Vier jonge soldaten vonden tussen 1995 en 2002 in de legerbarakken van ‘Deepcut’, telkens in bizarre omstandigheden, de dood. Twintig jaar na de eerste dode, werd dit jaar het onderzoek opnieuw geopend. Ging het om zelfmoorden en ongelukken, zoals algemeen werd aangenomen? Of was er meer aan de hand? Gaat het om obscure afslachtingen, die al die tijd door de Britse legertop werden toegedekt?

Op het eerste zicht lijken de media in het Verenigd Koninkrijk dezer dagen nog maar over één zaak te drammen, namelijk het nakende referendum rond het EU-lidmaatschap. De stoppen slaan nu zover door dat het al ‘nieuws’ is wanneer een wandelaar beweert Margaret Thatcher te hebben gezien in een wolkenformatie. “Een duidelijke boodschap die de Iron Lady ons stuurt over het referendum”, aldus de dwaas. Veel interessanter, terug te vinden in de analen van de stroom nieuwsberichten, is de herwonnen aandacht voor de ‘Deepcut-doden’.

Obscure legerkazerne

De logistieke dienst van het Britse leger heeft haar basis te Surrey, in het zuidoosten van Engeland. De koninklijke barakken werden reeds in 1900 gebouwd en worden tot op vandaag gebruikt. In de volksmond wordt gesproken over de ‘Deepcut Barracks’. Vanaf het midden van de jaren negentig vielen er op de legerbasis verschillende doden. Het betrof telkens soldaten in ‘fase 2’ van hun opleiding. Sean Benton, Cheryl James, Geoff Gray en James Collison werden in de legerkazerne teruggevonden, dood, met verschillende schotwonden in hun lichaam.

Na iedere dood werd vlug vlug een onderzoek ingesteld. De Koninklijke Militaire Politie, alsook de lokale politie van Surrey, kwamen keer op keer tot dezelfde conclusie. De doodsoorzaak was waarschijnlijk zelfmoord. De nabestaanden van de vier soldaten namen echter nooit genoegen met de aangevoerde ‘bewijzen’. Al die jaren bleef er onduidelijkheid bestaan rond de werkelijke doodsoorzaken van die jonge militairen. De roddelpers vulde vele vellen met alternatieve verklaringen; de ene theorie nog gekker dan de andere.

Toch heeft het mysterieuze karakter rondom het viertal van ‘Deepcut’ niet enkel te maken met de – bedenkelijke – rol van de media. Belangrijker is, bijvoorbeeld, dat de politie van Surrey, later het onderzoek heropende, en toen plots stelde dat er mogelijk een verband bestaat tussen de vier gevallen. Daarnaast werd steeds nadrukkelijker met de vinger gewezen naar de hogere legerleiding. Zelfs indien het ging om zelfdodingen – in plaats van moord – dan nog kan de verantwoordelijkheid hiervoor bij de oversten in ‘Deepcut’ liggen. Veelvuldig werden de bijzonder povere leefomstandigheden in de kazerne aangeklaagd. Tevens zou bij de logistieke dienst een klimaat van verregaande pesterijen hebben geheerst.

Nieuwe onderzoeken

Er zijn enkele redenen waarom, in de vorige jaren, nieuwe onderzoeken werden geopend. De aanhoudende vragen van de families van de overledenen hebben daar, vanzelfsprekend, toe bijgedragen. Iedereen is het er onderhand over eens dat de politie destijds geblunderd heeft. Het forensisch onderzoek vertoonde tal van zwakke plekken. Neem nu Sean Benton, gestorven in juni 1995. De soldaat werd gevonden met vijf kogels in zijn lichaam. Ballistische testen suggereerden later dat slechts één schot van dichtbij werd afgevuurd. Hoe kan iemand, wanneer hij zelfmoord pleegt, van ver vier schoten op zichzelf afvuren? Een raadsel.

De dood van Geoff Gray, in 2001, roept evenzo vragen op. Onderzoek stelde dat vijf schoten werden gehoord. Twee kogels zaten in het lichaam van de militair, die een bewakingsopdracht uitvoerde. De drie andere werden nooit gevonden. Minstens één soldaat beweert een persoon te hebben zien wegrennen van de plaats waar Gray de dood vond.

Ook de zaak rond Cheryl James nam dit jaar een nieuwe wending. In februari werd gestart met een vers onderzoek. Het verslag hiervan kwam een week geleden naar buiten. Wat leren we eruit? Jane Worboys, destijds militair in opleiding, stelt onder andere dat Cheryl James, een nacht voor haar ‘zelfmoord’, wist te ontsnappen aan een poging tot verkrachting door een sergeant. James zou hierover gesproken hebben met Worboys. Het pas verschenen rapport stelt voorts dat er zich in legerkazerne in 1995 veel meer (pogingen tot) verkrachtingen hebben voorgedaan. Hogere officieren gingen hierbij veelvuldig hun boekje te buiten. Brigadier John Donnelly verontschuldigde zich vrijdag, namens het gehele Britse leger, voor de wantoestanden uit het verleden.

De nabestaanden hebben nu de officiële bevestiging dat de kazerne van ‘Deepcut’ volledig ontspoord was. Echter, de politie blijft ook nu bij haar besluit dat James wel degelijk zelfmoord pleegde. Het feit dat de onderzoekers in één adem meegeven dat destijds onzorgvuldig met bewijsstukken en forensisch materiaal is omgesprongen, is een gesel voor de familie. Waarom werden geen vingerafdrukken genomen van het pistool? Waarom werd het lichaam van James niet onderzocht op DNA-sporen? Ook na dit nieuwe onderzoek blijft rond de kazerne van Surrey de walm van een stinkende doofpotoperatie hangen.

LvS