2016-25_02_RIRO_Eric - Zwanger voor verblijfsvergunning (Medium)Negentig procent van alle migranten die Europa bereiken, maakt minstens één keer gebruik van criminele netwerken. Dit staat te lezen in een eerste gemeenschappelijk rapport van Interpol en Europol over de netwerken van mensensmokkelaars. Criminelen controleren bovendien het volledige migratieproces van bij de start tot bij de aankomst in het land van bestemming. Op jaarbasis genereren ze daarbij miljarden euro’s aan inkomsten.

Het rapport, dat eind mei werd gepubliceerd, werd opgesteld op basis van uitgebreide informatie verleend door migranten bij hun eerste interviews en cijfermateriaal geleverd door de inlichtingdiensten en Frontex. Het gaat vooral over de jaren 2014 en 2015.

Hotspots

Volgens het rapport identificeerde men ongeveer 250 ‘hotspots’ voor mensensmokkel, zowel binnen als buiten Europa. Voor België situeren deze ‘hotspots’ zich in de Westhoek en Zeebrugge (transmigranten komende uit Calais en Duinkerke), de grensovergangen met het Groot-Hertogdom-Luxemburg en de grensovergang Lichtenbush met Duitsland. Internationaal zijn er de Westelijke Middellandse Zeeroute via Spanje en Portugal, de Centrale Middellandse Zeeroute met startpunt in Libië en aankomst in Italië, de zuidoostelijke route via Turkije en Griekenland of Bulgarije, waarna de Balkanroute wordt (werd) gevolgd. Minder bekend zijn de oostelijke route via Oekraïne, Moldavië of Rusland, en de noordelijke route via Rusland en Noorwegen.

Via de Westelijke Middellandse Zeeroute zijn er in 2015 in totaal 7.164 illegale grensoverschrijdingen gemeld, vooral van Marokkanen, Algerijnen en Guineeërs. De Centrale Middellandse Zeeroute was in 2015 goed voor 153.946 illegale grensoverschrijdingen, vooral van Afrikanen. Tegenover 2014 was dit een daling met 12 procent. Men verwacht in 2016 echter een grotere instroom via deze route. Gebaseerd op cijfers van de UNO over de migratiebewegingen in de Sahel, alwaar ongeveer 4,5 miljoen mensen niet meer in hun eigen regio verblijven, verwacht men deze zomer alleen al 800.000 migranten die via Libië de oversteek zouden willen wagen. De zuidoostelijke route, via Turkije en Griekenland of Bulgarije, kende in 2015 al een stijging van 1.612 procent ten opzichte van 2014. Er werd een instroom van 885.386 personen geregistreerd. Hier ging het meestal om mensen uit Syrië, Irak en Afghanistan. Dezelfde nationaliteiten, aangevuld met Vietnamezen, vindt men ook terug op de oostelijke en noordelijke routes. Per route gaat het hier ‘slechts’ om ongeveer 2000 personen op jaarbasis.

Netwerken

Achter deze cijfers gaan volgens het gemeenschappelijk rapport omvangrijke criminele netwerken schuil. Criminelen rekruteren de migranten en begeleiden hen van bij de start tot in het land van bestemming. De netwerken zijn voornamelijk georganiseerd als losse netwerken langsheen de migratieroutes. De organisatoren zijn meestal niet-EU-burgers met dezelfde nationaliteit als de migranten die ze smokkelen. In Europa hebben de leden van deze criminele bendes meestal wel reguliere verblijfsdocumenten. De basisstructuur van een smokkelnetwerk is vergelijkbaar met dit van een goed georganiseerd bedrijf. Er zijn de leiders die langsheen een smokkelroute het volledig traject controleren. Op een tweede niveau vindt men de lokale leiders die een gedeelte van het traject controleren en lokale contacten leggen met medewerkers met het oog op rekrutering van migranten. Op de onderste sporten van de ladder bevinden zich de chauffeurs en de bendeleden die op hun beurt migranten rekruteren en doorgangspunten observeren en bewaken.

Mensensmokkelaars hebben volgens het rapport bewezen zeer flexibel te kunnen optreden en een lerende organisatie te zijn. Zij passen zich zeer gemakkelijk aan bij acties van politie en douane. Niet onbelangrijk, is dat ook in Europa medewerking of corruptie werd vastgesteld bij douaneagenten, politiediensten en militairen. Routes en werkmethodes wijzigen bovendien voortdurend, en men maakt druk gebruik van sociale media voor de communicatie van prijzen, diensten en nieuwe routes.

Prijskaartje

Volgens Interpol en Europol hangt aan al deze activiteiten voor de migrant een prijskaartje tussen de 3.000 en 6.000 euro. Aangezien ongeveer 1 miljoen migranten Europa bereikten in 2015, leert een ruwe berekening algauw dat de mensensmokkel voor de smokkelaars in 2015 een bedrag genereerde van 4,5 miljard euro. In vele gevallen worden migranten opgehouden in transitzones om er te werken voor de mensensmokkelaars of om er andere diensten te verlenen ter betaling van hun verdere reis. Migranten die naar Europa reizen, zijn volgens het rapport onder andere zeer kwetsbaar voor seksuele uitbuiting of lopen gevaar om in het criminele circuit terecht te komen. In 2015 werden meer dan 220 smokkelaars geïdentificeerd als eveneens betrokken bij drugshandel, valsheden, diefstallen en mensenhandel met het oog op uitbuiting. Vanuit geografisch standpunt zijn de migratieroutes trouwens dezelfde als deze voor drugs- en wapensmokkel.

Wat lezen we nog in het rapport? Voor kortere afstanden over zee (van Turkije naar Griekenland) werden in 2015 vooral rubberboten gebruikt met een gemiddelde lengte van 10 meter en een gemiddelde capaciteit van 35 migranten. Mensensmokkelaars varen meestal niet mee, en ze geven enkel elementaire instructies om de boten te maneuvreren.

Visa voor de Schengenlanden zijn de meest misbruikte legale kanalen om Europa binnen te komen en er nadien illegaal te blijven na het vervallen van de geldigheidstermijn. Wie niet voldoet aan het vluchtelingenstatuut gaat ook vaak asiel aanvragen zonder dat daartoe gegronde redenen zijn. Uiteindelijk zijn ook schijnhuwelijken en zwanger worden nogal in zwang als modus operandi om een illegaal verblijf in Europa te legaliseren. Er is tevens een toenemend risico dat voormalige Syriëstrijders gebruik maken van de migratiestromen om terug te keren naar Europa. Maar dat laatste wisten we al.

RIRO