“Wat ik als liberaal niet begrijp, is de vage schreeuw naar meer gelijkheid”, schreef Gwendolyn Rutten (Open Vld) begin deze maand. Kapitalisme bracht ons niets anders dan vrijheid en welvaart. Dat was meteen een felle prik in de billen van progressief Vlaanderen. Rutten stapte te makkelijk over de inbraak in overzeese gebieden en honderd jaar harde sociale strijd. Een medaille heeft twee kanten. Helaas ziet ook links er meestal maar één. In het debat over de media bijvoorbeeld…

Zoals te verwachten viel, kreeg Rutten een hele rist progressieven over zich heen. Kristof Calvo en Hugo Camps waren de bekendste namen. Maar schiet links wel op met al die replieken, vroeg Decreus van de radicaal linkse webstek DeWereldMorgen.be. Het mechanisme is bekend. Aan de opiniepagina’s en op krantensites is er “niets spontaans”. Het gaat om een artificiële wereld. Redacties contacteren zogenaamde experten, opiniemakers of politici, en aan weer anderen wordt gevraagd om daar dan op te reageren. Hoe provocerender de stellingen, hoe meer reacties, dus hoe meer ‘clicks’ en hoe meer artikels worden gedeeld. Dat kost niets en brengt op voor politici en voor adverteerders.

Neem nu het stuk van Rutten. Dat zindert dagenlang na, maar aan het eind wint Rutten, want haar standpunten worden permanent gereproduceerd. Haar naam gonst dagenlang na op de sociale media. En negatieve reclame is ook reclame. Tot hier kunnen we volgen.

Sprong

Maar dan volgt een wel heel vreemde sprong…  Waarom vreemd? Decreus noemt dat meteen “gevaarlijk voor links”. Maar het spelletje van de gearrangeerde opiniestukken wordt vooral gespeeld in de progressieve kranten en op de VRT-site deredactie.be. Kranten als Het Laatste Nieuws publiceren zelden of nooit opiniestukken, idem voor tv-zender VTM.

Vooral de N-VA bezigt al jaren die techniek, klaagt De Wereld Morgen, en “zo krijgen ze wel zendtijd en bepalen ze de politieke agenda”. Opnieuw vreemd, want de N-VA’er of de Vlaamse Bewegers die tot het schrijvende kringetje van opiniemakers mogen behoren, zijn op één hand te tellen. Vlaams Belang komt er zelfs nooit in…

De orkestratie van opinies in de meeste media is links, niet rechts. Het besluit van Decreus dat opiniestukken en het reageren daarop de rechterzijde in de kaart zou  spelen, is dus meer een kreet van wanhoop dan van verstand. Dat geldt al zeker voor het debat over “migranten” of over “luie Walen” waarnaar de auteur expliciet verwijst.

Decreus eindigt – blijkbaar wanhopig over het gebrek aan impact – met een tip voor de linkerzijde: “enkel reageren op stukken die we de reactie waard achten. En goed nadenken over in wiens voordeel onze reactie werkelijk speelt”. Doen alstublieft. Meteen doen.

Apache

Apache, die andere digitale linkse strijder op het digitale mediafront, tapt uit eenzelfde vaatje. Tom Cochez van deze “nieuwssite voor diepgaande onderzoeksjournalistiek” zette een telraam bij de aanwezigheid van Bart de Wever in zeven Vlaamse kranten in de periode van 2009 tot maart 2016. In die periode verschenen bijna 28.500 artikels over Bart de Wever.

Natuurlijk wordt er – knarsetandend – teruggewezen naar de populariteitsbonus van ‘De Slimste Mens’: “De Vlaming lustte pap van zijn droge zelfrelativerende humor, van frituur ‘t Draakske en van zijn provocatief politiek betoog”, aldus Tom Cochez.

Maar ook hier meteen veel onbegrip en frustratie: stemmenkanonnen als Verhofstadt, Stevaert of Leterme zagen na enige tijd hun aantrekkingskracht samen met hun (uitvoerende) macht afkalven, maar de communicatief heel sterke De Wever – zogezegd aan de zijlijn de underdog spelend – overleeft.

Volgens Cochez schreven voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2012 de kwaliteitskranten (De Morgen en De Standaard) beduidend meer over De Wever. Sindsdien werden dat de populaire kranten Gazet van Antwerpen en Het Laatste Nieuws. “Het lijkt er dan ook sterk op dat Bart de Wever twee kranten zowat als zijn “huiskrant” beschouwt.”

Cochez had zich die rekenkunde kunnen besparen. Het is al langer bekend dat De Wever niet staat te springen voor redacties van De Standaard en De Morgen waar een niet onaanzienlijk deel van de journalisten elke dag het liefst een N-VA’er tussen de boterhammetjes legt. Meer is er niet aan de hand.

Cochez zoekt troost in een voorzichtige kentering die zich zou voordoen. Met “slechts” 3.072 artikelen was Bart de Wever in 2015 een heel stuk minder aanwezig in de schrijvende pers dan in (verkiezingsjaar) 2014 toen er nog 5.132 artikelen over hem verschenen.

Ook dat is een open deur intrappen. 2014 was een verkiezingsjaar. En als De Wever als burgemeester minder frequent in de media komt (het staat nu zwart op wit op papier) zou dat wel eens een eigen, slimme keuze kunnen zijn. Liever kiezen voor nu en dan een paukenslag (en nieuwswaarde) dan voor permanent en op de lange duur irritant geroffel. Niet onverstandig, toch?

Kleine speler

Linkse commentatoren lijken de impact van duiding in de kranten te overschatten. Ze draaien een vervelende werkelijkheid om en kruipen in een slachtofferrol. De opiniepagina’s zijn links territorium, punt. De Wever scoort met zijn kwaliteit, niet met zijn kwantiteit, punt.

De frustratie van links is begrijpelijk, omdat zelfs met die veldbezetting electoraal niet meer gescoord wordt. De impact van de zogenaamde kwaliteitskranten op de politiek krimpt. De verkoop slabakt, terwijl het speelveld fors verruimt. Er is de concurrentie van radio en tv, en van nieuwe sociale media (blogs, Twitter, Facebook).

“Het lijkt erop dat de tijd waarin zowat elke uitspraak van Bart de Wever goed was voor een spervuur aan krantenartikelen, politieke reacties en opiniestukken, stilaan achter ons ligt”, hoopt Cochez, verwijzend naar lagere cijfers in 2015 tegenover 2014. Het zou ons verbazen als De Wever daarvan wakker ligt.

Helaas voor Decreus en Cochez zijn progressieve media (van De Wereld Morgen en Apache tot De Morgen en De Standaard) de jongste jaren nerveuze, maar tandeloze tijgers geworden. De burger selecteert vandaag zijn eigen nieuws. Politiek correcte journalistiek verveelt hem als (k)oude pap.

Het telraam van de democratie staat niet in de tent van Apache, noch in De Wereld Morgen, maar te gepasten tijde in de stemlokalen, hier bij ons in Vlaanderen. Hoe irritanter links daarover communiceert, hoe lastiger links het zal krijgen om papieren macht om te zetten in reële politieke macht.

Anja Pieters