mogelijk de informatie waarover men beschikt te analyseren, zou men trachten het terreur op afstand van het Westen te houden. Maar ook in dit scenario is werken aan een draagvlak binnen de ‘burgerlijke samenleving’ cruciaal. Dit is werkbaar, zij het dat een zekere gradatie van onzekerheid nooit weggewerkt zal worden.

Ligt, voortbouwend op dit alles, de échte ambitie niet eerder op de tekentafel dan in het droppen van bommen vanop 20.000 voet? De grenzen in het Midden-Oosten werden een eeuw geleden arbitrair door de Sykes-Picotakkoorden uitgetekend. Als de laatste jaren iets geleerd hebben, is het wel de dood van dit systeem. Nieuwe grenzen kunnen de angsten en ergernissen wegwerken. Syrië zou kunnen opgedeeld worden in een alawitische rompstaat en een staatkundig soennitische entiteit. Geen van beide zou zich op die manier bedreigd moeten voelen, wat het bestempelen van IS als gemeenschappelijke vijand makkelijker kan maken. Nieuwe grenzen kunnen voor nieuwe evenwichten zorgen. Wil men een duurzame vorm van vrede bewerkstelligen, dan kan men maar beter rekening houden met etnisch-religieuze identiteiten wanneer men met een liniaal aan de slag gaat.

‘t Pallieterke