Terwijl de Fransen in de ban zijn van het Europees Kampioenschap voetbal reist ex-president Nicolas Sarkozy het land rond. Hij bereidt langzaam en grondig zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van 2017 voor. Of beter gezegd: zijn kandidatuur voor de voorverkiezingen of ‘primaires’ van de rechtse Les Républicains die in november plaatsvinden. Sarkozy lijkt voor een stuk terug te grijpen naar zijn discours van de campagnes van 2007 en 2012: nationalistisch, al worden de scherpe kantjes er nu van afgerond. In 2007 was een campagne in naam van ‘la nation’ zeer succesvol, maar toen hing grote concurrent Front national in de touwen. In 2012 wist Sarkozy een grote achterstand in de peilingen ten opzichte van François Hollande bijna in te halen.

Ook nu staat de ex-president in de peilingen achter op zijn grote concurrent binnen Les Républicains: ex-premier Alain Juppé. Sarkozy wil die achterstand zo snel mogelijk dichten. Op woensdag 8 juni gaf hij in Rijsel een veelbeluisterde toespraak, die de teneur zet voor zijn gematigd nationalistische campagne. Nicolas had het over “de fierheid Fransman te zijn.” “Het réveil van de natie is het beste middel tegen de multiculturele samenleving.”

Sarkozy haalde ook zwaar uit naar “de tirannie van de minderheden”. Allerlei belangengroepen handelen volgens hem in strijd met de belangen van de natie. Hij noemt studenten die de poorten van scholen en universiteiten blokkeren, de stakers van de communistische vakbond, de zigeuners die een autosnelweg bezetten, maar ook de moslims in Frankrijk meer en meer in parallelle gemeenschappen leven. Sarkozy riep de bevolking op zich te verzetten tegen deze “chaos” (chienlit in het Frans). Qua taalgebruik een duidelijke verwijzing naar president Charles de Gaulle. In Franse verkiezingscampagnes helpt dat altijd, zeker ter rechterzijde.

Steun uit onverwachte hoek

Met dit nationalistische discours is het Sarkozy niet te doen om het terugwinnen van de stemmen van het FN; die beschouwt hij toch als verloren. Hij wil de Franse patriottistische snaar raken bij de aanhang van zijn grote concurrent Alain Juppé. Sarkozy is ervan overtuigd dat de populariteit van de ex-premier snel zal afnemen. Tegen een vertrouweling zei hij: “Aznar, Blair, Giscard, Jospin zijn nooit kunnen terugkomen. Ik ben bezig met het wel te doen.” Een ook typisch voor Sarkozy: een beetje misprijzend doen over een concurrent kan hij echt niet laten: “Tegenover een linkse knul van 72 jaar kan ik de primaires toch niet verliezen?”

Sarkozy kreeg vorige week bovendien steun uit onverwachte hoek: François Baroin (51) steunt zijn kandidatuur. Dat is opvallend, want Baroin staat bekend als dé vertrouweling van ex-president Jacques Chirac. En Chirac steunde in 2012 François Hollande tegen Nicolas Sarkozy. De strijd tussen Chirac en Sarkozy om de macht binnen de Franse rechterzijde in het eerste decennium van deze eeuw is nu al legendarisch.

Waarom kiest ‘chiraquin’ Baroin dan voor Sarkozy, en niet voor Juppé, toch één van de vertrouwelingen van Chirac? Reden is een persoonlijke afkeer van Baroin voor Juppé. En dat gaat blijkbaar zeer ver, want Baroin was in het verleden zeer kritisch voor Sarkozy. Onder andere toen Sarkozy het had over de christelijke wortels van Frankrijk. Onaanvaardbaar voor de Chirac-aanhanger die blijft zweren bij de Franse lekenstaat.

Concurrenten worden nerveus

Terwijl Sarkozy het land afreist, neemt de nervositeit bij de tegenstanders binnen Les Républicains toe. Want Sarkozy mag dan al campagne voeren, hij heeft zich nog geen kandidaat gesteld voor de voorverkiezingen. Zijn entourage adviseerde hem om daar zo lang mogelijk mee te wachten. Want de Fransen zijn nog niet bezig met de verkiezingen. En die officiële kandidaatstelling zal er niet komen voor 2 juli. Die dagen vindt een nationale partijraad plaats en Sarkozy zal daar als voorzitter van Les Républicains komen vertellen dat hij en hij alleen de partij heeft gered. Een officiële kandidatuurstelling zou volgen tegen het einde van de zomer.

Vooral de aanhangers van Juppé hebben er een probleem mee dat Sarkozy zich nog niet officieel kandidaat heeft gesteld. François Fillon, eerste minister onder Sarkozy, is één van de kandidaten voor de voorverkiezingen en zegt dat hij in “alle transparantie campagne voert, wat niet van iedereen kan worden gezegd”.

Waar het eigenlijk om gaat, is dat Nicolas Sarkozy nu campagne kan voeren met de steun van het volledige partijapparaat. Hij is immers de partijvoorzitter van Les Républicains. En hij maakt gretig gebruik van die positie. Toen hij begin dit jaar zijn boek ‘La France pour la vie’ uitbracht, kregen alle leden per e-mail een uitnodiging om het boek te kopen. De andere partijkopstukken bekritiseerden Sarkozy daarvoor. Antwoord van de partijvoorzitter: “Ze moeten maar vragen of ook zij een beroep mogen doen op de ledenbestanden.” Daarbij vergeet Sarkozy te zeggen dat al wie zich kandidaat stelt voor de presidentsverkiezingen niet langer een beroep kan doen op de logistieke steun van het partijapparaat en een eigen netwerk van militanten moet uitbouwen. Wellicht daarom wacht hij zo lang met zijn kandidatuurstelling.

Salan