We willen onze lezers niet elke week volle pagina’s meegeven over de asiel- en migratieproblematiek, maar de essentie van dit dossier proberen we bondig te bundelen. De problemen worden niet kordaat aangepakt, maar de verontrustende naïviteit van de voorbije maanden maakt plaats voor wat meer realisme, zij het met mondjesmaat. Hier en daar verscherpt het beleid, zowel internationaal als binnenlands.

2015-49_03_Jancart - Slaat naïviteit over migratie eindelijk om in realisme (Medium)Europa wil nu ook zelf de grenzen tussen Griekenland en Turkije beter bewaken en asielzoekers daar registreren. Vooralsnog met matig succes, maar onder meer de Nederlandse premier Mark Rutte (VVD) liet duidelijk verstaan dat de migrantenstroom naar Europa daar moet worden ingedamd. Hij ergerde zich aan de frustrerende manier waarop de EU de crisis tot dusver aanpakt. “We zitten nu verdorie al acht, negen maanden te kletsen op weet ik hoeveel Europese toppen over de hotspots en een betere bewaking van de buitengrenzen. En het gebeurt niet.”

Na Hongarije, Servië en Kroatië bouwt nu ook Macedonië een metalen hek. Syriërs, Irakezen en Afghanen mogen nog door, maar alle andere nationaliteiten (Marokkanen, Iraniërs, etc.) moeten terugkeren, zoals dat ook in andere Balkanlanden het geval is. Een voorzichtig begin van het tegenhouden van de economische vluchtelingen.

De EU zal dus drie miljard euro investeren in Turkije. Een voorzichtig begin van het beperken van ook politieke vluchtelingen? Dinsdag pakte de Turkse politie al meteen 1300 Syriërs, Afghanen en Iraki’s op. Opvang dicht bij huis, zo hoort het. En een Europese steen bijdragen om dat mogelijk te maken, zo hoort het ook. In ruil voor dat geld moet Turkije de opvanglocaties en de grensbewaking verbeteren. Krijgen de Turken in ruil ook grenzeloze en visumloze toegang tot Europa? Krijgen ze hun rode loper richting lidmaatschap van de EU? Als daar maar goed wordt over nagedacht.

Krimp?

Voor het eerst in weken zou de vluchtelingenstroom op de Griekse eilanden krimpen. Vorige zondag kwamen slechts 155 mensen toe op de eilanden Kalymnos, Megisti, Lesbos, Chios en Kos, terwijl er de voorbije maand dagelijks gemiddeld 4.500 mensen toestroomden. Dat zei toch de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Afwachten of dit de komende weken bevestigd wordt.

Ook in ons land lijkt de instroom van asielzoekers wat af te nemen. De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) registreerde in november rond de 4.100 asielzoekers, en dat is minder dan in oktober (4.760) of september (5.512). Maar begin deze week zagen we weer erg lange wachtrijen van vooral jonge mannen. Die komen terug… Ondertussen blijven de liberalen maar rondbazuinen dat de multiculturele samenleving onze toekomst zal zijn. Voor voorzitter Gwendolyn Rutten zal onze samenleving divers zijn en nog diverser worden, want “we kunnen geen muur bouwen rond Europa”. Geen probleem, als we ze zo snel mogelijk aan het werk krijgen. Die blauwe insteek is niet meteen goed nieuws voor de meer dan een half miljoen volledig werklozen en leefloners die er in dit land al zijn (waaronder veel migranten overigens).

5000 is niet genoeg

De regering heeft een akkoord bereikt over het langverwachte spreidingsplan van asielzoekers. Momenteel zijn er 29.717 plaatsen voor asielzoekers, waarvan 7.180 bij de gemeenten. Bij die laatste groep komen er nu 5.000 bij die in januari moeten openen. Bij de verdeling van die 5.000 wordt rekening gehouden met het bevolkingsaantal (telt mee voor 35 procent), het aantal leefloontrekkers (15 procent), het netto belastbare inkomen van de inwoners (20 procent) en het aantal opvangplaatsen dat een gemeente nu al heeft (30 procent). De exacte cijfers komen er pas begin 2016. Is 5.000 plaatsen genoeg? Of volgt er begin 2016 een tweede en een derde verdeelronde? Die 5.000 zullen niet volstaan, tenzij de instroom snel en structureel zou afnemen, waar Francken op hoopt, én de asielprocedure kan worden versneld en zo het aantal terugkeerders kan worden opgedreven.

De wil van het volk

Het is duidelijk dat de overheid de opvang van asielzoekers van bovenaf moet sturen. Vrijwillige opvang, waarover aanvankelijk zo enthousiast werd bericht, flopt op alle fronten. Dat zegt iets over de wil van het volk… De laatste oproep aan de OCMW’s om vrijwillig extra plaatsen aan te bieden, leverde nul respons op, schreef Het Laatste Nieuws zaterdag. Minister van Maatschappelijke Integratie Willy Borsus (MR) en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) hoopten zo’n 2.200 extra plaatsen bij elkaar te harken. Daarnaast rekende het duo op minstens 40 gemeenten die “spontaan” grote zalen voor ministens 100 vluchtelingen zouden aanbieden (sportzalen, feestzalen, internaten…). Ook die oproep loopt allesbehalve vlot. De “goesting” is bij veel burgemeesters over, zei Francken vorige week in de Kamer.

Communautair

De verdeling van asielzoekers tussen Vlaanderen en Wallonië zou niet fifty fifty zijn, “maar billijk”, klinkt het. In tegenstelling tot in Europa, is bij de toewijzing aan gemeenten de werkloosheidsgraad in België geen parameter, “wellicht omdat heel wat Waalse steden dan minder plaatsen toebedeeld zouden krijgen”, schrijft Belang van Limburg. Francken zou hiermee een dreigend scheve situatie deels hebben rechtgezet. “Met het plan-Courard van weleer, waarbij Vlaanderen 88% van de plaatsen zou moeten leveren, kon ik uiteraard niet akkoord gaan”, aldus nog Francken (Philippe Courard, PS, dec. 2009). Blijft natuurlijk het kostenplaatje, waarvoor maar weinig aandacht is: gemeenten krijgen 38 euro per dag voor een volwassene en 21 euro voor een kind en dat is niet veranderd. Alleen al die kostprijs beloopt 118 euro per dag of ca. 3600 euro per maand voor een gezin met twee kinderen. Wir schaffen das, of niet?

Anja Pieters