Het Britse parlementslid Jo Cox vond afgelopen donderdag de dood. Op straat werd zij neergestoken en –geschoten. De socialiste werd afgevoerd naar het ziekenhuis, maar overleed niet veel later aan haar verwondingen. De laatste week van de campagne voor het referendum over EU-lidmaatschap, werd naar aanleiding van deze gebeurtenis bijgestuurd. Algemeen wordt aangenomen dat, cynisch genoeg, dit tragische gebeuren een duwtje in de rug zal geven van de politici die in de Europese Unie willen blijven. En, laat dat nu net zijn wat het ‘stay-kamp’ nodig heeft.

Moest u afgelopen week ook nadrukkelijk denken aan de moord op politica Anna Lindh? Die Zweedse socialiste werd in 2003, in de aanloop naar een volksraadpleging over de euro, vermoord. Het moment waarop Jo Cox de dood vond, is op zijn zachtst gezegd bizar.

Extreemrechts en neonazi’s

Laten we beginnen met de feiten. Nadat zij haar wekelijkse spreekuur had gehouden in Birtstall, West Yorkshire, werd Cox donderdagnamiddag op straat beschoten en werden haar messteken toegebracht. Onmiddellijk deden in de media twee pistes de ronde. Het parlementslid zou volgens versie één zijn tussengekomen bij een banale ruzie op straat. Een tweede versie stelt dat van een ruzie geen sprake was. Een man zou opzettelijk en uitsluitend op Cox zijn toegesneld en haar vermoord hebben.

Opmerkelijk is dat een ooggetuige gehoord zou hebben dat de dader de kreet “Britain First” losliet. Uit die slogan zou al snel moeten blijken dat de aanvaller een rechts-radicaal is, die voorstander is van een ‘Brexit-scenario’. Vanaf dat ogenblik zijn de rapen gaar. Politici en media, elkaar ondersteunend, trekken bijzonder snel een verband tussen de moord op de socialiste en de nakende uitstap van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Wat volgt is een klassiek staaltje van politieke recuperatie. De aarde draait immers door en laten we niet vergeten dat het ‘Brexit-kamp’ donderdag nog in zowat alle peilingen aan kop stond.

Amper een uur na het overlijdensbericht wordt in de eurogroep te Brussel een minuut stilte gehouden. Europees Commissaris Pierre Moscovici, bevoegd voor financiële en monetaire zaken, looft Jo Cox als een bijzonder talentvol parlementslid. Moscovici, een Franse socialist, stelt niet dat hij een geestverwant verliest. Wel voegt de EU-topper er fijntjes aan toe dat Cox bekend stond voor haar uitgesproken positieve visie ten overstaan van de Europese Unie.

Gooien met verwijten

Al snel wordt duidelijk dat de verdachte, de 52-jarige Thomas Mair, geen banden heeft met de ‘Vote Leave-beweging’, die campagne voert voor een soeverein Verenigd Koninkrijk. Desondanks wijzen heel wat eurofiele politici in Groot-Brittannië al snel met de beschuldigende vinger naar het ‘Brexit-kamp’ van Boris Johnson, Michael Gove en Nigel Farage.

De liberalen en sociaaldemocraten tonen zich weer eens van hun wispelturige kant. Wanneer moslims overal in de wereld aanslagen plegen, mogen we die slachtpartijen vooral niet linken aan ‘de’ islam als dusdanig. Nu duikt er in Engeland een eenzaat met een psychiatrisch verleden op, en zouden we volgens links-progressieven plots wel de hele anti-EU-beweging verantwoordelijk moeten houden voor het gedrag van deze ‘lone wolf’. Over twee maten en twee gewichten gesproken.

Voormalig Prime Minister Gordon Brown schreef een opiniestuk in ‘The Guardian’. Daarin stelde hij dat er “vragen moeten worden gesteld over de toon van het debat rond het Brexit-referendum”. De suggestie die wordt gewekt is wel duidelijk: de EU-critici hebben een klimaat van haat gecreëerd en zijn onrechtstreeks, medeverantwoordelijk voor de moord op Jo Cox. Ook de huidige leider van Labour, de haast seniele Jeremy Corbyn, sprong op de kar. Volgens hem werd zijn partijgenote vermoord in “een poel van haat (…) en dienen zij die het Britse en politieke leven vergiftigen te worden gestopt”.

Volgens Doreen Lawrence, lid van het Britse Hogerhuis, hanteert het ‘Brexit-kamp’ zowaar ‘nazipropaganda’. Daarbij verwijzend naar een poster van Nigel Farage (UKIP) over de Europese opengrenzenpolitiek. Ook Barack Obama, die als Amerikaanse president zich eerder al kwam bemoeien aangaande het Britse referendum, kroop opnieuw uit zijn schelp en waarschuwde voor een klimaat van haat en racisme.

Martelaar van de macht

Na de moord op Cox veerde de beurs in Engeland meteen op. De financiële markten waren er namelijk van overtuigd dat deze moord de waarschijnlijkheid op een ‘Brexit’ plots doen verkleinen. Ook de gokkantoren verlaagden subiet de kansen op een uitstap van het Verenigd Koninkrijk (van 44 naar 38 procent). Het valt nog te bezien of veel Britten, door de tragische gebeurtenis, hun mening werkelijk gaan herzien. De moord op Anna Lindh heeft in Zweden de uitslag rond het euro-referendum immers ook niet doen kantelen.

Mochten de Britten uiteindelijk toch nog ervoor kiezen om lid te blijven van de Europese Unie, dan kan Jo Cox de geschiedenisboeken ingaan als martelares. Het systeem van gevestigde machten heeft dan welgeteld één pion moeten opofferen, om het systeem an sich in stand te kunnen houden.

LvS