Misschien moet iemand eens de verhouding berekenen tussen het aantal seconden dat de VRT-duiders kinderen van asielprofiteurs in beeld brengen en hun echte aantal tussen de groepen gelukszoekers. En natuurlijk ontbreekt prikkeldraad nooit in de beelden van de desinformatie van 19 uur.

De draad met haken en ogen

Prikkeldraad! Het doet nu vooral denken aan oorlog en concentratiekampen, al was dat aanvankelijk niet de bedoeling van die nieuwe uitvinding. Zoals met de boekdrukkunst zijn er veel vroege vaders van het idee. Je vindt ze in Argentinië, Frankrijk en de VS. Maar om een uitvinding rendabel te maken, moet er een afzetmarkt en een vraag zijn. Die ontstond in de VS. De indianen werden vanaf 1840 altijd verder naar het westen gedreven. Met hun bogen konden ze zeven pijlen lanceren in de tijd die nodig was om een musket te laden en af te vuren, maar de revolver en het repeteergeweer gaven technologisch ten slotte het voordeel aan de landverhuizers. De indianen werden definitief uit de Grote Vlakten in het westen weggejaagd door boeren en veetelers, na de Amerikaanse burgeroorlog. De ranchers leverden massaal graan en vlees – vooral cornedbeef – aan de steden in het oostelijke deel, aan de oostkust, en aan de migranten die het land binnenkwamen. Tezelfdertijd vervingen stoomschepen de trage zeilschepen, en Amerikaanse producten veroverden Europa met onder meer een zware landbouwcrisis in Vlaanderen als gevolg. Maar er was een probleem in de VS. Cowboys moesten de reusachtige kuddes vee bijeendrijven en ze naar de slachthuizen van Chicago of de weinige spoorwegstations begeleiden. De boeren lachten er niet mee dat het vee over hun velden en oogsten trok. De veetelers namen bataljons cowboys in dienst om de koeien te zoeken, te verzamelen, te bewaken en die dieren van de treinsporen te houden. Ranchers probeerden allerlei afsluitingen uit, maar die waren duur, arbeidsintensief en weinig succesvol: stenen muurtjes, doornhagen die jaren geduld vroegen vooraleer ze hoog genoeg waren, en vooral houten afsluitingen die makkelijk vertrapt werden door de enorme kuddes. Vanaf 1860 registreerden de patentbureaus in de VS voortdurend nieuwe uitvindingen en verbeteringen die tot een deugdelijke afsluiting leidden. Uiteindelijk sloegen enkele uitvinders de handen in elkaar en in 1874 ontstond de moderne draad, met haken en ogen, in het plaatsje DeKalb in Illinois, waar nogal wat kuddes arriveerden voortgedreven uit het westen.

Het einde van de cowboys

Prikkeldraad was één van die uitvindingen waarvoor de tijd rijp was. Natuurlijk was niet iedereen spoorslags overtuigd. Veetelers vreesden vooral zware blessures bij hun dieren, want de haken en ogen waren nog zeer scherp, maar de boeren waren meteen overtuigd van het nut van prikkeldraad. Dat leidde tot nogal wat ruzies en incidenten, waardoor de kogels in het rond floten. U kunt er meer over lezen in het historisch standaardwerk ter zake: “Prikkeldraad in de prairie” van de Franse historicus Goscinny en de Vlaamse illustrator De Bevere (nr. 29 in de reeks Lucky Luke). Maar vrij vlug zagen ook de veetelers de voordelen in. Zeker toen er draad gemaakt werd die de dieren niet langer blesseerde. De koeien konden in kleinere kudden afgezonderd worden, en paniek en stampedes waren niet langer dagelijkse kost. En er kon fors op personeel bezuinigd worden. De prikkeldraad liquideerde grotendeels het beroep van cowboy. Op een paar jaar tijd produceerden 150 Amerikaanse bedrijven prikkeldraad. Het product was een enorm succes.

Het hoogtepunt van de prikkeldraad

Geef de mens een goede uitvinding waarmee hij ook slechte dingen kan doen en hij zal het niet laten. De militairen zagen vlug het nut van prikkeldraad in, om hun domeinen of veroveringen te beschermen en af te bakenen. De Amerikanen gebruikten voor het eerst prikkeldraad tijdens de Spaans-Amerikaanse Oorlog, toen de eerste concentratiekampen ingericht werden. De Britten volgden onmiddellijk dat voorbeeld tijdens de Boerenoorlog. Vrouwen, kinderen en hun zwarte dienaren kwamen in omheinde kampen terecht. Grote delen van Het Veld werden met prikkeldraad bespannen om de verplaatsing van de boerencommando’s te bemoeilijken. Hoogtepunt voor de prikkeldraad was de Eerste Wereldoorlog. Gemiddeld werd er iedere dag 750 kilometer prikkeldraad gelegd. De Duitsers bezaten versperringen die soms tien rijen dik waren. Prikkeldraad was zo’n succes omdat het goedkoop was, nauwelijks leed onder mitrailleurvuur en zelfs artillerie er geen vat op kreeg. Tijdens het offensief aan de Somme beschoten de Britten zeven dagen lang de Duitse linies met granaten. Toen de Britse soldaten hun loopgraven verlieten en hun aanval inzetten, bleek dat de prikkeldraad bijna ongeschonden was. Het resulteerde in de grootste verliezen dat een Brits leger ooit op één dag leed: 20.000 doden, 2.000 vermisten en 40.000 gewonden. Eerst in 1916 veroorzaakten tanks een letterlijke doorbraak van de prikkeldraadversperringen. Met de concentratie- en vernietigingskampen in de Tweede Wereldoorlog kreeg prikkeldraad een nog slechtere naam, maar in de praktijk bleef het een efficiënt en goedkoop afschrikmiddel. Draadpanelen met erbovenop gewone of zelfs de gruwelijke scheermesprikkeldraad – al dan niet onder stroom – hielden de slachtoffers van de gruwelen binnen en alle ongewenste bezoekers buiten.

500.000 ton per jaar

Ook vandaag nog. Vooral vandaag. Ieder jaar wordt 500.000 ton prikkeldraad verkocht – u leest het goed. Eén van de grootste producenten ter wereld is Betafence (vroeger eigendom van Bekaert) in Zwevegem. De 1.600 medewerkers moeten niet voor hun baan vrezen; zeker niet in de divisie Detectie en Afschrikking. Overal vind je enorme concentraties prikkeldraad: tussen Noord- en Zuid-Korea, tussen Mexico en de Verenigde Staten, tussen Israël en de bezette gebieden. Die versperringen zijn niet uniek. Weinig bekend is het feit dat de langste omheining ter wereld tussen Bangladesh en India ligt; met de prikkeldraadversperring tussen Oezbekistan en Turkmenistan op een stevige tweede plaats. Over heel de aarde ligt ongeveer 25.000 kilometer prikkeldraad. Dikwijls betreft het barrières tussen rijkere en armere gebieden. De draad moet de stormloop van de armen verhinderen, zoals de versperring aan de Spaanse enclaves in Marokko. Prikkeldraad is nu ook terug in Europa en blijft een afschrikwekkend symbool met connotaties aan de Tweede Wereldoorlog. Al blijft het oppassen. De beruchtste foto uit de burgeroorlog in Joegoslavië toonde een aantal fel vermagerde mannen achter prikkeldraad en veroorzaakte een schandaal. Achteraf bleek dat niet die mannen maar de fotograaf achter de prikkeldraad stond, en gewild en opzettelijk de indruk gaf dat hij een concentratiekamp had gefotografeerd. Sinds dat bedrog uitkwam, blijf ik met vragen zitten telkens er een paar armzalige smoelen achter prikkeldraad getoond worden. Hoe echt zijn de beelden? De progressieve duiders van de VRT (plus een groot deel van de Europese pers) zijn niet beschaamd om die vuile truc opnieuw te proberen, om meelij te wekken voor een profitariaat dat in West-Europa de sociale zekerheid wil plunderen.

Jan Neckers