De partijen in de Amerikaanse staten organiseren zelf hoe ze hun presidentskandidaat naar voor schuiven. In Iowa, een rurale, kleine staat in de VS, gebeurt dat via een caucus: er worden, op soms heel informele plaatsen zoals huizen, eerst discussies gehouden en dan gestemd door pregeregistreerde kiezers. Bij de Democraten is het nog wat complexer, maar kandidaten in beide partijen hebben dus niet alleen stemmers nodig maar ook ‘advocaten’.

Iowa?

Waarom is die caucus in Iowa zo belangrijk? Iowa is een kleine staat met slechts 3 miljoen inwoners, maar het is ook de eerste voorverkiezing in de race. Hier winnen kan zorgen voor een momentum en meer sponsors die eerst elders zaten. Historisch gezien is er een sterke (maar geen absolute) correlatie tussen de uiteindelijke kandidaten en overwinning in Iowa.

2016-05_08_Amerikaanse primaries

Maandag was het dan zover. Republikein Ted Cruz won met een ruime marge van 3% op Donald Trump. Trump werd op zijn beurt direct gevolgd door Marco Rubio (een kandidaat die dichter bij het establishment staat dan Cruz en Trump). Democraat Bernie Sanders, de enige geloofwaardige tegenkandidaat van Hillary Clinton, haalde bijna evenveel stemmen als Clinton. Op sommige plaatsen moest zelfs met kop of munt beslist worden.

Wat betekent dit nu?

  1. Can stump the Trump? Voor de eerste keer sinds de aanvang van zijn campagne heeft de miljardair een duidelijke tik gekregen. Hij is nu geen ‘winner’, en voor iemand wiens verkoopspunt zijn winnerimago is, kan dit dramatisch zijn. Tekenend was zijn speech achteraf. Die was vermoedelijk zo conventioneel (nederig, feliciterend aan anderen, Trump-atypisch) om zo weinig mogelijk aandacht te trekken (ook Trump-atypisch). Want hoe meer mensen zien dat hij kan verliezen, hoe minder Trumpstemmers. Zijn tegenstanders, zowel op de sociale media (die hij sterk bespeelt) als daarbuiten hebben nu eindelijk munitie om zijn typische wapen tegen hem te gebruiken: de tegenstander belachelijk maken.
  2. Cruz wint, maar genoeg? Uit een doorsnedeonderzoek van de Iowacijfers op Politico blijkt dat Cruz 44% binnenhaalt van de ‘very conservative’ kiezers. Bij kiezers die zichzelf minder conservatief noemen won hij helemaal niet en Iowa is een bijzonder conservatieve staat. Kan hij dan wel de volgende staten binnenhalen? Cruz zal Trump zijn stemmen nodig hebben wil hij een echte tegenkandidaat zijn voor het establishment.
  3. Rubio dé establishmentfavoriet? De jonge Latino deed het bijzonder goed. Iowa kan het signaal geweest zijn die establishmentdonoren nodig hadden om hun favoriete kandidaat te vinden. Dus niet Jeb Bush, maar Marco Rubio. Wanneer de andere, kleinere GOP-kandidaten wegvallen en hun steun geven aan Rubio kan het heel snel beginnen gaan.
  4. Sanders behaalt de morele overwinning. De uitslagen waren zodanig nipt dat er nauwelijks kon gesproken worden van een echte overwinning, maar dat is niet de essentie. Bernie Sanders toont aan dat er een duidelijk Democratisch draagvlak is voor een linkser Amerika dan dat van Clinton, die achtervolgt wordt door een resem schandalen. Wanneer het doorsnedeonderzoek er wordt bijgenomen, wordt het helemaal te gek: Sanders haalde 84% (!) van de Democratische kiezers onder 30 jaar binnen. De 74-jarige Sanders belichaamt daarmee, zij het niet fysiek, de jeugd en de toekomst van de partij. De volgende voorverkiezing is de New Hampshire Primary op dinsdag 9 februari. Het valt te verwachten dat Rubio een sterk resultaat zal neerzetten.

RN