Indien straks een economische recessie toeslaat, heeft de regering-Michel een groot probleem. Een begrotingsevenwicht tegen 2018 of 2019 is dan zeker uitgesloten. Maar ook de voorspelde jobcreatie zal uitblijven. Een economische krimp betekent in 2019 bijna zeker een electorale nederlaag voor de huidige federale coalitie.

2016-07_02_Beurs (Medium)De beurzen krijgen sinds begin 2016 heel wat klappen. De krimp van de Europese beursindexen bedraagt intussen 13 procent. Dat is de sterkste daling sinds 2008, niet toevallig het jaar van de financiële crisis. Wat is er aan de hand? Verschillende factoren veroorzaken onrust op de financiële markten. Er is de Chinese groei die ondermaats blijft. Dat heeft een negatief effect op de rest van de wereldeconomie. Daarnaast leren de meest recente cijfers dat de Amerikaanse industrie met een recessie flirt. Dat hoeft voorlopig geen drama te zijn, aangezien de dienstensector over de grote plas nog goed scoort en de Amerikaanse consument nog altijd het geld laat rollen. Maar als hij zijn kredietkaart niet langer bovenhaalt dreigt de economie in de VS kopje-onder te gaan. Zeker nu blijkt dat de renteverhoging van vorig jaar wellicht te vroeg kwam. De Amerikaanse Centrale Bank (Federal Reserve) heeft de rente opgetrokken omdat economen ervan uitgingen dat de economie opnieuw op volle toeren aan het draaien was, maar dat is niet het geval. De renteverhoging heeft de dollar versterkt en dat zorgt voor problemen in groeilanden zoals Brazilië, en in een aantal Aziatische landen. Zij hebben massa’s dollars geleend en moeten die nu aan een hogere koers terugbetalen. Dit drukt hun groeivooruitzichten. Bovendien rijst de vraag of de bedrijven in die landen hun leningen aan de banken wel zullen kunnen terugbetalen. Vandaar dat de bankaandelen de voorbije weken zware klappen kregen.

Voor het eerst in de geschiedenis is de lage olieprijs een probleem aan het worden. Niet voor Europa als grote olieconsument, wel voor de producenten, zowel de landen (Rusland, Venezuela,..) als de oliebedrijven, die hun winsten zien wegsmelten. Terwijl ze recentelijk zwaar hebben geïnvesteerd. Ook dat is slecht nieuws voor de bankaandelen. Beleggers vragen zich af of de oliebedrijven al hun kredieten wel zullen kunnen honoreren.

Voorts is er de lage rente. Zoals bekend een doelgericht beleid van de Europese Centrale Bank om consumptie, investeringen en schuldopbouw te stimuleren. In de hoop op die manier de economie de nodige impulsen te geven. Gevolg van dat lage rentebeleid is dat banken moeten betalen om hun geld bij de Europese Centrale Bank te parkeren terwijl ze hun klanten wel nog een – zij het minimale – rente moeten betalen. Dat zet de kapitaalbuffers van de banken onder druk. Ook die verklaart de nerveuze beurzen.

Volgens economen blijft de onrust voorlopig beperkt tot de financiële markten. Maar van zodra die naar de reële economie overslaat, hebben we hier een groot probleem. Dat zal bijvoorbeeld het geval zijn als de Amerikaanse economie, nog altijd de grootste ter wereld, echt vertraagt. Dat betekent ook een lagere groei in Europa, en dat zou zeker voor de Belgische economie dramatisch zijn, aangezien de groei hier altijd een stukje lager ligt dan het Europese gemiddelde.

Vraag is of de regering-Michel dan de begroting nog deze legislatuur op orde kan krijgen. Doelstelling is om tegen 2018 of zeker 2019 tot een begrotingsevenwicht te komen. Maar daarvoor moeten nog miljarden euro’s gevonden worden. Een bedrag dat bij een recessie zal oplopen. Op elk 0,1 procentpunt minder groei loopt de economie 400 miljoen euro aan welvaart mis. Aangezien het overheidsbeslag 50 procent is, betekent dit elke keer 200 miljoen euro minder inkomsten voor de begroting.

En wat schreef het federaal Planbureau vorige week? De groeiprognose wordt omlaag aangepast, van 1,3 naar 1,2 procent. Dat wil zeggen: op zoek gaan naar 200 miljoen euro extra. Een recessie – twee kwartalen van opeenvolgende negatieve groei – zou de begrotingssanering de komende jaren nog veel zwaarder maken. Waar het geld dan halen? Door verder te snijden in de sociale zekerheid? Of door de belastingen te verhogen? Daar tekent een regering het eigen doodvonnis mee. Komt nog bij dat een recessie de jobcreatie zal doen stokken. Van de beloofde nieuwe banen door de taxshift of een belastingverschuiving zal niets in huis komen. Ga daarmee in 2018 (lokaal) en 2019 (federaal, Europees, regionaal) naar de kiezer. Een recessie is het ergste wat de regering-Michel kan overkomen.

Angélique Vanderstraeten