Van Reykjavik tot Athene zou het onderwijs de strijd aanbinden tegen extremisme en onze waarden doceren in onze scholen. Wie kan daartegen zijn? Wat zo’n 1.200 experten en leraars over heel Europa hierover hebben bijeen gedacht werd – een jaar eerder dan voorzien omwille van de terreur – maandag en dinsdag besproken op een Conferentie van zo’n vijftig onderwijsministers van de Raad van Europa. Vlaams onderwijsminister Hilde Crevits mocht de bijeenkomst openen. Hopelijk mag ze het Vlaamse debat daarover niet sluiten.

Het is niet onzinnig het binnen de schoolmuren met scholieren en studenten te hebben over burgerschap en democratie, over vrijheid, mensenrechten, verdraagzaamheid, tolerantie en non-discriminatie. Het is niet onzinnig ze weerbaar te maken tegen extremisme en ze het onderscheid te leren ontdekken tussen feiten en meningen. Tot daar de goeie punten.

Maar er zijn ook twijfels over de manier waarop de Raad van Europa, en bij ons een volgzame Hilde Crevits, van leraars een soort missionarissen wil maken. En van burgers een soort conditioneerbare laboratoriumbeestjes. Want gaat het niet over waarden waarover we behoorlijk van mening kunnen verschillen? Wil men onze leerlingen klaarstomen voor een soort ‘multiculturele ambiance’ waarin een debat over culturele diversiteit almaar moeilijker wordt? Wil ook Crevits als een volkspedagoge elk soeverein denken wegmasseren?

Crevits wil de hierboven vermelde principes bespreken met de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) en ze inpassen in de eindtermen. Vooraf zullen zo’n veertig leraren en lerarenopleiders een “competentiekader” (twintig kerncompetenties) uitwerken. Iets wat ook gebeurt in elf andere testlanden.

Betutteling

Competenties… We houden ons hart vast bij het lezen van zo’n abstracte term. “Europawijd zijn er grote verschillen over de interpretatie”, lezen we in een bericht van Crevits op de webstek van CD&V. Dan gaan onze oren flapperen.

Gaat het om de principes van de Verlichting, persvrijheid, de scheiding van Kerk en Staat, de gelijkheid tussen man en vrouw, homo’s? Dan is de vraag: zijn de leraars van vandaag al niet prima bezig om die waarden te duiden en uit te dragen? Het tegendeel beweren, is een slag in hun gezicht en dat van de studenten zelf.

Als de leraars dat waardenpotje dag in dag uit aan de kook moeten houden, gaan we in ‘overdrive’. Zitten de nu al overbevraagde onderwijzers, regenten en licentiaten werkelijk te wachten op de zoveelste ingreep van progressieve pedagogische dweperij?

Diversiteit opleggen met homogeniteit, daar wringt toch iets… Staan bovendien tegenover de waarden van diversiteit ook niet de waarden van vrijheid en identiteit? Hoe verhoudt zich een dwangmatige belangstelling voor multicultuur tegenover de toch even legitieme voorkeur voor de eigen culturele omgeving?

Doelgroep

Zal Crevits haar onderwijsmensen ervan kunnen en willen overtuigen dat de “opvoeding” in democratische waarden vooral gericht moet zijn op de specifieke doelgroep van nieuwkomers uit totaal andere culturen, die onze westerse waarden níét hebben meegekregen? Mag het onderwijs ervan uitgaan dat vooral nieuwkomers zich moeten aanpassen, en niet omgekeerd?

Wat in het onderwijs aan het gebeuren is, doet denken aan de pretentieuze “constructieve journalistiek” waar de VRT ons wil mee “opvoeden”. Sluw en slim wordt zo van doelgroep gewisseld. Niet meer het informeren en sturen van nieuwkomers staat centraal, wel het formuleren van kritiek op onszelf.

O ja, ze verwijzen wel naar “het meest schokkende voorbeeld: de Syriëstrijders”, maar geen zin verder gaat het al over “de islamofobe krachten van extreemrechts” die aan het toenemen zijn. Meteen wordt een angst (fobie) voor een fanatieke religie geherdefinieerd en gelijkgesteld met het fanatisme van de religie zelf. Beide zijn “destructieve krachten” die het onderwijs maar moet zien te breken. Een volgende stap is het verruimen van die zelfkritiek op tot al wie niet meteen ten volle volgt richting multiculturaliteit en diversiteit.

Hoe gaan die burgerschapscursussen er uiteindelijk uitzien? Wie bepaalt de inhoud? Zal er over de principes kunnen worden gediscussieerd? Of zijn het de Stenen Tafelen van een Europese onderwijslobby?

Zal men ons blijven wijsmaken dat mensen zichzelf opblazen omdat hun integratie zou zijn mislukt? De Nederlandse publicist Paul Scheffer (DM, 6 april) gelooft daar niks van: “De daders van terreuraanslagen zijn lang niet altijd marginale krabbelaars of kleine criminelen”… De belangrijkste oorzaak van de meeste terreur is ideologisch fanatisme. Crevits zei al heel andere dingen.

Hoopt men via onderwijs radicaliserende moslims te stoppen? Die kunnen tot vandaag nog rekenen op veel steun van hun ideologische omgeving. Worden ze – met dank aan de juf en de meester – plots propagandisten van westerse culturele waarden als vrijheid en verdraagzaamheid? “Ik vind het normaal dat als er aanslagen zijn, gemeenschappen waar die ideeën leven de vraag krijgen om het daarover te hebben… Een vraag is geen beschuldiging”, aldus Scheffer.

Parlement

Wat Crevits ons Vlaams onderwijs wil opleggen, komt nog ter sprake in het eindtermendebat in het Vlaams Parlement. Het is aan de Vlaams Parlementsleden om te voorkomen dat de uiteindelijke teksten geen doorslagje worden van de politiek correcte wensen van een rist pedagogen en de beweging.net (ACW). Daar zitten nogal wat mensen die pro forma CD&V’ers zijn, maar in het stemhokje Groen kleuren…

Onze onderwijsminister houdt hopelijk haar beide voeten op de grond. Zowat elk probleem in de samenleving (drugs, seksisme, internetverslaving, opwarming van de aarde, integratie…) wordt voor “genezing” doorgestuurd naar het onderwijs. Aan elk schoolbeeld hangt onheil, of gedonder over de nood aan pedagogische therapie, en over een betere “opvoeding” (lees indoctrinatie).

Het Vlaams onderwijs scoort in internationale vergelijkingen uitstekend. Crevits mag daar best wat fierder op zijn. Vlaanderen telt 7 procent schoolverlaters zonder diploma. Dat is de helft van de cijfers van Wallonië en Brussel, regio’s waar progressieven al jaren het beleid bepalen.

Zou ze er niet beter voor zorgen dat onze kinderen duidelijk wordt uitgelegd dat terrorisme erg verkeerd is, dat het om gestoorde misdadigers gaat, dat niet wij maar de ideologie van die opvattingen van die kerels en de interpretatie van hun godsdienst ronduit fout is, dat onze agenten en soldaten hun job doen en criminelen proberen op te pakken. Liever dat, dan onze schoolkinderen te belasten met een vreemd gevoel van ongepaste nuancering en het “delen” van de verantwoordelijkheid.

Gun de Vlaamse leraar zijn autonomie. Spel het korps niet om de haverklap de les. Laat die leraars hun ding doen en dat is lesgeven, als het nog even mag in een ordentelijke omgeving, waar de meeste aandacht gaat naar eigen taal en cultuur en eigen omgeving. Waar opdringerige pedagogen, ouders, kindercommissarissen en lastposten op hun plaats worden gezet. Waar mag gezegd dat een leraar meer weet dan zijn leerling en de overdracht van kennis geen schande is. Waar lesgevers de grens trekken tussen voldoende en onvoldoende. Waar afspraken nog afspraken zijn. Waar klachten tegen examenuitslagen niet tot belachelijke files leiden. Waar pensioenafspraken worden nagekomen, maar waar foefelaars en onbekwamen de weg naar de uitgang kan worden getoond. Waar de school voorbereidt op het echte leven en de democratie en niet op de droomwereld van utopisten en terroristen.

Onderwijs hoeft niet te veel bepoteld te worden door de welweterij van een opdringerige overheid. Een weloverwogen portie burgerschap, dat volstaat. Studenten leren uiteindelijk ook uit controverse en onconventionele gedachten. Als Crevits dat maar beseft. In een democratisch landschap heerst variëteit, botsen meningen van links tot rechts, en dat is maar goed zo.

‘t Pallieterke