Op het ogenblik dat u dit leest, is de negentigste biografie van de (tot voor kort) grootste kanshebber op het presidentschap van de Verenigde Staten verschenen.

Sociaal? Opportunist? Sjoemelaarster?

Je bladert door een eerste boek, leest een hoofdstuk in een tweede, kijkt naar de eindconclusies in een derde, en zucht dan diep. Is de dame een sociaal bewogen vrouw? Of een opportunist? Een sjoemelaarster? In die boekenzee is het bijna onmogelijk door de bomen het bos te zien. Duidelijk is dat anti-Hillaryboeken het best verkopen, met uitzondering van haar eigen memoires (8 miljoen dollar voorschot) en die van echtgenoot Bill (10 miljoen dollar voorschot). Maar zelfs de positieve biografieën geven toe dat er niet alleen rook maar ook vuur is.

Benieuwd of de demonisering van Trump (en zijn eigen soms malle uitspraken, plus de haat van het Republikeinse establishment) hem in de kansloze situatie duwen van Barry Goldwater (1964) of George McGovern (1972). Het is inmiddels niet langer zeker dat de verkiezing “a piece of cake” wordt voor de Democratische kandidate. Zij zou tezamen met vader Bush (1992) de eerste naoorlogse verkozene zijn die tot dezelfde partij behoort als de na twee ambtstermijnen vertrekkende president. Normaal gezien schakelen de Amerikanen na acht jaar Democraten over naar Republikeinen en omgekeerd.

Een Rodham Clinton presidentschap betekent wel een stijlbreuk met Obama. Zij is meer een havik dan haar voorganger. Ze keurde indertijd de invasie van Irak goed, in tegenstelling tot de huidige president. Te gemakkelijk wordt gesteld dat Obama een mietje is, want hij gaf zijn goedkeuring aan veel moorden op afstand met drones, maar hij was zeer spaarzaam met Amerikaanse levens. Rodham Clinton heeft veel minder bezwaren tegen soldaten op de grond en zal als vrouw (denk aan Thatcher en haar oorlog tegen Argentinië) zeker willen tonen dat er met haar niet te spotten valt. Obama gaf de VS een “schone” regering zonder beschuldigingen van corruptie, affairisme en belangenverstrengeling. Op dat punt is de dame allesbehalve schoon.

De slimmerd van de twee

Hillary Rodham is geboren in Chicago in 1947 als dochter van een textielhandelaar. Hij is zeer conservatief, maar merkt wel dat zijn dochter veel verstandiger is dan haar twee broers. Hij leert haar zeer vroeg beursberichten analyseren en ze zal altijd een flair tonen voor zaakjes. Hoewel ze in 1962 naar een toespraak van Martin Luther King gaat en hem kort ontmoet, blijft ze Republikein. Dat verandert aan de universiteit, waar ze volgens de mode van de tijd naar links opschuift, maar radicale betogingen en harde acties veroordeelt. Ze is niet te beroerd om een zomer lang schotels te wassen om Alaska te bezoeken.

Na een bachelor politicologie studeert ze rechten aan Yale, een progressieve universiteit. Daar ontmoet ze in 1971 medestudent Bill Clinton. Ze vinden elkaar meteen op het intellectuele vlak. Ze zijn allebei gepassioneerd door politiek en ze delen dezelfde mening over de oorlog in Vietnam, de discriminatie van negers, de slechte gezondheidszorgen, kindermisbruik, et cetera. Hillary is duidelijk de slimmerd van de twee, al is ook Bill gezegend met goede hersenen. Maar hij heeft charisma, spreekt veel beter en vlotter en heeft altijd vrouwen rond zich die de knappe jongeman bewonderen en liefst nog iets meer. Hillary draagt een zware bril (en vandaag contactlenzen), heeft een muizenkapsel en lijkt ondanks haar 1 meter 69 kleiner dan ze is, terwijl Bill nog langer lijkt dan zijn 1 meter 88.

Hillary boezemt minder vertrouwen in dan Bill, die probleemloos met leugens wegkomt. Hij heeft iedere truc uit de kast gehaald om aan legerdienst (en Vietnam) te ontsnappen en ontkent alles schaamteloos. Hij heeft wel degelijk wiet gerookt en dist twintig jaar later het smoesje op dat hij nooit inhaleerde. Clinton vraagt herhaaldelijk om te trouwen, maar zij houdt de boot af. Ze is dolverliefd, maar ze weet dat hij een seksmaniak is. Na haar diplomering blijft ze in Washington, waar ze één van de “bright young kids” is die als juriste Democratische politici bijstaat. Ze legt het examen af om toegelaten te worden tot de balie, maar ze heeft zich niet goed voorbereid en zakt. Clinton nodigt haar uit voor hetzelfde examen in zijn thuisstaat Arkansas en daar slaagt ze wel. Het koppel krijgt een aanstelling aan de rechtenfaculteit in Fayetteville (Arkansas) en ten slotte aanvaardt ze in 1975 het zoveelste huwelijksaanzoek. De firma Clinton Rodham is geboren.

Arbeidsverdeling

Ze besluiten tot een arbeidsverdeling. Bill probeert zijn charme uit in de politiek en Hillary werkt als juriste bij het belangrijkste kantoor van de staat. Tot zijn verkiezing als president, in 1992, verdient zij altijd veel meer. Haar publicaties over kinderrechten bewijzen dat ze een brein als een scheermes heeft. Ze wordt gevraagd voor allerlei organisaties, waar ze soms de eerste vrouwelijke voorzitter wordt. Ze is een goede organisator; in de kiescampagnes van haar man speelt ze een hoofdrol.

In 1978 wordt hij verkozen als gouverneur van één van de armste en achterlijkste staten van de VS. Zeer tegen haar zin is ze verplicht haar eigen naam te laten vallen en voortaan door het leven te gaan als Hillary Clinton, want de kiezers in Arkansas vinden dat een getrouwde vrouw de naam van haar man moet aannemen. En naast dat alles herinnert ze zich de lessen van vader en speculeert ze ijverig op langetermijncontracten om bij te verdienen. Met een inleg van 1.000 dollar sleept ze 100.000 dollar binnen. Ze investeert in onroerend goed. Het kost haar man twintig jaar later bijna zijn ambt als president. Ze wordt de eerste vrouw in raden van beheer van grote firma’s als de supermarktgigant Wal-Mart, en als feministe eist ze dat andere vrouwen (tevergeefs) ook een kans als bestuurder krijgen. Maar ze zwijgt als vermoord over de antivakbondsactiviteiten van het bedrijf.

Bill verliest een eerste herverkiezing, maar typisch voor het koppel is dat ze nooit opgeven, altijd opnieuw beginnen, hoe diep ze ook in de put zitten. Clinton noemt zichzelf de “comeback kid”. Na een onderbreking van twee jaar wordt hij opnieuw gouverneur en benoemt zijn vrouw aan het hoofd van allerlei comités. De populaire gouverneur doet graag een beroep op staatspolitiemannen om hem voortdurend nieuwe dames te bezorgen. De biografen raken er niet uit. De meesten beweren dat Hillary het wel degelijk weet, maar inmiddels met haar man zo’n stevig zakelijk en politiek team vormt dat ze zich van den domme houdt. Anderen schrijven dat ze zich niet bewust is van zijn haast dagelijkse vrouwenjacht.

In 1988 begint het koppel te dromen van het presidentschap, maar Clinton is nog wat groen. In die verkiezingscampagne verliest de Democratische favoriet Gary Hart de nominatie omdat hij liegt over een buitenechtelijke verhouding. In 1992 gaan de Clintons er wel voor, en onmiddellijk verschijnen beschuldigingen dat Bill geen haar beter is dan Hart. Zijn tegenstanders komen met een dame uit één van zijn relaties tevoorschijn, maar voor een bedrag van 50.000 dollar wil ze zwijgen. Clinton weigert, want dat is een schuldbekentenis, maar later betaalt hij haar 850.000 dollar. Het wordt een hele affaire en Hillary redt beider project. In een beroemd tv-interview staat ze schouder aan schouder met haar man, die hoogstens wil bekennen dat hij “pijn veroorzaakte in zijn huwelijk”. Het koppel slaagt in het onmogelijke: een president (Bush senior) verslaan die een oorlog won, omdat Clinton alles zet op de slabakkende economie en de grote werkloosheid. Hij stelt duidelijk dat de VS twee toppers krijgen voor de prijs van één.

Jan Neckers