“Failed unions”, mislukte vakbonden, zo omschreef Voka-voorzitter Paul Kumpen de syndicale organisaties tijdens zijn speech op het congres van de werkgeversorganisatie. Harde taal. En dat werd tijd. Voka, meestal de meest radicale en ook meest Vlaamsgezinde werkgeversorganisatie, leek het voorbije jaar te zijn ingedommeld.

“We leven niet in een ‘failed state’ maar we moeten wel werken met ‘failed unions’ die alleen gericht blijven op de recepten van het verleden, op de status quo en het verworvene.” De boodschap van Voka-voorzitter Paul Kumpen op het congres van de Vlaamse werkgevers was duidelijk. Ook de Vlaamse werkgeversorganisatie is de reeks stakingen – cipiers, luchthaven, openbaar vervoer – meer dan beu. Ook de reeks betogingen en sociale acties die de vakbonden tussen nu en begin oktober plannen, kan op weinig begrip rekenen. Net als Unizo-topman Karel van Eetvelt ziet Kumpen hier een platte politieke strategie: de vakbonden willen de federale regering op de knieën dwingen omdat ze een te rechts beleid voert.

De vakbonden reageerden op de speech als door een wesp gestoken, maar het is een goede zaak dat de Voka-voorzitter duidelijke en harde taal gebruikt. In tegenstelling tot het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) en Unizo zit Voka niet aan tafel bij de zogenaamde Groep van Tien. Dat is het federale en interprofessionele overlegorgaan van vakbonden en werkgevers. Vanop de zijlijn kan Voka druk uitoefenen op de andere werkgeversorganisaties. Bovendien heeft Voka als opvolger van het Vlaamse Economisch Verbond (VEV) een duidelijke Vlaamse reflex.

Maar naar die Vlaamse reflex was het de voorbije maanden ver zoeken. Onder voorzitters als Luc de Bruyckere en Urbain Vandeurzen pleitte Voka openlijk voor confederalisme. De Vlaamse werkgeversorganisatie wees met de regelmaat van een klok naar de oplopende Vlaams-Waalse transfers. Onder Michel Delbaere, de voorganger van Kumpen, was dat iets minder. Maar de West-Vlaamse ondernemer gaf een duidelijke boodschap mee: er moeten dringend diepgaande sociaaleconomische hervormingen worden doorgevoerd en in dat geval is een communautaire pauze toegestaan. Delbaere, die in 2014 al vroeg achter de schermen pleitte voor een regering zonder de PS, werd met de regering-Michel op zijn wenken bediend. De indexsprong werd doorgevoerd en er werden verschillende concurrentiebevorderende maatregelen genomen zoals het verlagen van de sociale bijdragen. Momenteel werkt minister van Werk Kris Peeters (CD&V) aan een verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt.

Eind vorig jaar volgde Paul Kumpen Delbaere op als voorzitter van Voka en sindsdien is het vanuit de Vlaamse werkgeversorganisaties veel rustiger geworden. Ook de nieuwe gedelegeerd bestuurder Hans Maertens kwam zelden op de voorgrond.

Toen truckers in april uit protest tegen de kilometerheffing een aantal autosnelwegen in Wallonië gingen bezetten en zo ook de economie in Vlaanderen schade berokkenden, kwam de reactie van Voka zeer laat. Terwijl de Vlaamse werkgevers er vroeger als de kippen bij waren om harde maatregelen te eisen.

Ander voorbeeld: het effect van de indexsprong (2 procent aanpassingen van lonen aan de levensduurte worden niet doorgevoerd) wordt voor de helft uitgehold door de nieuwe of hogere belastingen van de federale en Vlaamse regering. De automatische loonindexering komt door de taksen sneller in werking. Unizo-topman Van Eetvelt protesteerde. Voka zweeg.

Ook wanneer een zogenaamd ‘communautair dossier’ met economische inslag opduikt, blijft het stil bij de Vlaamse werkgeversorganisatie. Zoals toen het Waalse parlement het vrijhandelsakkoord met Canada afwees. Zoiets is zeer nadelig voor Vlaanderen dat voor meer dan 76 procent van de Belgische export zorgt. Onderzoek toont aan dat een vrijhandelsakkoord tussen Europa en de VS de Belgische economie met meer dan 1 procent extra zou doen groeien. Uiteraard zal dit vooral Vlaanderen als exportregio ten goede komen. Wat als Wallonië hier ook neen op zegt? Voka zal dan niet kunnen zwijgen.

Met zijn virulente toespraak op het congres plaatst de Limburgse bouwondernemer Paul Kumpen Voka in elk geval opnieuw in het centrum van het debat.  Hopelijk is zijn tussenkomst niet eenmalig.

Angélique Vanderstraeten